Hassan-Encyclopedie.blogspot.com

Werkstuk Economie : Ethiek in multinationals Shell & BP

2008-08-17T12:29:00.000+02:00

Inleiding

Multinationals, word wel eens gezegd, gaan over lijken om de zo groot mogelijke winst te kunnen behalen. Zij maken zich geen zorgen over maatschappelijke, sociale, ethische of milieukwesties. Maar is dat eigenlijk wel zo, zijn de multinationals echt zo als hierboven beschreven word. Vroeger was misschien het geval, maar tegenwoordig besteden de echte multinationals veel aandacht aan maatschappelijke en milieu betreffende kwesties. Zij brengen jaarverslagen uit, die helemaal zijn gericht op dat soort kwesties.

De jaarverslagen gingen vroeger vaak alleen maar over de financiële kant van de organisatie en de maatschappelijke enz. lieten ze links liggen. Tegenwoordig kijkt de consument ook veel meer naar die kant van het verhaal, waardoor multinationals ‘gedwongen’ om er aandacht aan te besteden. Maar is dit wel allemaal wel zo, zijn de nieuwe multinationals echt zo gewillig om aandacht te besteden aan maatschappelijke kwesties, of is het maar allemaal en dekmantel voor hetgeen wat ze echt zijn, misschien is er wel niets veranderd, alleen brengen ze het nu veel meer in het nieuws.

Dat is het doel van dit verslag, om uit te zoeken of de twee uitgezochte multinationals nu echt ‘ethisch correct’ handelen of juist niet. De ondernemingen die in dit verslag onder de loep worden genomen zijn eerst BP, gevolgd door Shell. Dit zijn twee van de grotere oliegiganten en krijgen dan ook regelmatig te maken met ethische vraagstukken. Het doel van dit verslag is dan om te onderzoeken hoe zij daar mee omgaan. Aan het eind moet dan blijken of de ondernemingen, ethisch correct handelen, of dat het alleen een dekmantel is.

Om dit te kunnen onderzoeken worden er enkele vragen opgesteld om dit goed te kunnen onderzoeken. De hoofdvraag die aan het eind van het verslag beantwoord moet kunnen worden luidt;
Hoe gaan bedrijven om met Ethische vraagstukken?

Die hoofdvraag wordt opgesplitst in de volgende deelvragen;

1.Bestaat er binnen het bedrijf beleid op strategisch niveau?
2.Bestaat er binnen het bedrijf beleid op tactisch niveau?
3.Bestaat er binnen het bedrijf beleid op operationeel niveau?
A)Hoe word dit vorm gegeven?
B)In welke mate, en hoe bemoeien de volgende stakeholders zich ermee?
- Vakbonden
- Milieu- en natuurorganisaties
- Mensenrechtenorganisaties
- Ondernemingsraden
C) Wat is het resultaat van hun bemoeienissen?
4. Welke rol spelen onafhankelijke instanties/ bureaus bij het opstellen, controleren en verantwoorden van de gedragcodes?
5. Voldoen de codes aan de richtlijnen van de OESO?

Deze vragen worden niet letterlijk overgenomen als vragen in het verslag, maar bijvoorbeeld als; “Beleid op strategisch niveau” Ook worden er enkele extra aspecten behandeld, zoals het bekijken naar een onderneming vanuit de onderneming zelf, of uit de ogen van de stakeholders. Dit wordt allemaal duidelijk aangekondigd wanneer dat aan bod komt.

Sommige aspecten worden ook samengevoegd, zoals de vermelding van operationele doelstellingen en de vormgeving. Ook word bij de stakeholders apart uitgelegd wat hun invloed is en hoe vaak zij het gebruiken, waarna een aantal voorbeelden volgen van hun acties.

Ik hoop dat alles duidelijk is geworden, en anders gebeurt dat onderweg van het doornemen van het verslag wel. Veel plezier met het lezen van de analyse van BP en Shell, en het verslag begint met BP…
Onderneming BP

Algemene Informatie

Over BP

BP, ofwel British Petroleum, kan worden gerekend tot een van de grotere leveranciers van brandstoffen. De BP is gevestigd in meer dan honderd landen, en hebben meer dan 110.000 werknemers in dienst. Zij speelt een grote rol in de ontwikkeling van milieuvriendelijke energie. Zo is zij als enige buitenlandse onderneming door de Chinezen gekozen, om hen te helpen met China’s eerste LNG (liquefied Natural Gas) import terminal en daarbijbehorende pijplijn te ontwikkelen.

Milieubeleid

De BP is net als Shell een leverancier van brandstoffen. De voornamelijkste brandstoffen die zij leveren zijn de fossiele brandstoffen, maar zij doen ook sinds een bepaalde periode research om ook andere milieuvriendelijkere brandstoffen te kunnen gaan leveren. Sinds de aantallen van deze soorten brandstoffen niet vergelijkbaar zijn met de aantallen van de fossiele brandstoffen, beschouwen zij het ook een noodzaak om de milieuvriendelijkheid van de fossiele brandstoffen te verbeteren en om het verstandig omgaan met brandstof te stimuleren. Een van die milieuvriendelijkere fossiele brandstoffen is de Natural Gas. Dit is een gas die een lager koolstof gehalte dan het normale gas. BP heeft dan ook een LNG plant neergezet in Trinidad.

Zij wilt echter niet langs de zijlijn staan van de ontwikkeling van milieuvriendelijke brandstoffen en heeft daarom ook zelf initiatief getoond. Zij financieren verschillende projecten voor het opwekken van milieuvriendelijke energie. In 2001 hebben zij een project opgestart waardoor 150 kleine afgelegen dorpjes in de Filippijnen kunnen worden voorzien van zonne-energie. Verder is BP een van de grotere ondernemingen in het opzicht van zonne-energie, zij zijn verantwoordelijk voor bijna een vijfde deel van het totale zonne-energie.

Naast zonne-energie investeren zij ook nog windenergie. De Nederlandse Raffinaderij Nerefco profiteert van de hulp die BP hun aanbied.

De BP neemt de ethiek waarmee zij handelen serieus. Er bestaat een ethiekcode waarvan men verwacht dat hun staf zich daaraan houdt. Die regels zijn vastgelegd en m0eten worden nageleefd door het Ethiek comité. Dat is een apart comité die zich alleen bezig houd met ethiek. Hun standpunten zijn dan ook om hun visie te herzien volgens de ethiek, en om het leiderschap een hoger ethisch profiel te geven.
Beleid op Strategisch niveau

Statements

Het beleid op strategisch niveau bij BP heeft verschillende statements gemaakt die men hoopt waar te kunnen maken. Zij willen bijvoorbeeld een goede indruk achterlaten bij de mensen, door het milieu geen schade aan te richten. Verder willen zij ook nog hun leiderschap in de branche behouden. BP denkt dat het succes van de onderneming afhankelijk is van de relatie die zij heeft met haar klanten, partners, werknemers en de omgeving waarin zij werken.

Een voorbeeld van het laatstgenoemde vindt plaats in Mayaro Guayaguayare. Zij werken daar samen met de lokale bevolking, en hebben een fonds opgezet voor de educatie en kleine ondernemingen voor werkgelegenheid. Zo willen zij een goede relatie onderhouden met de lokale bevolking, wat vrij belangrijk is voor hen.

Vormgeving van het beleid

Bij BP worden de verschillende onderwerpen waarmee BP rekening moet houden van elkaar gescheiden. Als dat gedaan wordt, dan ontstaan er de volgende comités;

· Chairman’s Comité
Organisatie en successen planning, en algemene prestatie schatting.

· Ethics and Environment Assurance
Controleert alle niet- financiële aspecten van de Non- executive management activiteiten.

· Remuneration comité
Bepaalt contracten en beloningen voor de Group chief Executive en executive directors.

· Audit comité
Controleert alle financiële aspecten van de Non- executive management activiteiten.

· Nomination comité
Bestaat uit non-executive chairman, de group chief executive en de drie non-executive directors.

Het is een vrij ingewikkeld systeem, maar het gaat erom dat hun strategische beleid is ingedeeld in comités. Verder is het ook nog duidelijk dat er een apart comité is voor milieuzaken. Dat duidt aan dat het wel zeker serieus wordt genomen.

Het strategisch beleid maakt dus plannen voor over het lange termijn. De plannen die zij hebben bekend hebben gemaakt, gaan vrijwel allemaal over het leveren van schonere energie, of voor de ontwikkeling van de milieuvriendelijke brandstoffen. Zij vinden dat grote ondernemingen daarvoor verantwoordelijk zijn. Een van die strategische plannen is het maken van zonnepanelen in Madrid. Het moet een van Europa’s grootste zonnepanelen plants gaan worden. Ook het eerdergenoemde strategische plan om de eerste LNG plant neer te gaan zetten, wijst aan dat BP hun rol als verantwoordelijke voor het milieu serieus neemt.

Andere statements die door BP zijn gemaakt zijn dat
het voor hen de uitdaging is om erachter te komen
wat ze allemaal in de hand hebben, zodat zij een consistent goede prestatie kan leveren. Zij willen ook
een blijvende hoofdrol behouden in de vervoersindustrie. De schepen waarmee de brandstoffen vervoerd worden hebben een gemiddelde leeftijd van zeven a acht jaar, wat voldoet aan de ISO 140001-eisen.

Verder verklaren zij ook nog dat het hun streven is om een evenwicht te vinden tussen traditionele en vernieuwende bronnen. Zij willen de klant meer mogelijkheden bieden door schonere, veiligere en efficiëntere energie te leveren. Ook verklaren ze om de omstandigheden voor hun personeel te verbeteren. Het aantal sterfgevallen veroorzaakt tijdens en door het werk zijn al verminderd, maar zij verklaren pas tevreden te zijn als dat aantal op nul ligt. Het aantal sterfgevallen ligt nu op 16, en het jaar daarop op 23.

Veel van de doelstellingen die bekend zijn van BP hebben dus een oog op de toekomst. Het gaat er in de meeste gevallen om de brandstoffen minder milieuschadelijk te maken, of om de klant nog betere service te kunnen verlenen. Ook willen ze de werkomstandigheden verbeteren. Nergens verklaren ze echter dat ze de winst binnen een bepaalde periode met zoveel willen vermeerderen. Dat wilt natuurlijk niet beteken dat dat niet het geval is, maar het geeft aan waar hun prioriteiten liggen. Of het is zo, dat ze d.m.v. die statements de winst willen vergroten, wat waarschijnlijk het geval is. In ieder geval is het een goede zaak dat ze zich zo bezig houden met het welzijn van het milieu.
Beleid op tactisch niveau

Degene die verantwoordelijk zijn voor de tactische doelstellingen worden niet zo duidelijk vermeld als degene die verantwoordelijk zijn voor de strategische doelstellingen. Zij worden wel vermeld, samen met het feit dat zij ook in het strategische doelstellingen comité zitten. Zij spelen dus een dubbele rol. De group chief Executive en executive directors zijn zowel lid van het strategisch bestuur, als van het executive management. Volgens hun beleid dienen zij ervoor te zorgen dat het strategisch bestuur, voornamelijk uit non-executive directors bestaan. Dit is dan ook het geval.

Projecten in Tactische fase

Er lopen verschillende projecten in de tactische fase, zoals de verwerving van Veba Oil. De overeenkomst werd gesloten vroeg 2002, wat een gedeelte van een meer omvattend plan was. Het overnemen van Veba Oil van 51% was een belangrijke zet voor hun positie in Europa. Door deze overname heeft BP er nu 1.5 miljoen klanten per dag erbij, waardoor het de grootste brandstofkleinhandelaar in Duitsland is, en waardoor ze nu de capaciteit hebben om ook in Midden- Europa te gaan leveren.

Een ander plan dat in de tactische fase zit is het plan om LNG plants in Trinidad neer te gaan zetten. Er word verwacht dat deze gaat beginnen in laat 2002. De Horn berg, King’s Peak en de King velden in de golf van Mexico zijn ook projecten waarvan moet worden begonnen in laat 2002.

Operationele doelstellingen

De operationele doelstellingen zijn doelstellingen die ook bekend zijn bij het publiek, doordat die vaak in hun omgeving plaats vinden. Dit zorgt ervoor dat er positieve, maar ook negatieve reacties uit voort kunnen vloeien. Bij de strategische en tactische was het vrijwel alleen de onderneming zelf die er iets over kon zeggen. Daardoor kunnen we hier de positieve en negatieve van elkaar scheiden, de positieve vrijwel altijd door de onderneming zelf, en de negatieve vrijwel altijd door een vereniging e.d.

Operationele doelstellingen en vormgeving In negatief perspectief

Tibet

BP is betrokken bij de bouw van de Sebei-Lanzhou 953 km lange gas pijplijn. De Tibetaanse bevolking verwacht dat dit ernstig de bevolking en omgeving zal gaan aantasten, en protesteerden daarom tegen de bouw van deze constructie. Zij daagden BP’s reputatie als verantwoordelijke oliemaatschappij uit door tijdens een Speech van de Group Chief Executive van BP Amoco, Sir Browne, een spandoek uit te rollen waarop stond "BP Amoco and PetroChina: Get out of Tibet". Dit valt ook wel vrij te vertalen als; ‘BP Amoco en PetroChina, verlaat Tibet’.

Bedrog?

Shell blijkt een internationale faam te hebben op het gebeid van maatschappelijke en milieu bescherming. De organisatie Earth Day 2000 denken dat zij hier zo doorheen hebben geprikt. Al die reclame van BP als maatschappelijk bewust, en verantwoordelijk ondernemer is volgens hen allemaal een cover, om de grote aantallen te verbergen. Een voorbeeld hiervan is hun investering in Solarex, een leverancier van zonne-energie. Dit maakt Solarex op slag de grootste zonne-energieleverancier. Dit gebruikt BP natuurlijk handig als reclame. Wat zij echter niet rondbazuinen is het feit dat zij achter hun rug, 600 keer zoveel investeren in een oliemaatschappij.

Dit klinkt allemaal wel aardig, maar absoluut niet betrouwbaar. Waarom hebben ze bijvoorbeeld zoveel in die oliemaatschappij geïnvesteerd. Misschien wel om alles milieuvriendelijker te laten verlopen. Of was dat hun enige investering in een hele lange periode. Dit zijn allemaal zaken die zij achterwege laten. Het punt dat Earth Day 2000 wilt duidelijk maken is echter heel helder en duidelijk overgekomen. Natuurlijk zijn veel van dat soort investeringen een ‘dekmantel’ voor het grotere viezere werk. Maar misschien is dit niet altijd het geval, en dient men dan ook de informatie eerst te verifiëren, en hun volledige bevindingen vermelden ter voorkoming van onvolledige beeldvorming als dit.

Operationele doelstellingen en vormgeving
In positief perspectief

Baku-Tbilisi-Ceyhan en Azerbeidzjan

In Baku-Tbilisi-Ceyhan werkt BP aan een van hun operationele doelstellingen, namelijk de gas pijplijn. Deze pijplijn bij Baku-Tbilisi-Ceyhan moet een verbinding leggen tussen de Kaspische Zee, en de wereldmarkt. De plannen zijn hier al voor gemaakt, en de bouw is al begonnen. Dit moet werkgelegenheid gaan bieden in deze omgeving.

Ook heeft BP al voor toestemming gekregen van de overheden van Azerbeidzjan, Georgië en Turkije om nog een pijplijn aan te leggen, parallel aan die van Baku-Tbilisi-Ceyhan.

Naast de pijplijn in Baku-Tbilisi-Ceyhan. En de parallel daarvan, heeft BP nog vele andere projecten klaarstaan om het milieu en maatschappij te verbeteren. Hieruit volgen een aantal voorbeelden;

· BP lanceert meer dan 300 nieuwe ‘connect sites’ met behulp van de nieuwste technologieën.
· De schonere brandstoffen van BP, in een groeiend aantal steden verkopen. Kenmerkend voor die brandstof; gemakkelijk, schoon en lage kosten.
· Het plan om Europa’s grootste zonnecellenplantage in Madrid te gaan plaatsen.
· BP investeert in Nerefco raffinaderij, die zorgt voor windenergie.

And the winner is…

BP stimuleert zoals eerder vermeld, het ontwikkelen van talenten. Ten behoeve van deze visie hebben zij een prijsuitreiking voor de beste Scheikundeleraar ter beschikking geopend. Scheikundedocenten uit Engeland, Wales en Noord Ierland kunnen worden opgegeven om een kans te maken op de prijs. Iedereen kan zo’n kanshebber inschrijven; collega’s, (ex)leerlingen of ouders. Dit als viering van hun dertigste jaar van Steun aan vele scholen in dit gebied.

Stakeholders, hun mate en resultaten van bemoeienissen

Vakbonden

Vakbonden proberen hun leden dagelijks te helpen met individuele problemen. Hun mate van invloed is dus eigenlijk dagelijks. Verder worden heel algemene en veelomvattende aspecten jaarlijks (of over een langere periode) besproken in de CAO. Hierin gaan de vakbonden dan overleggen met de vakbonden en directie van de werkgevers waarin overlegt word over bijvoorbeeld loon of werkdruk. Zij helpen dus op dagelijkse basis, maar ook op jaarlijkse basis of langer. De CAO die voor Shell werd bepaald gold anderhalf jaar ofwel 18 maanden.

Hun mate van invloed is vrij groot. De werknemers hebben het recht om zich aan te sluiten bij een vakbond, waardoor het aantal leden van een vakbond aanzienlijk groot is. Hierdoor kunnen de vakbonden veel invloed uitoefenen op de werkgever omdat ze spreken voor veel leden, voor een grote groep mensen of het kan ook zijn dat een vakbond spreekt voor hun gehele aantal werknemers van die werkgever. Dan hebben de werkgevers er zeker belang bij om aandacht te besteden aan de vakbonden, want het betreft hun gehele werkvloer.

acties

Ook bij BP is het voor de werknemers mogelijk om zich aan te sluiten bij een vakbond. Een aantal voorbeelden uit waar zij uit kunnen kiezen zijn; Australian Workers Union (AWU), the Australian Manufacturers Workers Union (AMWU), the Transport Workers Union ( TWU), the National Union of Workers (NUW) and the Communications, Electrical, Electronic, Energy, Information, Postal, Plumbing & Allied Services Union of Australia (CEPU).

BP heeft enige regels ten opzichte van zichzelf opgesteld waarin de volgende aspecten worden behandeld;

· Zij willen blijven werken binnen het kader van de werknemers wetgeving en vereisten van de werkvloer Act 1996.
· Het recht van de vakbonden te accepteren om te mogen onderhandelen over verscheidene zaken, inclusief de onderhandelingen voor Collectieve overeenkomsten, de CAO.
· Om ook met de vakbonden te onderhandelen wanneer dat de wens is van de werknemer.

Dankzij deze ‘afspraken’ is de relatie tussen werknemer en werkgever duidelijk verbeterd. Dankzij deze afspraken kunnen andere kwesties worden opgelost, het aantal ontevredenen is beduidend lager, de prestaties zijn gestegen. Dit is allemaal te zien in het lage aantal vrijwillige ontslagen en de gemiddelde duur van een werknemer bij BP. Deze is namelijk bij BP 13,6 jaar en dat is een hoge waarde.

Milieu en Natuurorganisaties

Milieuorganisaties, zoals bijvoorbeeld Greenpeace, proberen alleen invloed op een onderneming te maken wanneer zij dat nodig achten. Als er onvoorzichtig word omgesprongen met de natuur, dan zullen deze organisaties zich verantwoordelijk voelen om in te grijpen. Des te meer een organisatie als Shell dus in hun ogen onverantwoord optreedt, des te vaker zullen zij die acties gaan bestrijden en zal hun mate van bemoeienissen groter zijn dan als bij een onderneming die dat minder doet. Hun mate van bemoeienissen hangt dus af van de mate waarin de onderneming verkeerd handelt.

De invloed van de organisatie hangt af van de grootte van de milieuvereniging en de bekendheid die zij in de tussentijd verworven hebben. Des te groter die bekendheid is, des te groter hun publiek is die zij willen bereiken. Dit is dan een nadeel voor de onderneming, want zij raken dan ook een groter deel van hun doelgroep, en zal dit dus proberen te voorkomen.

Acties

Een voorbeeld van een actie uitgevoerd door bijvoorbeeld een natuurorganisatie was de confrontatie met Sir Browne. Tijdens zijn speech stonden twee milieuactivisten op, en ontvouwden hun spandoek waarop stond dat ze Tibet moesten verlaten. Sir Browne besloot na deze actie om een reis naar Tibet te reserveren.

Een andere actie kwam van een aantal leden van Greenpeace. Met een groep protesteerden zij tegen het ‘Arctic Drilling’. BP heeft een site opgezet in Arctica (Noordpool) waar zij volgens de Greenpeace demonstranten het broeikaseffect stimuleerden. Zij droegen spandoeken waarop stond; “Global Warming Starts Here”. Later verklaarden ze ook dat het de omgeving zou aantasten. Een beetje dubbelzinnige verklaring, want als het echt het broeikasaffect zou veroorzaken, dan tast het inderdaad de omgeving aan, en de rest van de planeet erbij.

Zij werden weggejaagd door de lokale politie, die ook volgens de woordvoerder van Greenpeace hun filmmateriaal probeerde in te nemen. Dit duidt volgens hen op BP’s slechte geweten. Zij weten dat waar zij aan het drillen zijn, reacties zou gaan opleveren, en hielden het daarom liever in de doofpot.

De actie van de Greenpeace leden heeft echter wel effect gehad. BP heeft daarna een verklaring afgelegd over de milieu-, veiligheids- en voorzorgsmaatregelen die allemaal genomen waren. Er bestond daarom geen enkele manier waarop dit project het broeikaseffect zou veroorzaken en/ of versterken.

Oliegiganten, waarvan onder andere Shell en BP, hebben een M16 gebruikt om verschillende milieuorganisaties te kunnen bespioneren. Zij waren voornamelijk bang voor Greenpeace waarvan zij verwachtten dat zij een aanslag zouden gaan plegen. Shell en BP hebben allebei toegegeven te hebben geweten van dit project, zij deden dit echter voor de veiligheid van hun personeel. Verder wisten ze ook niet dat deze tactieken zouden worden gebruikt.

Mensenrechtenorganisaties

De mensenrechtenorganisaties treden alleen in actie wanneer zij dat, net als de milieuorganisaties, nodig achten. Des te vaker de onderneming te ver gaat in hun ogen, des te vaker zullen de verenigingen optreden.

De mate van invloed hangt af van de hoeveelheid leden zo’n organisatie heeft verwerft. Wanneer een organisatie veel leden heeft, raakt het een groot gedeelte van de ondernemingsdoelgroep wanneer zij hun in het licht zetten. Dan zal de onderneming proberen om hen te vriend te houden.

Acties

Een van de bekendere mensenrechtenorganisaties is Amnesty. Zij strijd voor het bevrijden van Politieke gevangenen, maar richt zich ook op de controle van de handhaving van de Verklaring van de Mensenrechten. Onlangs hebben zij zich tegen BP gekeerd vanwege hun acties in Colombia. BP is betrokken bij het verschaffen van dodelijke training aan de Colombiaanse politie. Dit zou volgens Amnesty leiden tot ernstige overtredingen van de Verklaring van de Mensenrechten van de lokale bevolking daarvan. Amnesty heeft inmiddels contact opgenomen met BP en wacht op correspondentie.

Een andere klacht over de gang van zaken in Colombia is afkomstig van de organisatie ‘Human Rights Watch’. Deze hebben opgemerkt dat BP weinig tot niets doet aan de omstandigheden van hun werknemers. Zij schijnen niet te beseffen dat het leger waar ze mee te maken hebben de meeste mensenrechtenschendingen hebben begaan. De werknemers van BP lopen dan ook regelmatig het risico gekidnapt te worden. ‘HRW’ ziet graag betere werkomstandigheden voor de werknemers, maar ook acties tegen het leger daar. Met de invloed van BP, hebben zij de mogelijkheid een onderzoek hiernaar te laten opzetten, en eventuele vervolging mogelijk te maken. Verder staan er in de brief nog vele schendingen van de mensenrechten, die op de een of andere manier te maken hebben met BP.

BP verklaart zelf dat zij de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens volledig steunen, en dus ook dat er bewaking moet zijn voor de handhaving van de mensenrechten en fundamentele vrijheid voor iedereen, ongeacht, ras, huidskleur, taal of geloof. Verder erkennen zij ook nog de rol en verantwoordelijkheden van de overheid.

Naast de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, verklaart BP dat zij ook de Internationale Arbeidersorganisatie; ‘'Tripartite declaration of Principles Concerning Multinational Enterprises and Social Policy' and the OECD 'Guidelines for Multinational Enterprises’.

Ondernemingsraden

De ondernemingsraden treden op wanneer zij dat nodig achten. Als er in hun ogen onrecht plaats vindt zullen zij in grijpen. Er worden ook vaste data gepland waarin de ondernemingsraad hun zegje kan doen, en zo kan opkomen voor de werknemers.

Hun invloed is groot, maar niet consequent groot. Het verschilt per zaak hoeveel invloed zij op de beslissing hebben zij een soort veto recht. Dat betekent dat als zij er tegen zijn, het dan ook niet door gaat. Maar er zijn ook gevallen waarin ze alleen mogen adviseren en verder geen andere inbreng in de kwestie hebben.

Acties

Ondernemingsraden kunnen het o.a. hebben over de werkomstandigheden van de werknemers. Als deze onder peil is, dan kunnen zij proberen om daar verandering in te krijgen. Verder kunnen zij ook nog de beslissing bepalen wanneer hun stem telt. Bepaald de ondernemingsraad dat een bepaald voorstel maar niet door moest gaan, dan gaat hij ook niet door. Dit is echter niet bij alle kwesties het geval. Soms hebben zij alleen maar aanspraak op het adviesrecht, waardoor hun stem maar weinig meetelt. Voorbeelden hiervan kunnen zijn, het bepalen van een nieuwe vestigingslocatie e.d.

Verder is het niet mogelijk om concrete voorbeelden te geven, want het was niet mogelijk om die te kunnen verkrijgen van BP. Ook staan er geen voorbeelden van zaken waar de ondernemingsraad invloed op heeft gehad, in het jaarverslag, op hun sites of ergens anders. Hierdoor is het onmogelijk om deze vraag goed te kunnen beantwoorden.

Onafhankelijke instanties

BP is een van de drie ondernemingen die haar sociale, maatschappelijke en/o ethische jaarverslagen laat controleren door een extern advies/ accountantsbureau. Dit laten zij doen door Ernst & Young. Na een verzoek via de e- mail hebben ze mij een procedure toe kunnen sturen van hoe zij jaarverslagen controleren. Dit proces is opgesplitst in vier fasen namelijk;

Fase 1 In de eerste fase van het proces stelt de onderneming samen met Ernst & Young de doelstelling van de opdracht vast.

Fase 2 De tweede fase bestaat uit het onderzoeken en vaststellen van de bedrijfs- en jaarrekeningrisico’s.

Fase 3 In fase drie reageren ze op de risico’s en dit is dan ook de fase waarin ze een toegevoegde waarde leveren op basis van de wensen en behoeften van de onderneming.

Fase 4 In de afsluitende fase vindt de evaluatie van de opdracht plaats, waarin de kwaliteit van de geleverde diensten centraal staan.

Deze controle wordt niet zomaar gestart, er vinden heuse voorbereidingen plaats, om te kunnen bepalen
waar de aandacht echt aan moet worden besteedt. Dit gebeurt via voorbereidende gesprekken. Daaruit
komen ze tot een sterk-zwak analyse, wat verduidelijkt waar de aandacht op moet worden gevestigd.
Dit kunnen financiële en fiscale aspecten zijn, maar ook maatschappelijke en sociale aspecten. Hier
word dan wel doorverwezen naar een ander onderdeel van Ernst & Young waar de specialisten voor
dat onderwerp zijn.

De richtlijnen van OESO

Informatieverstrekking

De informatieverstrekking bij BP verliep niet helemaal zoals het behoorde te verlopen voor een onderneming met die omvang. Het nummer van de klantenservice van BP was uitermate moeilijk te vinden. Op de site kun je wel telefoonnummers vinden, maar niet van de goede departementen. Zo belde ik een van de aanwezige nummers, en kreeg ik BP Solar, een onderdeel van BP die zich bezighoud met zonne-energie. Dat was op zich niet zo erg, misschien hadden zij wel jaarverslagen liggen, wat later niet bleek te zijn. Toen vroeg ik om een nummer waar ik die wel kon opvragen bijvoorbeeld van de klantenservice. Daar kon hij me ook niet mee helpen, en toen ik later om het nummer vroeg van het hoofdkantoor van BP bleek dat die in Spanje lag. Later bleek daar het hoofdkantoor van die afdeling te liggen, een klein communicatiefoutje dus. Toen ben ik gewoon Scoot gaan bellen, een soort opvraagbaar telefoonboek. Daar kreeg ik het nummer van BP Nederland Hoofdkantoor, gevestigd te Den Haag als ik het me goed herinner. Daar kon ik wel geholpen worden, en het jaarverslag lag binnen een paar gaden bij mij thuis.

Het jaarverslag dat me echter toegestuurd werd, was bijzonder klein en in het engels want ze waren er niet in het Nederlands. Ik was op dat moment blij met alles wat me toegeworpen werd, en had eindelijk wat ik nodig had. Het jaarverslag is echter meer plaatjes dan lettertjes en alles wat word gezegd is of erg veel lof over henzelf, of al zo’n drie keer eerder vermeld. Dit maakte het erg lastig om er een uitgebreid verslag van te maken en heb ik dus veel informatie van het internet af moeten halen. Als er soms rare stukken in zitten, dan komt dat omdat dat ook allemaal in het engels was. En met engels had ik geen probleem, dacht ik. Ongelooflijk, wat kunnen zij lange zinnen maken!

De vereiste informatie die in het jaarverslag dient te staan, was wel aanwezig maar allemaal in mondjesmaat. Er was wel informatie over structuur, maar niet veel. Er was wel informatie over hun omvang, maar niet veel. Hierdoor heb ik veel informatie vanuit andere bronnen moeten gebruiken.

De controle van de jaarverslagen was mij ook compleet onbekend, totdat ik ergens in een klein hoekje een verklaring van de aanwezigheid van Ernst & Young zag. Daardoor wist ik dat BP hun jaarverslag heeft laten controleren. Toen heb ik op de site van Ernst & Young gekeken (www.ey.nl) en daar het stappenplan opgevraagd. Allemaal te omslachtig voor een onderneming met de omvang van BP. De informatie als Naam, vestiging enz. was dan weer wel aanwezig.

Andere informatie dan de bezoldiging, ondernemingsdoelstellingen en ingrijpende kwesties waren wel aanwezig, maar in kleine mate.

BP besteed wel veel aandacht aan de openbare verklaringen van hun waarden en gedragcodes. Verder wordt er ook veel aandacht besteed aan hun reputatie als verantwoord ondernemer. Ook worden er cursussen gegeven aan hoge topmanagers om ze wat ethiek bij te brengen. Hun relaties met werknemers en belanghebbenden worden ook uitvoerig vermeld.

Conclusie Informatieverstrekking

Sinds alles wel aanwezig is, zou je de informatieverstrekking voldoende kunnen achten. De informatie die er over een onderwerp aanwezig is, is er echter in (zeer) kleine mate. Daardoor is het wel in orde. , maar eigenlijk hoort een onderneming van die omvang meer te doen dan het minimum.

Werkgelegenheid en Arbeidsverhoudingen

´we recognize, consistent with local legislation, the right of every employee to form or join trade unions’

Het bovenstaande is een citaat uit de gedragcodes van BP. Er staat dat de werknemers het recht hebben, indien overeenkomstig met de lokale wetgeving, om vakbonden op te richten, of om er bij een aan te sluiten. Verder is BP tegen Kinderarbeid, want het erkent de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens verklaren ze in de gedragcodes. Ook erkennen ze de international arbeidersorganisatie en de OECD.

Verder is er ook nog samenwerking tussen de werknemer en gever om zo goed mogelijke prestaties te behalen. Dit wordt ook wel kracht bijgezet door de volgende twee citaten uit de gedragcodes;

· ‘everyone will have the opportunity to give feedback to their team leaders to enable them to improve their leadership performance without fear of victimization’
· ‘leaders will initiate and encourage open and timely two-way dialogue with their teams on all issues relating to business performance’
De informatieverstrekking over de verwachtingen van de werkgever over de werknemer staan ook allemaal vastgelegd in de gedragcodes, zelfs onder een apart kopje. Ook word het behoud van de gezondheid van de werknemers serieus genomen, en word ook op dezelfde manier behandeld in de gedragcodes. De talenten en mogelijkheden van de werknemer worden zoveel mogelijk gestimuleerd om zich te ontwikkelen.

BP staat verder open voor eventuele onderhandelingen met vakbonden. Zij bieden hiervoor de benodigde middelen aan.

Conclusie Werkgelegenheid en Arbeidsverhoudingen

Dit was beter dan de informatieverstrekking. Hier was voldoende over te vinden op andere bronnen waardoor het mogelijk werd om er een oordeel van te maken, en die is dan ook hierbij goed.

Bestrijding van Corruptie

In de gedragcodes wordt maar een klein stukje gegeven aan het onderwerp corruptie. Daar staat eigenlijk in wat je ervan zou verwachten dat erin staat, namelijk dat zij tegen corruptie zijn, en dat dat zal worden bestraft. Verder helemaal niets erover.

Wel werden er ergens anders voorbeelden gegeven van zaken waarin corruptie zich voordoet. Een daarvan speelde zich af in een land in het Midden Oosten. Een technisch manager zou £1000 ontvangen als hij een bepaald product zou aanbevelen. Zo staan er nog een aantal voorbeelden van corruptie en wat er daarna volgde. Deze technische manager had het bod niet aangenomen en had de kwestie gemeld bij het hoger management.

Maar verder niets over tussenpersonen of ondernemingsbeleid in de gedragcodes. Het zal vast wel allemaal vastgelegd zijn, maar ik kon het niet vinden, in ieder geval niet een uitgebreidere versie van wat ik wel heb kunnen vinden in de gedragcodes.

Conclusie Bestrijding van Corruptie

Dit was echt onvoldoende, er was geen informatie te vinden over de bestrijding van Corruptie in het jaarverslag. En ook de klantenservice kon me hier niet mee helpen. Daarom is dit onderdeel onvoldoende, zeker voor een onderneming met de omvang van BP.

Consumentenbelangen

Hier is het hetzelfde geval als bij bestrijding van Corruptie. Er is haast geen informatie over te vinden en als het wel aanwezig is, dan is het maar in kleine mate. In de gedragcode word wat gezegd over het leveren van de beste kwaliteit voor de laagste kosten, en daarmee rekening houdend met het milieu enz. Over de informatie vermeld op het product word weinig vermeld maar dat hoort waarschijnlijk allemaal bij het behouden van de gezondheid van de consument. Waarschijnlijk horen ook de beschermingsprocedures daarbij en de samenwerking met de overheid.

Conclusie Consumentenbelangen

Ook hier weer hetzelfde, de informatie is wel aanwezig, maar te kleine mate.

Verwerking onderneming Shell

Algemene Informatie

Shell

Hetgeen wat alle 9OO werkmaatschappijen over de wereld met elkaar verbind, is dat ze zich bezig houden met activiteiten die in ieder geval iets met energie of petrochemie te maken hebben. Shell heeft in totaal zo’n meer dan 9O.OOO mensen in dienst, waarvan er ongeveer 1O.OOO in Nederland werken. Wereldwijd opereren er bijna 48.OOO tankstations, die per dag, door ongeveer 2 miljoen klanten worden bezocht. Shell levert aan voornamelijk wegverkeer, maar ook aan andere afnemers zoals de industrie, scheepsvaart, het luchtverkeer, elektriciteitscentrales, de landbouw. Verder levert brandstoffen voor de verwarming van huizen, fabrieken, kantoren en instellingen. Shell is groot geworden als oliemaatschappij, maar sinds het vandaag de dag ook gas en elektriciteit produceert, omschrijven zij zich liever als energiemaatschappij. Verder houden zij zich ook nog bezig met wind- en zonne-energie, om de voorziening van groene energie te bevorderen

Ontstaan van Shell

Het bedrijf ‘Shell’ bestaat niet, het is een verzamelnaam voor een reeks bedrijven die samen de Koninklijke/ Shell Groep van Maatschappijen vormen. De koninklijke/ Shell Groep is ontstaan uit de samenwerking tussen een Nederlandse en Engelse onderneming. De Engelse onderneming hield zich vooral bezig met de handel in Oosterse artikelen als sierschelpen die destijds erg gewild waren. Later kwam daar de handel in lampolie bij, waarna ook de ruwe olie en het transport ervan volgden. Deze business overvleugelde al snel de handel in sierschelpen. In 1897 ging Samuel Marcus naar de beurs en kreeg daar de naam The Shell Transport and Trading Company toegekend, waardoor de schelp voortleefde in naam en beeldmerk.

Zeven jaar daarvoor werd de ‘Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot Exploitatie van Petroleumbronnen in Nederlandsch- Indië’ opgericht. Nederlandse zakenlieden hadden olie ontdekt in het oerwoud van Sumatra. De olie daar werd gezuiverd tot lampenolie, die leidde tot het ontstaan van de eerste raffinaderij van de ‘Koninklijke’.

Later kwamen de ‘Koninklijke’ en ‘Shell Transport’ elkaar tegen als concurrenten, maar ook als concurrenten van Rockefellers ‘Standard Oil’ vanuit het Verre Oosten. De ‘Koninklijke’ was vooral sterk in het winnen van olie, en ‘Shell Transport’ was vooral sterk in het vervoer ervan waardoor ze elkaar perfect konden aanvullen. Zij zagen een gezamenlijke tegenstander in ‘Standard Oil’, wat leidde tot de alliantie in 19O7. De regeling hield in dat de ‘Koninklijke’ 6O% van de winst zou krijgen, en ‘Shell’ 4O%. ‘Koninklijke’ en ‘Shell’ worden tegenwoordig ook wel de Groep genoemd. Er behoort echter nog steeds onderscheid te worden gemaakt tussen de Koninklijke en Shell. De ‘Groep’ behoort nu tot de drie grootste energiemaatschappijen ter wereld.

Shell schenkt veel aandacht aan hun milieubeleid. De groep is in de tweede helft van de jaren negentig opgedeeld in 5 divisies, waarvan een van die divisies; ‘Hernieuwbare Energie’ is. Verder hebben zij ook verschillende projecten opgestart ten behoeve van het milieu. Een voorbeeld daarvan is het financieren van het onderzoek naar de Grijze walvissen bij Sachalin, een Russisch Eiland waarvan men dacht dat het platform van Shell daar de populatie van de Grijze walvissen zou benadelen. Uit het onderzoek is echter gebleken dat dit niet waar is.

Strategische doelstellingen

Shell’s Doel

Shell verklaart dat het hun doel is om wereldleider te zijn op het gebied van energie en petrochemie. Om dat doel te kunnen bereiken moeten ze te allen tijde voldoen aan de basiseisen van een goede bedrijfsvoering. Dat zijn volgens hen; investeringsdiscipline, portfoliobeheer, operationeel excelleren tegen de laagste kosten en persoonlijke verantwoordelijkheid. Verder is hun strategie om het doel te kunnen bereiken; ”Shell in waarde laten groeien door robuuste winstgevendheid en optimaal benutten van onze concurrentievoorsprong”(Shell Report 2001).

Verantwoordelijke voor Strategische beslissingen

De Koninklijke word bestuurd door een directie, bestaande uit twee of meer directeuren. Zij worden, uit een selectie gekozen door de AVA, door de algemene vergadering van Aandeelhouders benoemd, en blijven op hun functie zitten totdat zij in pensioen treden, of worden ontslagen door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.

Naast de directie is er ook nog de Raad van Commissarissen. De Raad van Commissarissen heeft als taak toezicht te houden op het beleid uitgevoerd door de directie. Zij controleert de algemene gang van zaken en adviseert wanneer nodig is. De raad van Commissarissen bestaat uit minstens 5 personen, en word net als de directie, gekozen uit een selectieve groep die door henzelf is opgericht. Zij treden af na 1O jaar in functie te hebben gezeten, of als de leeftijd van 7O jaar is bereikt. Het streven van de Raad is, om de Raad uit een meerderheid van buitenstaanders te laten bestaan. Dit om dubbele functies, en eigenbelang in onderneming te voorkomen.

Indeling

Zoals eerder vermeld heeft de Koninklijke/ Shell Groep een reorganisatie gehouden in midden jaren negentig. De reorganisatie hield in dat de koninklijke/ Shell Groep werd ingedeeld in vijf divisies, namelijk;

· Exploratie & Productie
Het opsporen, aanboren en produceren van gas en olie.

· Olieproducten
Het transporteren, raffineren en verkopen van olieproducten

· Downstream Gas & Elektriciteit
Het bewerken - soms vloeibaar maken – van aardgas plus transport en marketing ervan en de opwekking – met aardgas – van elektriciteit.

· Chemie
De productie en marketing van petrochemische producten en van kunststoffen polipropyleen en polyethyleen

· Hernieuwbare Energie
Het ontwikkelen, maken en verkopen van hernieuwbare energiebronnen.

Strategische doelstelling per divisie

Shell valt als energieonderneming onder te verdelen in vier grote segmenten, namelijk;
· Exploratie & Productie
· Gas & Elektriciteit
· Olieproducten
· Chemie
In elk van deze vier grootste worden strategieën vastgelegd. Die zullen in dit gedeelte worden besproken.

Exploratie & Productie

De strategische doelstelling van de Exploratie en Productiesegment valt te omschrijven als het bereiken van een blijvende groei van de lange termijn waarde. Dit willen ze bereiken d.m.v. het behouden van een ‘gezonde’ winstgevendheid. De winstgevendheid willen ze realiseren door de laagste kosten, excellent opereren, investeringsdiscipline, actief portfoliobeheer en productiegroei te gebruiken. Verder willen ze de winstgevendheid ook nog bereiken door gebruik te maken van de voordelen van de groep. Deze houden in de kwaliteit van de relaties, reputatie, kennis, medewerkers en werkmethoden van E & P.

Gas & Elektriciteit

Bij Gas en Elektriciteit willen ze hoge winstgevendheid bereiken door middel van toonaangevende technologieën en de toegang tot de markten optimaal te benutten. Verder behoort daartoe ook bij;

· Behouden van leidende positie in LNG en vloeibare producten uit gas.
· Voldoen aan de groeiende vraag naar elektriciteit door ontwikkeling van nieuwe elektriciteitscentrales + gas levering en verkoop en handelsactiviteiten en deze dan ook uit te breiden.

Olieproducten

De strategie van dit segment is om ook hier te voldoen aan de vraag naar olieproducten. Ook willen ze een breder aanbod van producten geven door snelle introductie van nieuw ontwikkelde producten en diensten. Verder zullen ze hun aandacht blijven vestigen op de kostenverlaging van hun product, op hun milieubeleid en op de ontwikkeling van de talenten van de medewerkers van Shell.

Chemie

Het segment Chemie wilt belangrijke petrochemische grondstoffen leveren aan grote industriële afnemers tegen de laagste kosten. Dat willen ze bereiken met behulp van vereenvoudigde wereldwijde processen die worden ondersteund door een netwerkorganisatie waarin de nadruk ligt op teamwork en creativiteit. De prestaties van de werknemer weten te verhogen door gebruik te maken van hun wereldwijde aanwezigheid, technologie en mogelijkheden van E- business voor Chemie.

Dat waren de vier grootste segmenten waarin je Shell kunt indelen, met hun strategieën. Naast deze vier zijn er nog andere segmenten, met een minder grote omvang. Dat betekent echter niet dat ze minder belangrijk zijn. Hieruit volgen een paar voorbeelden.

Shell Hydrogen

Een daarvan is Shell Hydrogen. Shell Hydrogen houdt zich bezig met de mogelijkheid om waterstof tot een reguliere brandstof te maken. Dat houdt in dat vele auto’s zullen lopen op water. Een voordeel daarvan is dat de schadelijke stoffen extreem gereduceerd worden, en ook het geluid verdwijnt vrijwel helemaal. Shell houd zich dan ook bezig met de ontwikkeling van waterstof als brandstof en richten zich op de bestaande technologie, maar ook met veelbelovende startende ondernemingen die zich ermee bezig houden.

Shell en duurzame Energie

Shell houd zich, naast waterstof als energiebron, ook nog bezig met andere energiebronnen, namelijk met de duurzame energiebronnen. De grootste segmenten in deze markt zijn die van de zonne-energie en die van de windenergie. Een strategische doelstelling van dit segment was om het 67% grote belang te verkrijgen in de samenwerkingschap met Siemens en EON op het gebied van zonne-energie. Het is een (veel) minder grote markt dan die van de fossiel brandstoffen, maar de zonne-energie markt is een markt die met 25% per jaar groeit. ‘Daardoor is het een goede investering in de toekomst’, zo verklaart Shell in hun Shell report ‘01.

Tactische Doelstellingen

Bij de Shell word niet aangegeven wie er verantwoordelijk zijn voor het bepalen van de doelstellingen op tactisch termijn. Dit valt ook niet af te leiden vanuit de titels van personen, zoals dat bij de verwerking van de onderneming BP het geval was.

Het aantal dodelijke ongelukken tijdens werktijd was bij Shell bij in 2001 42. Dat is het laagst ooit bij Shell. Zij willen dit aantal echter nog verder terugdringen. Na onderzoek blijkt dat in 72% van de gevallen het verkeer er een grote rol in speelt. Voornamelijk in ontwikkelingslanden, waar de verkeersomstandigheden heel slecht zijn. Ze hebben er dan ook een tactische doelstelling van gemaakt om de verkeersomstandigheden veiliger te maken voor hun personeel via verschillende procedures.

Verder worden er weinig tactische doelstellingen vermeld. Strategische doelstellingen zijn vroege voorspellingen van hetgeen wat eens zal komen, en operationele doelstellingen zijn al bijna een feit. Wat daartussen komt blijkt dus niet interessant te zijn om naar buiten te brengen.

Operationele doelstellingen

Ook hier is het mogelijk om de positieve en de negatieve reacties van elkaar te onderscheiden. De negatieve komen wederom vak van verenigingen, de positieve soms ook door verenigingen, maar vaker door de onderneming zelf. Hier volgen een voorbeelden uit;

Operationele Doelstellingen en vormgeving
In negatief perspectief

Soedan

Een van de strategische doelstellingen van Shell, was dus om het mogelijk te maken om aan de groeiende vraag van de consument toe te komen. Shell heeft dus extra olie nodig om daaraan te kunnen voldoen. Dit bleek echter geen probleem te wezen, want de scheepslading werd al gevonden. Waar het vandaan kwam is echter een ander verhaal. De oliescheepsladingen komen van Soedan. Soedan zit al 44 jaar, met een onderbreking van 12 jaar, in een burgeroorlog tussen de overheid en de rebellen in het zuiden. De rebellen in het zuiden hebben de oliebronnen in hun bezit, maar zij krijgen echter niets van de opbrengst die daaruit voortvloeit. Die winst gaat allemaal naar de overheid van Soedan, die dat stopt in materialen voor de oorlog. Zo gaat er in totaal zo’n miljoen dollar per dag in de oorlog.

De olie die uit de oliebron in het zuiden van Soedan komt, zorgt dus voor de financiering van de oorlog. Shell heeft hier net twee complete scheepsladingen van gekocht. Zij waren de eerste die de ‘schaamte’ hebben overwonnen, want zij krijgen de eer de allereerste te zijn, die de olie opkopen. Hiermee financieren zij dus eigenlijk dus de oorlog in Soedan.

Zij financieren niet alleen de oorlog hiermee, maar ook de slavenhandel die daar plaats vind. Door de oorlog is het niet mogelijk voor de Soedanese regering om ook rekening te houden met de slavenhandel waardoor deze ongestoord en ongestraft verder kan gaan.

Pesticiden

Een van de andere uitgangspunten van Shell was om de producten tegen de laagst mogelijke prijs te leveren. Dit betekent dat zij zo weinig mogelijk kosten moeten maken om de prijzen te kunnen drukken. Beleid is hetgeen wat je doet, maar ook wat je niet doet, en dat is hier het geval. Shell was tussen 1952 en 199O ongeveer de enigste leverancier van de zeer giftige drins als Endrin, Dieldrin en Aldrin. Deze drins zijn vandaag de dag opgeslagen in oude gammele opslagplaatsen waarvan het gevaar groot is dat het naar buiten ontsnapt. Of via de lekken in de opslagplaatsen, of via de lichamen van de mensen die er heel ziek door kunnen worden, het komt sowieso via de een of andere manier naar buiten.

Shell heeft wel al de drins uit een aantal opslagplaatsen in Afrika verwijderd, maar zij beschouwen het niet als hun verantwoordelijkheid om alle aanwezige drinsopslagplaatsen op te ruimen. Deze drins zijn inmiddels verboden geworden> omdat dit product verboden is geworden, dient de producent ervan ook voor de vernietiging te zorgen, waardoor het dus geboden is dat Shell hun oude voorraden pesticiden in ontwikkelingslanden verwijderen en volledig vernietigen. Shell heeft deze verantwoordelijkheid echter nog niet erkend.

Operationele Doelstellingen en vormgeving
In positief perspectief

Black Empowerment Programme

Een van de operationele doelstellingen die is vastgelegd bij Shell, en door de Shell bekendgemaakt, is hun ondersteuning van het door de overheid opgerichte Black Empowerment Programme. Dit zorgt ervoor dat Shell ten hoogste 25% van haar verkopen in Zuid Afrika uit voert aan de Thebe Investment Corporation.

Solar Dew

Een ander operationele doelstelling die zich bij Shell voordoet, vloeit voort uit het strategische plan om nog meer aandacht te gaan schenken aan het welzijn van de natuur. Wanneer er olie uit de bodem van een oceaan wordt gehaald komt er ook vuil water mee omhoog. Tot vandaag koos men ervoor om dat water weer te herinjecteren. Shell heeft echter samen met andere ondernemingen technieken ontworpen waardoor dat water kan worden gereinigd, en worden gebruikt voor de duurzame watervoorziening in de woestijn. Dankzij een nieuw ontwikkelde techniek, Solar Dew genaamd, is dit mogelijk.

Broeikaseffect

Shell neemt het broeikas effect hoog op. Als bijlage bij het jaarverslag zat een verslag van wat zij van de klimaatveranderingen vonden, en van hun aanpak tegen het broeikaseffect. Om dit enigszins beknopt te houden zal ik er een voorbeeld uit pakken van hun plannen rond klimaatveranderingen.

Het broeikaseffect wordt veroorzaakt door de uitstoot van CO2. Shell pakt het probleem bij de wortels aan en gaat de uitstoot van CO2 proberen te drukken. Dit doen zij met behulp van een nieuw ontwikkelde techniek ook wel “gas- fired Power Generation” genoemd. Deze elektriciteit word opgewekt door gas, en niet door kolen wat de hedendaagse methode is. De uitstoot van CO2 daarvan is de helft minder.
Biobrandstof

Biobrandstof is brandstof gemaakt uit landbouwstoffen. Biobrandstoffen op zich zijn koolstof neutraal maar de productie ervan vergt veel energie. In het totaal genomen bevat de landbouwstof minder broeikasgasemissies dan de traditionele brandstoffen. De kosten ervan zijn echter vier keer zo duur, waardoor de productie ervan alleen mogelijk en rendabel is wanneer er subsidie wordt verschaft. De EU heeft een voorstel gedaan om de brandstoffen verplicht per 2OO5 minstens 2% biobrandstof te laten bevatten. In 2O1O moet dit 6% zijn. Shell verricht veel onderzoek naar de biobrandstof en steunt de ontwikkeling ervan. Zij verkopen al brandstof met biologische delen in Brazilië, Zweden, de verenigde Staten en Frankrijk.

Stakeholders, hun mate en resultaten van bemoeienissen

Vakbonden

Hier is hetzelfde verhaal als bij BP. De vakbonden hebben bij ieder bedrijf ongeveer evenveel recht van spreken. Dit staat namelijk vrijwel allemaal wettelijk vastgelegd waardoor de invloed van een vakbond niet variabel kan zijn.

Hoe vaak zij die invloed uitoefenen is ook weer hetzelfde verhaal. Des te vaker de onderneming iets verkeerd doet in de ogen van de vakbond of werknemer, zullen zij zich verantwoordelijk gaan voelen om iets te ondernemen.
Acties

De vakbonden houden zich bezig met de belangen van de werknemers. Een bekend voorbeeld waar de vakbonden zich voor inzetten is de CAO, ofwel de Collectieve Arbeidsovereenkomst. Ook dit jaar hebben deze vergaderingen zich voorgedaan en wel tussen de directies van Shell Nederland Raffinaderij, Shell Nederland Chemie en de vakbonden FNV en CNV. Zij hebben op 17 in de vijfde ronde van het overleg een principeakkoord bereikt over een CAO met een looptijd van 18 maanden; van 1 april dit jaar tot 1 oktober 2003.

De CAO bevat een salarisverhoging van 3,6% op 1 april dit jaar, en 1,65% op 1 april 2003. verder ontvangen de werknemers ook nog een extra 300,- Euro vanwege de goede prestaties van de onderneming.

Verder heeft Shell ook nog toegestemd tot een Tino- onderzoek naar de werkdruk op de werkvloer om te kijken naar eventuele verbeteringen.

Het resultaat van hun bemoeienissen hier zijn dus dat het loon is gestegen, zij krijgen een extra vrije dag, een bonus plus de mogelijkheid tot vermindering van de werkdruk.

Milieu en natuurorganisaties

Milieu en natuurorganisaties zullen alleen ingrijpen wanneer zij vinden dat de onderneming iets doet wat in hun ogen moreel, maatschappelijk en/ of sociaal onverantwoord is. Des te vaker de onderneming iets dergelijks onderneemt, de vaker krijgen zij daar een respons van door de milieu en natuurorganisaties.

Acties

De milieu en natuur organisaties hebben invloed in de onderneming door het in de publiciteit brengen van zaken waar zij, en vermoedelijk vele andere mensen, het niet mee eens zijn. Dit is een negatieve publiciteit voor de onderneming wat uiteindelijk zichtbaar zal zijn in de afzet van hun product. De negatieve publiciteit zorgt ervoor dat mensen er over gaan twijfelen om hun product te kopen, als de productie, werving e.d. niet moreel verantwoord uitgevoerd is. Ondernemingen zullen er veel voor doen om dit te kunnen voorkomen. Dit is goed zichtbaar de laatste tijd, het is een must voor de grote multinationals om bijvoorbeeld milieuverslagen uit te brengen. Ook Shell doet hieraan mee, zij brengen samen met hun Shell Report een ‘Planet, People & Profits’ verslag mee waarin allemaal ethische zaken staan. Shell blijft echter niet uit de roos van de milieuorganisaties. Er zijn verschillende zaken waar zij mee in strijd gaan, en die dan naar buiten brengen om ervoor te zorgen dat ze ermee de bestreden activiteiten staken. Voorbeelden hiervan zijn vermeld bij de operationele doelstellingen. Een voorbeeld hiervan is de strijd van Greenpeace tegen de opslag van zeer giftige pesticiden. Zij strijden ertegen om die voorraden te laten vernietigen. Hun overtuigingskracht is echter niet zo groot, want de opslagplaatsen van Drins liggen er namelijk nu nog. Greenpeace wilt meer invloed in deze kwestie in deze, en in andere kwesties, waardoor zij meer invloed nodig hebben om de uiteindelijke uitkomst te kunnen beïnvloeden. Daarom hebben zij besloten om in de AVA van Shell te komen. Wanneer zij daar in komen te zitten krijgen zij meer invloed op de beslissingen.

Een positief voorbeeld van de invloed van de natuurorganisaties is verricht bij Shell Canada. Een voorbeeld daarvan komt uit Shell Canada. Zij hebben een initiatief genomen omtrent klimaatveranderingen die de vermindering van broeikasgasemissies moet stimuleren. Zij hielden in dat de broeikasgasemissies van 2OOO op hetzelfde niveau moeten liggen als van 199O. Dit gedeelte van het uitgangspunt is inmiddels gehaald (!). Wanneer dit bereikt werd, dan zou de volgende doelstelling zijn om op 2OO8 het niveau 6% lager te krijgen.

Mensenrechtenorganisaties

Hier is hetzelfde verhaal als bij milieuorganisaties, zij treden alleen op wanneer de betreffende onderneming in hun ogen iets verkeerd doet.

Ook de hoeveelheid invloed die zij op een onderneming kunnen uitoefenen hangt af van de grootte van de organisatie. Des te meer leden ze hebben, des te groter is hun stem en dus hun invloed.

Acties

Een voorbeeld van de invloed van mensenrechtenorganisaties is te vinden in het beleid van Shell tegenover kinderarbeid. Ook hier heeft Shell een fel beleid tegenop gevoerd. Alle Shell medewerkers zijn ouder dan de wettelijke minimumleeftijd voor werknemers. In landen waar kinderarbeid voorkomt en waar het gevaar bestaat dat het er plaats kan vinden, worden er controleprocedures toegepast door verschillende onafhankelijke instanties.

Shell onlangs in conflict gestaan met Pax Christi en Amnesty International. Shell had volgens hen in Ogoniland, Nigeria de Verklaring van de Mensenrechten geschonden. Shell heeft na deze prikkel van Pax Christi en Amnesty International besloten om de 'Verklaring van Algemene Beleidsuitgangspunten' aan te passen. Hierin zal dus expliciet worden verwezen naar de Verklaring van de Mensenrechten. “Dit was een hele serieuze stap in de goede richting” verklaren Pax Christi en Amnesty International, “maar wel de eerste. Pax Christi en Amnesty International verwachten dat ook de tweede stap door Shell zal worden uitgevoerd. Deze zal bestaan uit het opzetten van een effectief systeem tegen het schaden van de mensenrechten”. Pax Christi en Amnesty International spraken hun hier op aan via allerlei documenten. Shell was bereid om mee te werken met de communicatie, wat ertoe heeft geleid dat de gehele conversatie tussen Shell en Pax Christi en Amnesty International zijn gepubliceerd op het internet (www.paxchristi.nl/com -> zoek naar; Shell). Zij verklaren dan ook dat zij waardering hebben voor Shell’s medewerking, en verklaren in hun verslag dat Shell een van de eerste is die op de goede weg is geraakt. De conversatie heeft dan ook geleid tot veranderingen in het beleid van Shell, welke ook officieel zijn vastgelegd.

Ondernemingsraden

De ondernemingsraden treden net als bij BP alleen op wanner zij, of hun werknemers, dat nodig achten. Vaak wordt om de bepaalde periode sowieso een vergadering gehouden waarin de gang van zaken worden uiteengelegd. Maar zij kunnen ook zelf een vergadering het leven in roepen om een kwestie in het licht te brengen.

Hun mate van invloed is geregeld. In sommige kwesties is hun antwoord beslissend, en in andere kwesties hebben ze alleen maar een adviesgevende rol.

Shell heeft na het vele contact opnemen nog steeds niets losgelaten over hun ondernemingsraad. De reden ertoe wilden ze niet vermelden. Alle ondernemingen met meer dan 35 werknemers zijn verplicht een ondernemingsraad te hebben, en sinds Shell ongeveer 9O.OOO werknemers heeft, zijn zij verplicht een ondernemingsraad te hebben. Ze willen er echter niets over kwijt, waardoor het onmogelijk is om er iets over te kunnen zeggen.

Onafhankelijke instanties

Shell word gecontroleerd door twee onafhankelijke accountantskantoren/ adviesbureaus, namelijk KPMG en PricewaterhouseCoopers. Dit houdt in dat bijvoorbeeld de jaarverslagen worden gecontroleerd op waarheid en betrouwbaarheid. Hier moet dan een verklaring worden afgelegd die in het jaarverslag zal worden geplaatst. Ze controleren niet alleen hetgeen wat in het jaarverslag staat, ook wat er niet in vermeld word, word gecontroleerd door de accountantsbureaus. De controlering van het jaarverslag is vastgelegd volgens richtlijnen die moeten worden gevolgd. Een van de drie ondernemingen die een maatschappelijk jaarverslag uitgeeft, laat het ook controleren door een externe deskundige zoals een accountantskantoor. Shell is dus daar dus een van, want aan het begin van het People, Planets & Profits verslag staat een verklaring van KPMG dat de informatie die hierin staat door hen is gecontroleerd, en wat hun bevindingen zijn. In dit geval verklaarde ze dat er in het jaarverslag geverifieerde, en niet geverifieerde informatie stond.

Verder verklaart KPMG de controle volgens de officiële richtlijnen hebben uitgevoerd. De controle moeten zodanig worden gepland en uitgevoerd dat men er zeker van kan zijn dat er geen al te belangrijke fouten in blijven zitten. Voor de controle moeten ook de financiële zaken van het jaarverslag worden bekeken en gecontroleerd worden. Ook moet er een algehele beoordeling van de jaarrekening worden gemaakt. Deze worden achter hetgeen geplaatst waar het over gaat. Iedere verklaring van de accountants van de Koninklijke/ Shell groep worden geplaatst achter het onderdeel waar zij betrekking op hebben. In elk onderdeel van het jaarverslag was goed gerekend door KPMG en PricewaterhouseCoopers.

De richtlijnen van OESO

Informatieverstrekking

Sinds Shell een echte multinational is, zou hun niveau van jaarverslagen heel hoog moeten liggen. Het informatiebeleid moet immers zijn afgestemd op bijvoorbeeld de grootte van een onderneming. Dit is in ieder geval allemaal goed geregeld bij Shell. In het begin heb ik alle benodigde jaarverslagen aangevraagd per e-mail. Dit werd echter geen succes, want de jaarverslagen bleven maar uit. Toen heb ik enige tijd later de klantenservice nummer gebeld van Shell. Dit nummer was makkelijk te verkrijgen op de site van Shell. Daar kreeg ik een behulpzame vrouw opgestuurd die mij meelevend kon meedelen dat er binnenkort jaarverslagen op mijn deurmat zouden liggen. Het begin was goed, alleen dat laatste stuk niet echt.

De belofte die zij had gemaakt kwam niet uit. Drie dagen later heb ik weer gebeld om te vragen waar de jaarverslagen bleven. Ik kreeg (vermoedelijk) weer dezelfde vrouw aan de telefoon die de situatie geduldig aan mij uitlegde. De jaarverslagen waren namelijk op, wat zij niet wist. Ze hadden nieuwe aangevraagd en die lagen al voor me klaar. Ze kon me meedelen dat er al een pakketje voor me klaar lag. Ik heb er toen nog wat extra jaarverslagen toegevoegd, en ook dat verliep prima. In totaal kreeg ik;

· Verslag over 2001 Nederlandstalig
· People, Planets and Profits;The Shell Report 2001 Engelstalig
· People, Planets and Profits; samenvatting van “The Shell Report” Nederlandstalig
· Climate Change What does Shell think and do about it?Nederlandstalig
· Shell in Nederland Nederlandstalig
· Klein boekje; Voorstel tot wijziging van de Statuten Nederlandstalig
· Brief aan aandeelhouders inzake AVA Nederlandstalig
· Tell Shell formulier, mogelijkheid tot mening geven op jaarverslag Nederlandstalig

De informatie die door Shell word verstrekt via jaarverslagen, word gecontroleerd door twee accountantsbureaus, namelijk KPMG en PricewaterhouseCoopers. Zij controleren zowel het financiële, als het sociale en maatschappelijke gedeelte van het verslag. Dit geeft een zegel van betrouwbaarheid over het verslag. In het jaarverslag worden ook de nodige aspecten vermeld als de naam van de onderneming, vestigingsplaats, telefoonnummer enz.

De inhoud van de jaarverslagen bevatten alle vereiste informatie volgens de OESO richtlijnen. De financiële resultaten, ondernemingsdoelstellingen, leden van Raad van Bestuur en hun bezoldiging (voor de bezoldiging is er zelfs een heel apart hoofdstuk voor uitgetrokken), ingrijpende kwesties en deels de bestuursstructuur en beleid enz. Hiermee voldoen zij aan OESO richtlijn onderdeel III informatieverstrekking artikel 4 lid a).
De gedragscodes die leven bij de Koninklijke/ Shell groep worden niet via media zoals tv of kranten weergegeven. De gedragscodes van Shell zijn te bezichtigen op hun site, namelijk www.shell.com. Die zijn dan te downloaden op de computer waarmee je de gehele gedragscodes kunt bekijken, in volle versie, maar ook in een verkorte versie.

Naast de gedragscodes wordt er heel veel aandacht besteed aan bijvoorbeeld maatschappelijke, sociale en ethische vraagstukken. Zoals boven te zien is, zijn drie van de acht jaarverslagen volledig gericht op sociale, maatschappelijke of ethische vraagstukken. Ook worden er tussendoor bij de andere jaarverslagen dit soort onderwerpen behandeld, waardoor je kunt spreken van grote aandacht voor de informatieverstrekking van dat soort zaken. Wat er echter niet wordt vermeld, zijn de aparte ondernemingen die waaraan die van toepassing zijn. Dat kan komen vanwege het grote aantal ondernemingen, en het daarom te veel ruimte inneemt om erin te verwerken.

De verklaringen en de gedragscodes inzake het ondernemingsgedrag waren te vinden in het jaarverslag. Zij zijn hierop beoordeeld en het bleek dat Shell aan de voorhoede stond met nog een aantal ondernemingen van de MVO, ook wel de Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen genoemd. Dit betekent dat zij kunnen worden gezien als; “Zeer transparante bedrijven; noemen concrete activiteiten, de resultaten daarvan, incl. wettelijke verplichtingen en onafhankelijke toetsing.”(bron ‘Reader Bedrijfsethiek’ samenstelling; R. Niamat & H. Semeijn. Datum publicatie: april 2002)

Ook wordt er informatie gegeven over het controleren van de naleving van de wetten. De systemen die zij gebruiken voor het beheersen van risico’s worden echter niet vermeld. Informatie over hun relatie met werknemers en belanghebbenden worden dan weer wel uitgebreid besproken.

Conclusie Informatieverstrekking

Zoals hierboven te zien is, voldoet Shell aan bijna alle eisen van de OESO richtlijnen. Er ontbreken een paar aspecten die er wel behoren te zijn volgens de OESO, maar de hoeveelheid in vergelijking met de rest van het onderdeel is te weinig om het onvoldoende te kunnen noemen. Punt vijf was echter wel een belangrijk onderdeel, maar aan de andere twee onderdelen van punt twee, voldoet Shell wel.

Werkgelegenheid en arbeidsverhoudingen

“ To employees
To respect the human rights of their employees, to provide their employees with good and safe
conditions of work, and good and competitive terms and conditions of service, to promote the
development and best use of human talent and equal opportunity employment, and to encourage the
involvement of employees in the planning and direction of their work, and in the application of
these principles within their company It is recognised that commercial success depends on the
full commitment of all employees.”

Dit is een citaat uit de gedragcodes. Hier staat onder andere in dat zij voor goede en veilige werkomstandigheden zorgen. Ook verklaren zij dat de talenten van de werknemers uitgebreid de kans zullen worden gegeven om zich verder te kunnen ontwikkelen. Zij willen de werknemers betrekken bij de planning en vorming van hun werk, en bij het toepassen van deze regels. Het succes van een onderneming ligt in de handen van de volle overgave van de werknemers aan het bedrijf.

In de gedragscode staat dus niets vermeld over het mogen aansluiten bij een vakbond. Alle werknemers van de Koninklijke/ Shell Groep hebben echter wel het recht om zich aan te sluiten bij een vakbond. Daardoor kunnen zij via de vakbond aanspraak maken op een loonsverhoging. Dit is te zien in ‘De stakeholders; Vakbonden’. Omdat de werknemers bij een vakbond zijn aangesloten, zullen zij dus ook niet zo snel ontslagen kunnen worden. Shell zal de vakbonden “binnen redelijk termijn” waarschuwen over de mogelijke menselijk arbeid vervangende ontwikkelingen. Dus ook de mogelijkheid van Shell om te kunnen dreigen met verhuizen van onderdeel, is hiermee uitgesloten. Shell heeft dit zelf onmogelijk gemaakt door het mogelijk maken van vakbonden.

De Koninklijke/ Shell groep voert beleid tegen kinderarbeid. Een onafhankelijke instantie is daar verantwoordelijk voor. Zo is geen van Shell’s werknemers ouder dan het wettelijke minimum leeftijd voor werknemers, en er dus nergens kinderarbeid afspeelt. Ook is er geen sprake van gedwongen- of dwangarbeid.

Het is bij het aanstellen van topfunctionarissen onmogelijk om discriminatie te vermijden. De directie en Raad van Commissarissen –de twee grotere onderdelen van Shell bestuur– worden tijdens de Algemene Vergadering van Aandeelhouders gekozen. Als zij ‘kwaad wil’ hebben, dan is daar weinig aan te doen. De kans dat deze gebeurtenis zich voordoet is echter klein, sinds de AVA vrij groot is.

De werknemers hebben dus recht op een vakbond, maar niet alleen dat. Shell werkt ook hard aan verbetering van de werkomstandigheden. Het aantal doden in werktijd bedraagt 42 en het is dan ook een streven van Shell om dat aantal naar beneden te halen. De maatregelen om de veiligheid van hun werknemers te waarborgen is dus aanwezig, maar of zij doeltreffend zijn, dat is onbekend. De vele doden zijn voornamelijk veroorzaakt door de slechte infrastructuur in veel arme landen (72% van de werknemers zijn daardoor omgekomen). Wanneer dit onderdeel van het probleem wordt aangepakt, zal het aantal waarschijnlijk dalen en is het dus zeker wel effectief.

Een van de strategische doelstellingen van de Koninklijke/ Shell groep was om alle talenten uit haar werknemers te halen. Ook worden er werkprojecten opgezet in landen waar een behoefte is aan werkgelegenheid. Een voorbeeld hiervan is het opgezette project in Malampaya. De benodigde pijpleiding die daar zal worden aangelegd, zal voor waarschijnlijk 20 jaar werkgelegenheid zorgen.

Conclusie Werkgelegenheid en Arbeidsverhoudingen

Ook hier is het vrijwel allemaal in orde. Sommige aspecten worden niet in de gedragcode vermeld maar dat zijn er niet aanzienlijk veel. Verder wordt goed rekening gehouden met de werknemers, die hierdoor onder goede arbeidsomstandigheden goed en kwalitatief sterk werk kunnen afleveren.

Bestrijding van Corruptie

Natuurlijk is er ook bij Shell sprake van Corruptie. In 2OO1, waren er 13 gevallen van omkoping bekend. Negen van die zaken werden afgewezen en gemeld bij Shell. De andere drie waren bewezen dat ze zich hadden laten omkopen. De laatste case is nog in onderzoek.

Om dit soort situaties te vermijden heeft de Shell de “Dealing with Bribery and Corruption” management opgericht. Zij houden zich bezig met et controleren van eventuele omkopingen en corruptie.

Ook in hun “Business Principles” worden hun standpunten van Omkoperij en Corruptie opgenomen. Deze visie wordt dan ook jaarlijks aan alle werknemers in elk land van de Koninklijke/ Shell groep gegeven, zodat zij zich deze principes blijven herinneren. Zij spreken dus publiekelijk tegen omkoping en afpersing. Er wordt ook de mogelijkheid gemaakt tot conversaties met de samenleving via de ‘Ethics and Compliance Helpline’. Hier hebben de mensen de mogelijkheid om vermoedelijke corruptie of omkoping aan te geven.

De externe accountantskantoren moeten ervoor zorgen dat transacties buiten de boeken blijven. Zij controleren of er geen geld word achtergehouden of andere onwettige financiële bijdragen. Wanneer dit wel het geval is, dient dit meteen te worden doorgegeven aan het hoger management.

Conclusie Bestrijding van Corruptie

Bij dit onderdeel word minder vermeld dan bij andere onderdelen. Het werd niet genoemd in de gedragcodes. Ze staan echter wel in de uitgebreide Business Principles wat ook voldoende is. Dit onderdeel had wat uitgebreider gemoeten.

Consumentenbelangen

“To win and maintain customers by developing and providing products and services which offer value interms of price, quality, safety and environmental impact, which are supported by the requisite
technological, environmental and commercial expertise”.

Dit is een citaat uit de gedragcodes van Shell. Hier staat in feite dat zij het zien als hun verantwoordelijkheid om service te geven die van goede prijs, kwaliteit, veiligheid en milieuvriendelijkheid zijn. Dit is te bereiken via technologische, milieukundige en commerciële ervaring.

Alle andere genoemde delen die in de OESO vereisten vallen zijn in dit stuk vermeld. De verschaffing van duidelijke informatie (safety) enz. Als conclusie kan dus worden gezegd dat het in orde is.

Conclusie

Hoofdvraag: Hoe gaan bedrijven om met ethische vraagstukken?

In feite is dit een heel moeilijke vraag om te beantwoorden, want het ligt er heel erg aan, welke informatie je hebt verzameld. Een onderneming kan de hele wereld laten geloven dat zij alleen maar ethisch verantwoorde handelingen verrichten, terwijl ze achter de rug snode plannetjes hebben om bijvoorbeeld de Amazone weg te kappen. Ze investeren in een zonne-energiebedrijf en de wereld is tevreden. Kijk maar naar de analyse van Earth Day 2000 waarom BP volgens hen investeerde in Solarex.

Toch krijg je bij Shell het idee dat ze het toch wel enigszins serieus nemen. In de gedragcodes wordt meer aandacht besteed aan de vereiste zaken. Van BP kreeg ik een Engelstalig boekje, van Shell kreeg ik een achttal jaarverslagen. De vereiste informatie werd dus door Shell veel uitgebreider behandeld dan bij BP.

Bij Shell kreeg je dan ook veel meer het idee dat zij veel aandacht besteedde aan ethische vraagstukken dan BP, hoewel ik niet zeker weet of dat wel zo is. Bij Shell hadden ze veel meer concrete voorbeelden dan BP, want die verklaarden alleen hoe goed zij wel niet zijn met ethische vraagstukken, maar geen een voorbeeld.

Shell had veel meer positieve reacties op hun handelingen dan BP. Natuurlijk waren er ook negatieve bij, maar de positieve kwamen niet alleen van de kant van Shell, maar ook bijvoorbeeld van Amnesty en Pax Christi. Daardoor krijgt hun reputatie als maatschappelijk verantwoord ondernemer een veel geloofwaardiger karakter. BP daarentegen had minder in hun gedragcodes, het jaarverslag was te klein en er werden geen concrete voorbeelden gegeven.

Als conclusie kan dus worden gezegd dat Shell flink haar best doet om haar reputatie als maatschappelijk verantwoord ondernemer hoog te houden via de vele informatie te vinden in hun gedragcodes, site en jaarverslagen. Hier komen de positieve reacties ook van de stakeholders, en niet alleen van zichzelf. Ook komt Shell goed door de OESO vereisten. BP heeft ook wel informatie over hun behandeling van ethische vraagstukken maar in veel kleinere mate. En ook de OESO vereisten halen ze minder makkelijk. Blijkbaar besteedt Shell meer aandacht aan ethische vraagstukken, en gaan ze er zorgvuldiger mee om via goede communicatie en behandeling. BP besteed ook wel aandacht aan de communicatie en behandeling van de stakeholders, maar in mindere mate dan Shell.

Bronnenlijst

De volgende bronnen heb ik gebruikt voor het maken van het verslag;

Telefoonnummers

· Shell klantenservice 0900 202 2710
· BP solar 020 463 8788
· Scoot 0800 7007
· Hedendaagse Scoot 0900 0700
· BP Nederland klantenservice 0104175063

Internetsites

· www.shell.com naar jaarverslagen en info gezocht
· www.bp.com naar jaarverslagen en info gezocht
· www.amnesty.nl naar info over mensenrechten gezocht
· www.greenpeace.nl naar info over milieukwesties gezocht
· www.oneworld.nl naar info over mensenrechten gezocht
· www.corpwatch.nl naar info over mensenrechten en milieukwesties gezocht
· www.hrw.com naar mensenrechten gezocht
· www.paxchristi.nl naar mensenrechten gezocht

Jaarverslagen

Shell

· Verslag over 2001 Nederlandstalig
· People, Planets and Profits;The Shell Report 2001 Engelstalig
· People, Planets and Profits; samenvatting van “The Shell Report” Nederlandstalig
· Climate Change What does Shell think and do about it?Nederlandstalig
· Shell in Nederland Nederlandstalig
· Klein boekje; Voorstel tot wijziging van de Statuten Nederlandstalig
· Brief aan aandeelhouders inzake AVA Nederlandstalig
· Tell Shell formulier, mogelijkheid tot mening geven op jaarverslag Nederlandstalig

BP

Van BP heb ik gekregen en gebruikt het Annual Report 2001.

Van beide ondernemingen heb ik ook nog de gedragcodes gebruikt. Verder heb ik ook nog gebruik gemaakt van de Reader bedrijfsethiek.

Mening

Dit was een leuk verslag om te schrijven, mede vanwege het ontdekken van de echte gezichten van de multinationals. Het blijkt dat ze toch nog wel eens onverantwoord ondernemen, wat niet meer werd verwacht vanwege de dekmantel er omheen.

Het lastige van deze PO was toch wel de goede informatie verkrijgen. Soms wilden ze niet meewerken, en soms waren ze wel bereid om te helpen, maar sturen ze de verkeerde informatie. Zo kreeg ik bij Shell ‘People, Planets & Profits’ drie keer. Beter te veel dan te weinig, maar wat als het laatste het geval was. Verder was het bellen wel een leuke ervaring, dat had ik namelijk nog niet zo vaak gedaan tot nu toe.

Het verwerken van de informatie verliep ook niet altijd zoals het moest. Het jaarverslag van BP was geheel in het Engels. Na de verwerking van BP ben ik alles nog eens een keer na gaan lopen voor fouten, waarbij ik vele kromme zinnen tegenkwam. Als er dus nog een enkele aanwezig is, dan komt dat door mijn vertalingfout. Ook was ‘People, Planets & Profits’ in het Engels.

Verder was het verslag wel aardig te doen. De vragen wilden nog wel eens lastig zijn vanwege informatiegebrek, maar daar kon ik verder niets aan doen.

Voor mensenrechten moet ik naar www.amnesty.nl, daar staat namelijk iets waardevols over Shell, en er staat iets nuttigs over het milieubeleid van BP op www.greenpeace.nl.

Plan van Aanpak

De hoofdvraag van deze PO zal worden uitgesplitst in een vijftal deelvragen. De hoofdvraag zal als volgt zijn; “Hoe gaan bedrijven om met ethische vraagstukken?”.

De hoofdvraag wordt opgesplitst in de volgende deelvragen;

1. Bestaat er binnen het bedrijf beleid op strategisch niveau?
2. Bestaat er binnen het bedrijf beleid op tactisch niveau?
3. Bestaat er binnen het bedrijf beleid op operationeel niveau?
A) Hoe word dit vorm gegeven?
B) In welke mate en hoe bemoeien de volgende stakeholders zich ermee?
- Vakbonden
- Milieu- en natuurorganisaties
- Mensenrechtenorganisaties
- Ondernemingsraden
D) Wat is het resultaat van hun bemoeienissen?
4. Welke rol spelen onafhankelijke instanties/ bureaus bij het opstellen, controleren en verantwoorden van de gedragcodes?
5. Voldoen de codes aan de richtlijnen van de OESO?

Noodzakelijke deelactiviteiten met bronnenlijst

Noodzakelijke deelactiviteiten zullen zijn het aanvragen van jaarverslagen via de Shell en BP klanten of jaarverslagenservice. Van Shell is dat; 0900 202 2710. Van BP heb ik niet echt een klantenservice nummer kunnen vinden, daarom bel ik een departement van BP die mij misschien kunnen helpen, namelijk die van zonne-energie; 020 463 8788 of die van Gas; 010 417 5128. Als die mij niet kunnen helpen kan ik me altijd nog richten tot hulpmiddelen als Scoot; 08007007. Verder moet er ook nog worden gekeken in de gedragcode en voor andere informatie op het internet. De gedragcodes zijn allebei te vinden op de site van de desbetreffende onderneming namelijk www.bp.com en www.shell.com.

Voor mensenrechten moet ik naar www.amnesty.nl, daar staat namelijk iets waardevols over Shell, en er staat iets nuttigs over het milieubeleid van BP op www.greenpeace.nl.

Planning

Week 20 Selecteren van nuttige informatie uit jaarverslagen, sites en gedragcodes
Week 21 Afronden BP t/m vraag 3
Week 22 Afronden BP
Week 23 Afronden Shell t/m vraag 3
Week 24 Afronden Shell + maken van bronvermelding, inleiding en conclusie voorkant enz.
Week 25 Inleveren PO.

Zwieselberg

2008-08-17T12:22:00.002+02:00

Zwieselberg is een gemeente en plaats in het Zwitserse kanton Bern, en maakt deel uit van het district Thun. Zwieselberg telt 261 inwoners.

Zwiggelte

2008-08-17T12:21:00.004+02:00

Zwiggelte is een klein dorp in de provincie Drenthe, behorend tot de gemeente Midden-Drenthe. Het dorp ligt ten noordwesten van Westerbork.

Zwijg Kleine

2008-08-17T12:21:00.001+02:00

Zwijg Kleine is een theaterkomedie geschreven door Fitzgerald Kusz. De komedie werd geproduceerd door het Vlaamse productiehuis Studio 100 en speelde in zaal Elckerly in Antwerpen dat eigendom is van datzelfde productiehuis van 7 november 2008 tot en met 28 december 2008.

Zwijgplicht

2008-08-17T12:20:00.005+02:00

De zwijgplicht is de verplichting die mensen opgelegd wordt, of zelf op zich nemen, om te zwijgen. Ze mogen dus niets verklappen of doorvertellen aan anderen.

Art. 458 Strafwetboek (België)
Geneesheren, heelkundigen, officieren van gezondheid, apothekers, vroedvrouwen en alle andere personen
die uit hoofde van hun staat of beroep kennis dragen van geheimen die hun zijn toevertrouwd,
en deze bekendmaken buiten het geval dat zij geroepen worden om in rechte (of voor een parlementaire onderzoekscommissie)
getuigenis af te leggen en buiten het geval dat de wet hen verplicht die geheimen bekend te maken, worden gestraft met
gevangenisstraf van acht dagen tot zes maanden en met geldboete van honderd frank tot vijfhonderd frank.
Vrijwilligers (België) Vrijwilligers (vooral degene die actief zijn in de socio-culturele en paramedische sector) zijn gebonden door de wettelijke zwijgplicht - volgens artikel 458 van het Strafwetboek -

Zwijgplicht: Als er geen geval van nood is (voor de persoon zelf, andere leden lopen geen gevaar,…), moet je het geheim bewaren (niet tegenover de ouders). Aan de politie mag je dus niks zeggen. Enkel een rechter kan je verplichten te spreken, indien hij dit nodig acht. Als je je niet aan de zwijgplicht houdt kan je vervolgd worden. Bij vrijwilligers houdt men wel rekening met het feit dat men vaak niet goed op de hoogte is van wat kan en wat niet kan. Dit wordt soms gezien als verzachtende omstandigheid, als deze regels je niet werden duidelijk gemaakt door de vereniging waarvoor je als vrijwilliger optrad.

Andere : Bepaalde criminele genootschappen zoals de maffia kennen een strikte zwijgplicht Omerta . Ook geheime of besloten genootschappen zoals vrijmetselaarsloges leggen hun leden een zwijgplicht op om over dat wat hen binnen de beslotenheid wordt toevertrouwd bekend te maken. Ook in studentenverenigingen wordt dit beginsel soms toegepast, maar dan vooral over hetgeen er in de vereniging gebeurt zoals bv. de intiatie-riten. In slotkloosters kan het een leefregel zijn.

Een verwant begrip is het beroepsgeheim, dat is dan vooral een beroepsethiek gebonden materie zoals voor dokters, advocaten, edm.

Caleidoscoop:Boedts, Marc, Strafbare handelingen: begeleiding en sancties. Verslag van de ICOR-studiedag

Zwijgrecht

2008-08-17T12:20:00.003+02:00

Het zwijgrecht is het recht van een verdachte om te zwijgen op vragen van de gerechtelijke autoriteiten.

Men heeft echter niet het "recht om een leugen te vertellen". Wanneer men dus geen gebruik van het zwijgrecht wenst te maken, wordt men geacht de waarheid te vertellen.

Het zwijgrecht vloeit voort uit het beginsel van nemo tenetur prodere se ipsum, wat letterlijk "niemand is gehouden tegen zichzelf (bewijs) te leveren" betekent en het beginsel van 'nemo cogitur' wat "niemand wordt gedwongen (tegen zichzelf bewijs te leveren)" betekent.

[bewerk] Situatie in Nederland
In Nederland heeft elke verdachte het recht te zwijgen op vragen van de politie en het OM, tijdens verhoor of het onderzoek ter terechtzitting.

Hierop is een uitzondering van toepassing:

Een verdachte moet meewerken wanneer er sprake is van "een aan de wil van de verdachte onafhankelijk goed". Zo moet een verdachte bijvoorbeeld meewerken aan een bloedproef (bij een verdenking van alcoholgebruik in het verkeer). Of de verdachte moet meewerken aan het afstaan van bijvoorbeeld wangslijm, huidschilfers of haar ten behoeve van een DNA-test. Een dergelijke DNA-test kan alleen gedaan worden op verzoek van de Officier van Justitie en op bevel van de Rechter-commissaris. Tevens moeten er ernstige bezwaren bestaan jegens deze verdachte en moet voorlopige hechtenis voor het vermeende delict op te leggen zijn.

Zwijgspiraal

2008-08-17T12:20:00.001+02:00

De Zwijgspiraaltheorie is een theorie uit de communicatiewetenschappen, ontwikkeld door de Duitse wetenschapster Elisabeth Noelle-Neumann. De theorie van de zwijgspiraal gaat uit van de grote macht van de media. Volgens Neumann moet men zoeken naar de effecten van alle boodschappen en niet naar de effecten van enkele boodschappen. Zij zette zich af tegen het heersende model, gebaseerd op het model van Klapper (1960).

Dat onderzoekers er in het algemeen niet in slaagden de grote effecten van de media aan te tonen, kwam volgens haar door de onderzoekers die onvoldoende rekening hebben gehouden met het feit dat communicatie trapsgewijs plaatsvindt. Aangezien tv-kijkers hun verworven kennis en meningen overbrengen op de niet-kijkers, konden onderzoekers geen verschillen vinden tussen beide, en konden zij de veronderstelde effecten van de televisie op het publiek niet aantonen.

Dat televisie geen invloed zou hebben op het publiek vergelijkt Neumann met een gecamoufleerde olifant. De effecten zijn zo gigantisch groot dat we ze juist daarom niet kunnen waarnemen.

Inhoud [verbergen]
1 Uitgangspunten van de zwijgspiraaltheorie
2 Drie factoren
3 Essentie van de zwijgspiraaltheorie
4 Zie ook
5 Externe link

[bewerk] Uitgangspunten van de zwijgspiraaltheorie
Mensen zijn irrationeel; zij gaan op hun gevoelens af;
De macht van de media is groot, voornamelijk als het type medium selectief gebruik bemoeilijkt, zoals bij televisie, wat volgens Neumann een non-selectief medium is (er zijn meer kranten waar de consument kan uit kiezen, dan dat er televisiezenders zijn);
De invloed van de media is slecht en verwerpelijk;
Mensen leven voortdurend met de angst voor sociale isolatie. Een mening uiten die niet door het merendeel van de bevolking gedeeld wordt, zou sociale isolatie kunnen veroorzaken. Daaruit groeit de neiging zich aan te sluiten bij de heersende opvattingen.

[bewerk] Drie factoren
Volgens de Zwijgspiraaltheorie zijn er 3 factoren: cumulatie, consonantie en openbaarheid, die de werking van de media bepalen en haar zo machtig maken.

Cumulatie: mediaboodschappen worden steeds herhaald (een onderwerp komt in de krant, op televisie, op internet). De kans dat iemand het bericht niet gehoord heeft, is klein aangezien de berichtgeving ook op regelmatige tijdstippen herhaald wordt (elk uur een nieuwsbulletin).
Consonantie: mensen conformeren zich aan de heersende opvattingen uit angst voor sociale isolatie, ze spannen zich in om in de pas te blijven met de publieke opinie, zoals zij die waarnemen. Dit geldt ook voor de zenders, want zij houden rekening met de opinie, journalisten beslissen welke onderwerpen nieuwswaarde hebben en welke niet. De selectiecriteria van journalisten zijn vaak gelijklopend en zij passen zich ook aan de heersende opvattingen, waardoor de verslaggeving over bepaalde gebeurtenissen in de verschillende media in grote mate overeenstemt. ‘Pack journalism’ duidt op dit verschijnsel.
Openbaarheid: De mens is volgens Neumann sterk afhankelijk van zijn omgeving. Het individu vormt een eigen mening met behulp van de informatie over deze omgeving, die ze verkrijgt via de massamedia. Doordat de media in de openbaarheid opereren en een steeds groeiend aantal mensen bereiken, kunnen ze een zwijgspiraal in gang zetten en voeden. Wie denkt dat zijn mening aansluit bij de heersende opvattingen zal eerder geneigd zijn, zijn mening in de openbaarheid te brengen dan zij, die daar niet van overtuigd zijn.

[bewerk] Essentie van de zwijgspiraaltheorie
Mensen zijn bang voor sociale isolatie;
Om isolatie te voorkomen, houden ze het opinieklimaat in hun omgeving nauwkeurig in de gaten
Informatie over het opinieklimaat in de omgeving verkrijgen zij uit twee bronnen: a) persoonlijke observatie/interpersoonlijke communicatie b) de massamedia, met name de televisie
De massamedia verspreiden en vrij synchroon beeld van de werkelijkheid
Na verloop van tij zullen nog maar enkele mensen een mening blijven verkondigen, die tegen de heersende publieke opinie ingaat. Mensen vormen de harde kern. Zij kunnen een nieuw spiraalproces op gang brengen.

Zwijnaarde

2008-08-17T12:17:00.003+02:00

Zwijnaarde is een dorp in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en een deelgemeente en wijk van de stad Gent. Zwijnaarde telt telde 6822 inwoners (31 december 2007) op een oppervlakte van 1204 ha.

Zwijnaarde ligt op 6,5 km van Gent-centrum. Het is ten noorden begrensd door Sint-Denijs-Westrem en Gent-centrum, ten oosten door de Schelde en Merelbeke, ten zuiden door Schelderode en ten westen door Zevergem en De Pinte.

Inhoud [verbergen]
1 Geschiedenis
2 Demografische ontwikkeling
3 Patrimonium
4 Beroemde inwoner
5 Externe links

[bewerk] Geschiedenis
De oudste vermelding (12e eeuw), "Suinarde", zou etymologisch afkomstig zijn van "Zwin" (kreek of moerassige grond) en "aarde", of aan overstromingen onderworpen grond.

Zwijnaarde was van 1344 tot 1696 in het bezit van de abten van de Sint-Pietersabdij te Gent. Ze noemden zich de heren van Zwijnaarde en lieten er een buitenverblijf bouwen (heden het zogeheten "Kasteel van Zwijnaarde). Dit kasteel werd sedert 1420 gebruikt als verblijfplaats voor de Graven van Vlaanderen, de nacht voor ze in de Sint-Pietersabdij de investituur ontvingen en hun blijde intrede deden te Gent. O.m. ook tijdelijke woonplaats van Isabella van Oostenrijk, zuster van Karel V en echtgenote van Christiaan II, koning van Denmarken. Ze stierf er op 15 januari 1526.

Het kasteel werd verwoest tijdens de beeldenstorm van 1578 en wederopgebouwd in de 17e eeuw door Joachim Arseen Schayck, abt van de Sint-Pietersabdij. In 1797 werd het door de Fransen openbaar verkocht.

Sinds de 19e eeuw is het eigendom van de familie della Faille d' Huysse. Een afstammeling uit deze adellijke familie, baron Etienne della Faille d' Huysse (1892-1975), was gedurende 53 jaar burgemeester van Zwijnaarde, van 1921 tot 1975. In ca. 1836 werd het kasteel herbouwd in neo-classicistische stijl, verwoest tijdens de Eerste Wereldoorlog in 1918 en nogmaals wederopgebouwd in 1922, in neo-roccoccostijl.

Hetis sinds de fusie in 1977 één van de 14 deelgemeenten van Gent.

Demografische ontwikkeling

Bronnen: NIS en Stad Gent - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; 1976, 1990, 2000 en 2007=inwonertal op 31 december

Patrimonium

De Sint-Niklaaskerk te ZwijnaardeAanvankelijk was Zwijnaarde een zeer landelijke gemeente. Er liep een Romeinse heirbaan door die Gent via Oudenaarde met de Franse stad Bavay verbond. Sedert de 20e eeuw wordt het dorp doorkruist en versnipperd door belangrijke verkeerswegen: de autosnelwegen A10/E40) Oostende-Brussel (1950) en de A14/E17 naar Antwerpen (1970), met de verkeerswisselaar van Zwijnaarde ten noorden van de dorpskom; de Ringvaart (1969) in het noorden en ten slotte de expresweg Gent-Oudenaarde-Valenciennes als rechttrekking van het oude tracé van de voornoemde Romeinse heirbaan (1971).

Het zuidelijk en westelijk deel van de gemeente bleef vrij landelijk met nog verschillende kastelen met omringende parken, o.m. Rijvissche (16e eeuw met 18e eeuwse uitbreiding), 't Nieuwgoed (1928), het Predikherenhof (1909) en 't Hoedje, nu kasteel "De Klosse" (1845).

Ertussen komen steeds meer verschillende verkavelingen voor (Rijvisschepark, Hekers, Vogelheide, Ten Bos). In de N.O.-hoek van de gemeente werden verschillende industrieën ingeplant (industriepark Domo, enz.) alsook nieuwe sociale woonwijken (o.m. 't Roosje, 1960). Grootschalige diensten zijn er in de Tramstraat en de universitaire campus annex "Technologiepark" Ardoyen, waar o.a. bedrijven als Innogenetics gevestigd zijn.

De Sint-Niklaaskerk dateert van 1775. De toren werd in november 1918 opgeblazen en in 1920 heropgebouwd. De pastorie is van 1790. De kiosk op het dorpsplein is van 1903. Op de hoek Heerweg-Noord en Tramstraat staat een stenen beltmolen (ca.1700), oorspronkelijk oliemolen, later ook graanmolen met molenaarshuis, sedert 1945 beschermd monument en in 1971-72 gerestaureerd.

[bewerk] Beroemde inwoner
Een van de beroemdste inwoners van Zwijnaarde was de dichter Karel van de Woestijne (1878-1929). Hij vestigde zich in 1925 in "La Frondaie" op de Oude IJzerenweg 2 (nu Leebeekstraat) waar hij overleed op 24 augustus 1929.

Zwijndrecht (België)

2008-08-17T12:11:00.001+02:00

Zwijndrecht is een plaats en gemeente in de provincie Antwerpen. De gemeente telt ruim 18.000 inwoners.

De huidige gemeente Zwijndrecht ontstond op 1 januari 1977 door de fusie van de kerngemeente Zwijndrecht met de toen opgeheven gemeente Burcht. Zwijndrecht en Burcht maken pas sinds 31 maart 1923 deel uit van de provincie Antwerpen. Daarvoor was de Schelde de grens en behoorden beide toenmalige gemeenten tot de provincie Oost-Vlaanderen. In het zelfde jaar werden ook de voormalige Borgerweertpolder en de Sint-Annaparochie op het Vlaams Hoofd (Sint-Anneke) van Zwijndrecht losgemaakt en het geheel onder de naam Linkeroever bij de stad Antwerpen gevoegd.

Heilig kruiskerk in het centrum van Zwijndrecht

Inhoud [verbergen]
1 Geografie
1.1 Kernen
1.2 Buurgemeenten
2 Politiek
2.1 Uitslagen van de Zwijndrechtse gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976
3 Evolutie van het inwonertal
3.1 19e eeuw
3.2 20e eeuw tot aan herinrichting gemeenten
3.3 Na de gemeentelijke herinrichting
4 Verkeer en vervoer
4.1 Openbaar vervoer
5 Sport
6 Partnersteden
7 Geboren
8 Externe link

[bewerk] Geografie

[bewerk] Kernen
Zwijndrecht en Burcht; op 1 januari 1977 werden Burcht en Zwijndrecht tot de fusiegemeente Zwijndrecht samengevoegd.

[bewerk] Buurgemeenten
Antwerpen
Kruibeke
Beveren

[bewerk] Politiek

[bewerk] Uitslagen van de Zwijndrechtse gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976
Partij 11 oktober 1976
25 zetels
10 oktober 1982
25 zetels
9 oktober 1988
25 zetels
9 oktober 1994
25 zetels
8 oktober 2000
25 zetels
8 oktober 2006
25 zetels

VB 3 5
VB - VLOTT 6
VLD 2 3 1
CVP 12 8 6 4
CD&V - N-VA 4
GEM 8
VU 7 10 9
VU&ID 2
LDO 1
VOLUIT 2
SP 5 5 5 6 4
sp.a 4
KPB 1 1
KP 1
agalev 1 3 4 7
Groen! 10

[bewerk] Evolutie van het inwonertal

[bewerk] 19e eeuw
Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwonertal 1730 1803 1967 2287 2452 2443 3135 3315 4619
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

[bewerk] 20e eeuw tot aan herinrichting gemeenten
Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976
Inwonertal 5836 7308 7424 6194 7035 8804 9581 9936
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

[bewerk] Na de gemeentelijke herinrichting
Jaar 1977 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2006
Inwonertal 16.710 16.474 16.996 18.271 17.983 17.801 18.104 18.239
Opmerking:Inwonertal op 01/01 - Bron:NIS

[bewerk] Verkeer en vervoer

[bewerk] Openbaar vervoer
Zwijndrecht heeft een station aan de spoorlijn 59 tussen Antwerpen en Sint-Niklaas. Dit station Zwijndrecht wordt doordeweeks eenmaal per uur per richting aangedaan door een L-trein.

De Antwerpse tramlijn 3 rijdt vanuit Merksem door Antwerpen en Zwijndrecht naar de Park+Ride bij de grens met Melsele (Oost-Vlaanderen)

[bewerk] Sport
Volgende sportverenigingen zijn actief in Zwijndrecht:

Atletiek

't Swin
Atletica '84
Voetbal

Sporting Burcht
Verbroedering Zwijndrecht
Badminton

BC Zwijndrecht ('t Fortje)

[bewerk] Partnersteden
Idstein (Duitsland)
Zwijndrecht (Nederland)

[bewerk] Geboren
Alfred Ost (1884), kunstschilder
Leo Tindemans (1922), politicus
Kobe Ilsen (1982), televisiepresentator en reportagemaker

Zwijndrecht (Nederland)

2008-08-17T12:10:00.002+02:00

Zwijndrecht ( uitspraak (info·uitleg)) is een stad in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De stad ligt in de Zwijndrechtse Waard (een deel van IJsselmonde) en grenst aan Barendrecht, Ridderkerk, Hendrik-Ido-Ambacht en de rivieren Noord en Oude Maas. Het bekende 'Drierivierenpunt', het drukst bevaren punt in Nederland, ligt bij Zwijndrecht. De rivieren de Noord, de Beneden-Merwede en de Oude Maas komen hier samen.

In 2003 werd de gemeente Heerjansdam aan Zwijndrecht toegevoegd. Zwijndrecht fungeert al jaren als voorstad voor Dordrecht. Pogingen van die stad om via het Rijk een annexatie van Zwijndrecht gedaan te krijgen zijn echter steeds mislukt.

De gemeente telt 44.426 inwoners (1 februari 2008, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 22,77 km² (waarvan 2,28 km² water).

Inhoud [verbergen]
1 Geschiedenis
1.1 Zwin en drecht
1.2 Ambachtsheerlijkheden
1.3 Wijken
1.4 Gemeentelijke status
1.5 Bestaansbronnen
1.6 Gemeentewapen
2 Middelbare Scholen
3 Internationaal
4 Overige kernen
4.1 Kern Heerjansdam
5 Zetelverdeling
6 Partnersteden
7 Geboren en/of woonachtig (geweest)
8 Aangrenzende gemeenten
9 Externe links
10 Bronnen, noten en/of referenties

[bewerk] Geschiedenis
Het ontstaan van Zwijndrecht is nauw verbonden met de historie van de Zwijndrechtse Waard. De naam 'Suindrecht' voor het gebied van de Zwijndrechtse Waard komt voor het eerst voor in 1006, in een giftbrief waarmee Bisschop Ansfrid goederen schenkt aan een klooster nabij Amersfoort. De schenking omvatte onder meer de kerk van Zwijndrecht. Het afstaan van Suindrecht en zijn andere bezittingen door de Graaf van Leuven en Hui was een voorwaarde om Bisschop te worden. De gift wordt in een acte uit 1028 bevestigd, hiermee wordt ook bewezen dat het gebied toen al bewoond werd. Zwijndrecht heeft in de 15e eeuw gebloeid als belangrijke locatie voor de zoutwinningindustrie. In de 17e eeuw kreeg Zwijndrecht meer het karakter van een tuidersdorp en in de loop van de 19e eeuw kwamen er ook industriële vestigingen.

[bewerk] Zwin en drecht
De naam Zwijndrecht is een samenvoeging van het West-Frankische woord Suin (Zwin, Zwijn) en het woord drecht dat van het Latijnse trajectum afgeleid is. Zwin komt van 'Swinen' en kan worden vertaald als het weglopen van water als in het afnemen van diepte tijdens eb. Drecht betekent oversteekplaats, overvaart of veer. Zwijndrecht betekent dus letterlijk ‘getijdengeul waar kan worden overgestoken’. Deze uitleg doet vermoeden dat Zwijndrecht vroeger bij laag water aan Dordrecht vastzat, tijdens hoog water waren beide nederzettingen gescheiden. Een situatie die zou dateren van voor de twaalfde eeuw. Deze situatie zou hebben bestaan tot aan de Elisabethvloed in 1421.
De gelijknamige Vlaamse gemeente Zwijndrecht heeft dezelfde ligging ten opzichte van Antwerpen.

De benaming Zwijndrecht gold eerst voor de hele Zwijndrechtse Waard, die werd begrensd door de rivieren de Pelster, de Noord, de Oude Maas en het Waaltje, tussen Heerjansdam en Oostendam. Bewoners van dat gebied moeten al in de vroege Middeleeuwen (900 - 1300) hun land (beperkt) hebben bedijkt, als bescherming tegen veelvuldige overstromingen.

[bewerk] Ambachtsheerlijkheden
In 1322 vond een watersnood plaats waarbij velen het leven verloren. Dat was voor graaf Willem III van Holland aanleiding om bedijkingsplannen te ontwikkelen. In een oorkonde van 14 januari 1331 bepaalde hij dat ‘degenen die delen van de Zwijndrechtse Waard bedijkten, ambachtsheer werden van dat deel van de Waard’. Door die oorkonde ontstonden de ambachtsheerlijkheden, genoemd naar hun bedijkers. Schobbelands Ambacht, Heer Oudelands Ambacht, Groote en Kleine Lindt, Heerjansdam, Kijfhoek, Meerdervoort, Sandelingen Ambacht en Alewijns Ambacht.

In de periode na de bedijkingwerkzaamheden (na 1337), werden in de diverse ambachten woongemeenschappen gesticht. Inwoners van Rijsoord bouwden als eerste een kerk, rond 1395 volgden kerken in Heerjansdam, Hendrik-Ido-Ambacht, Kijfhoek en Heer Oudelands Ambacht. Nog later kwam daar de kerk van Schobbelands Ambacht bij. In Kleine Lindt stond geen kerk.

[bewerk] Wijken
Zwijndrecht kent zeven wijken. Dat zijn Noord, Centrum, Meerdervoort, Heer Oudelands Ambacht (Ook wel bekend als Oudeland), Kort Ambacht, Walburg, en Nederhoven.

[bewerk] Gemeentelijke status
De diverse woongemeenschappen, die onder bestuur stonden van ambachtsheren en erfgenamen, kregen in 1833 de officiële gemeentelijke status. In de tweede helft van de negentiende eeuw verenigden een vijftal dorpen zich tot het Zwijndrecht zoals dat tot eind 2002 bekend was. In 1855 werd Meerdervoort bij Zwijndrecht gevoegd, twee jaar later gingen Heer Oudelands Ambacht en Kijfhoek samen met Groote Lindt. Pas in 1881 werd Groote Lindt bij Zwijndrecht ingelijfd. Sinds 1 januari 2003 behoort ook de kern Heerjansdam tot de gemeente.

[bewerk] Bestaansbronnen
Door de eeuwen heen creëerden de bewoners van de Zwijndrechtse Waard allerlei bestaansbronnen. Leefden ze in de periode voor de bedijking vooral van de visserij, na de bedijkingwerkzaamheden ontwikkelden de inwoners van Zwijndrecht en omgeving eerst land- en later tuinbouwactiviteiten. Vanaf 1850 boden tuinders hun spullen aan op markten, begin twintigste eeuw verkochten ze hun producten op een veiling. Rond dezelfde tijd begon de export van groenten richting Duitsland en Engeland, per trein (vanaf 1872) en boot.

Inwoners van de Zwijndrechtse Waard verdienden daarnaast lange tijd een inkomen met zoutbereiding. In 1590 verleende de Dijkgraaf der Hoogheemraden een eerste vergunning voor het oprichten van een zoutkeet (ook wel zoutziederij genoemd), in de zeventiende en achttiende eeuw telde Zwijndrecht ruim veertig zoutketen. Na zoutvondsten in Boekelo, liep de productie in Zwijndrecht langzaam terug. In 1958 werd de laatste Zwijndrechtse keet gesloopt.

Halverwege de negentiende eeuw vestigden de eerste industrieën zich in Zwijndrecht; een glasblazerij, vensterglasfirma, bierbrouwerij en chocoladefabriek. Rond 1900 kwamen grotere productiebedrijven als rijstpellerij Euryza en chemische fabrieken als Hercules, Van de Bergh en Jurgens (het tegenwoordige Unimills) naar de gemeente. In de twintigste eeuw industrialiseerde Zwijndrecht gestaag.

[bewerk] Gemeentewapen
Het wapen van Zwijndrecht is volgens deskundigen een oud familiewapen, ooit gevoerd door een familie Van Zwijndrecht. Op 20 februari 1816 is bij besluit van de De Hooge Raad van Adel de gemeente Zwijndrecht in het bezit gesteld van dit wapen. Het bestaat het uit een gouden schild, beladen met drie zwarte ‘vuurijzers’ (heugels). Kenmerkend voor het wapen is de eerste heugel met negen tanden, terwijl de tweede en de derde heugel acht tanden hebben. Aanvankelijk werd aangenomen dat de heugels een symbool waren voor de vuurijzers waarmee zoutpannen boven het vuur werden gehangen in de vele zoutziederijen van Zwijndrecht. Dit is echter onwaarschijnlijk, omdat het wapen al in 1453 werd gevoerd, terwijl de zoutindustrie pas ontstond aan het einde van de zestiende eeuw. De herkomst van de heugels en van de familie Van Zwijndrecht is onbekend.

[bewerk] Middelbare Scholen
Zwijndrecht heeft twee middelbare scholen: het Develsteincollege en het Walburg college.

[bewerk] Internationaal
De gemeente Zwijndrecht onderhoudt een aantal internationale contacten aan voor het onderhouden, stimuleren en ontwikkelen van (bestaande) vriendschapsrelaties op het gebied van jumelageovereenkomsten, het bevorderen van handelscontacten, het organiseren van internationale uitwisselingsprogramma's op het gebied van cultuur, sport, onderwijs, economie en handel, en het bevorderen van internationale betrokkenheid en verantwoordelijkheid. Momenteel geldt dit in het bijzonder voor Norderstedt (Duitsland), Poprad (Slowakije) en Zwijndrecht (België).

[bewerk] Overige kernen
Heerjansdam en Kleine-Lindt.

[bewerk] Kern Heerjansdam
De kern Heerjansdam maakt sinds 1 januari 2003 deel uit van de gemeente Zwijndrecht. De naam Heerjansdam komt voor het eerst voor in 1323, in een document waarmee een Amersfoortse abdij haar grond in de Zwijndrechtse Waard verkocht aan graaf Willem III. Die kreeg daarmee de hele Waard in bezit, behalve Heren Heyenland (het latere Heerjansdam), dat eigendom was van Hendrik van Brederode. In 1325 sloten graaf Willem III en Hendrik van Brederode een verdrag om de Zwijndrechtse Waard samen te bedijken. Daardoor vormden zich na 1331 ambachtsheerlijkheden Schobbelands Ambacht, Heer Oudelands Ambacht, Groote en Kleine Lindt, Kijfhoek, Meerdervoort, Sandelingen Ambacht Alewijns Ambacht en Heerjansdam.

[bewerk] Zetelverdeling
PvdA 9 zetels
CDA 6 zetels
VVD 4 zetels
ChristenUnie-SGP 4 zetels
Algemeen Belang Zwijndrecht 3 zetels
GroenLinks 1 zetel
D66 1 zetel
Lijst Chris Moorman 1 zetel

[bewerk] Partnersteden
Norderstedt (Duitsland)
Poprad (Slowakije)
Zwijndrecht (België)

[bewerk] Geboren en/of woonachtig (geweest)
Anonymous Mis Postman (1975), artiest (Remon Stotijn)
Anouk (1975), zangeres (Anouk Teeuwe)
Mohammed Benzakour (1972), columnist, publicist, dichter en politicus (ex-lid Zwijndrechtse gemeenteraad)
Def Rhymz (1970), rapper (Dennis Bouman)
Everon Jackson Hooi (1982), acteur
Martine de Jager (1974), actrice, zangeres
Percy Isenia (1976), honkballer
Justine Pelmelay (1958), zangeres
Jeroen Sluijter (1975), honkballer
Arjan Snijders (1969), radio-dj en mediajournalist
Ramona Stook (1979), ritmisch gymnaste en gymnastiekcoach
Arnold Vanderlyde (1963), bokser en ondernemer
Ellemieke Vermolen (1976), fotomodel, presentatrice en actrice

ZyXEL

2008-08-17T11:57:00.001+02:00

ZyXEL Communications Corporation (TSE: 2391) is een fabrikant van DSL en andere netwerkapparatuur en is gevestigd in Hsinchu, Taiwan en is in 1989 opgericht als ontwikkelaar en producent van analoge modems. ZyXEL heeft zich meerdere malen aangepast aan de veranderde marktomstandigheden in de netwerkindustrie.

Naast het in Taiwan gevestigde hoofdkantoor heeft ZyXEL vestigingen in Noord-Amerika, Europa en andere Aziatische landen. De producten worden in meer dan 150 landen, verspreidt over alle continenten op de markt gebracht. ZyXEL werkt samen met wereldwijd opererende netwerkapparatuurverkopers, telecommunicatiebedrijven, ISPs, en andere kleine tot middelgrote ondernemingen.

ZyXEL treedt over het algemeen op als OEM-fabrikant voor ISP of systemintegrators en fabriceert producten voor opdrachtgevers die het onder de eigen merknaam op de markt brengen.

[bewerk] Producten
De huidige productlijnen omvatten o.a.:

Ethernet switches
CPE Ethernet routers
IP Telefonie als ATA-apparatuur en Wi-Fi VoIP handsets
Netwerkbeveiligingsapparatuur als Firewalls, Concentrators VPN, Network en Intrusion Prevention en Detection
ADSL, SDSL, VDSL DSLAM
ADSL, SDSL, VDSL modem/router
ISDN router en terminal adapters
Analoge modems
Kabelmodems en -routers
Draadloze Access Points, router & bridge
WiMAX router & cliëntkaarten

Zydeco

2008-08-17T11:56:00.004+02:00

Zydeco is een muziekvorm, die ontstond in het begin van de twintigste eeuw onder de Creoolse bevolking van Zuidwest-Louisiana onder invloed van Franssprekende Cajuns. De muziek is hevig gesyncopeerd, meestal up-tempo, en ze wordt gedomineerd door de diatonische accordeon (en/of de melodeon) en een soort wasbord dat rub-board of frottoir genoemd wordt; verder gebruikt men ook drums, gitaar, koperblazers en basgitaar.

Het genre ontstond als een samensmelting van traditionale Cajun-muziek met Afrikaans-Amerikaanse tradities die ook de basis waren voor de R&B en de blues. Amede Ardoin maakte de eerste opnamen van wat later zydeco zou worden genoemd in 1928. De muziek raakte in het midden van de jaren vijftig breder bekend dankzij Clifton Chenier (bijnaam "The King of Zydeco") en Boozoo Chavis. De verrassingshit 'My Toot Toot' van Rockin' Sidney bracht een revival van de zydeco in het midden van de jaren tachtig, gesteund door het internationale succes van Buckwheat Zydeco. Jonge zydecomuzikanten zoals Chubby Carrier, CJ Chenier (zoon van Clifton Chenier, die in 1987 overleed) en Rosie LeDet kwamen op in de jaren negentig.

Men is het erover eens dat het woord 'zydeco' ontstond uit het Franse les haricots in de betekenis van 'de bonen' uit het lied Les Haricots sont pas salés. De titel betekent 'De bonen zijn niet gezouten', een verwijzing naar een zanger die zo arm is dat hij geen gezouten varkensvlees heeft om de bonen die hij eet op smaak te brengen.

Zygaena ephialtes

2008-08-17T11:56:00.002+02:00

De Zygaena ephialtes is een dagactieve nachtvlinder uit de familie Zygaenidae, de bloeddrupjes. De spanwijdte bedraagt ongeveer 35 millimeter.

Waardplanten van de rups zijn Coronilla varia en Coronilla emerus. De vlinder komt voor in heel Europa.

Zygaena loti

2008-08-17T11:55:00.002+02:00

De Zygaena loti is een dagactieve nachtvlinder uit de familie Zygaenidae, de bloeddrupjes. De spanwijdte bedraagt tussen de 25 en 35 millimeter.

De vlinder komt voor in Centraal- en Zuid-Europa op schrale kalkgraslanden in bergachtige streken. Waardplanten van de rups zijn gewone rolklaver, paardenhoefklaver en kroonkruid. De vliegtijd van de vlinder is juni en juli.

Zygmunt Bauman

2008-08-17T11:54:00.003+02:00

Zygmunt Bauman (Poznań, Polen, 19 november 1925) is een Joods-Pools-Britse socioloog. In de jaren tachtig verwierf hij bekendheid met zijn boeken over moderniteit. Bauman was professor in de sociologie in Warschau, Tel Aviv en Leeds. Daarnaast wat hij gastprofessor aan de universiteiten van Berkeley, Yale, Canberra, St. John's en Kopenhagen.

Inhoud [verbergen]
1 Jonge jaren
2 Vertrek uit Polen
3 Interesses
4 Holocaust
5 Postmodernisme
6 Moderne vloeibare tijd
7 Prijzen
8 Werken

[bewerk] Jonge jaren
Bauman wordt geboren een Joods gezin in Polen dat het joodse geloof echter niet praktiseert. Als in 1939 de Nazi’s Polen binnenvallen, vlucht het gezin naar de Sovjet-Unie. Bauman zal later dienen in het Poolse leger aan het einde van de Tweede Wereldoorlog en maakt de verdrijving van de Nazi's mee. Na de oorlog studeert hij sociologie aan de Universiteit van Warschau. In 1954 gaat hij lesgeven aan dezelfde universiteit. In het kader van zijn functie bezoekt hij regelmatig het Westen. Tijdens een verblijf aan de London School of Economics bereidt hij zijn dissertatie voor met als onderwerp het Brits socialisme. Deze dissertatie wordt in 1959 gepubliceerd.

Na zijn dissertatie heeft Bauman de smaak te pakken en publiceert hij vaker. Zijn eerste boek voor een breed publiek verschijnt in 1964: Sociology for everyday life. Bauman is in die tijd nog een overtuigd communist, maar zijn denkbeelden worden meer en meer liberaal. Hij wordt ‘besmet’ met het liberale denken door zijn bezoeken aan het Westen en de kennismaking met werken van Antonio Gramsci and Georg Simmel.

[bewerk] Vertrek uit Polen
In 1967 laait het antisemitisme in Polen weer op, aangezet en gestimuleerd door het communistische regime. Vanaf het einde van de Tweede Wereldoorlog tot 1967 was het antisemitisme in Polen latent aanwezig. Het sluimerende antisemitisme steekt, handig gemanipuleerd door het regime, in 1967 de kop op en leidt in 1968 tot de Poolse Politieke Crisis van 1968. Deze crisis verdrijft verreweg de meeste nog resterende Joden uit Polen. Voor WO II telde Polen 3,3 miljoen Joodse inwoners, na de oorlog nog 40.000 en na 1968 nog 5.000. Door de Poolse crisis verliest Bauman zijn leerstoel aan de universiteit. Hij vertrekt naar Israël waar hij les gaat geven aan de Universiteit van Tel Aviv. In 1971 wordt hij gevraagd door de Universiteit van Leeds, daar zal hij tot 1990 blijven. Vanaf zijn aanstelling in Leeds publiceert Bauman vooral in het Engels.

[bewerk] Interesses
Bauman is in aanvang vooral geïnteresseerd in de stratificatie van de maatschappij – stratificatie staat voor ‘gelaagdheid’. Hoe ontstaan hogere en lagere klassen? En wat houdt ze in stand? Ook de arbeidersbeweging interesseert hem – in hoeverre emancipeert deze beweging de arbeiders of houdt deze beweging de verdeling in de maatschappij juist in stand? Van stratificatie en emancipatie van lagere klassen, verschuift zijn interesse meer en meer richting globalisering en moderniteit.

[bewerk] Holocaust
Rond zijn pensionering en daarna gaat Bauman niet achter de geraniums zitten. Deze tijd zal zijn meest productieve worden, Bauman voelt zich nu vrij om te publiceren wat hij wil. In 1989 verschijnt een boek dat hem ook buiten wetenschappelijke kringen bekendheid brengt: De moderne tijd en de Holocaust(Modernity and the Holocaust). In dit boek vraagt Bauman zich af hoe het komt dat wij – mensen – zo weinig hebben geleerd van de Holocaust. Zijn conclusie luidt kortgezegd: ‘Omdat we de Holocaust buiten de normale gang van de geschiedenis hebben geplaatst.’ De Holocaust wordt – zo betoogt Bauman – door bijna iedereen gezien als een abnormaliteit. Iets dat niet bij de mensheid past, de Holocaust is daarmee als een soort unicum op een zijspoor geplaatst. Als we er al naar kijken, dan is dat als een aberratie maar niet als iets als dat ‘natuurlijk’ is en waar mensen lering uit kunnen trekken. ‘Want zoiets gebeurt eens maar nooit weer’. Daarmee kan de Westerse mens zijn geweten sussen: ‘Het was een eenmalige gekte, die nooit meer zal voorkomen’. Ook voor de Joden biedt het voordelen: ze zijn slachtoffer geworden van het meest gruwelijke dat een volk ooit kon overkomen. Bauman bestrijdt dat en wijst op genociden elders in de wereld, ook in de dan huidige tijd. Wat de Holocaust onderscheidt van andere genociden is de bureaucratie waarmee de Holocaust gepaard ging. Maar dat betekent nog niet dat de Holocaust een unieke gebeurtenis was – de drang om mensen die afwijken van onszelf onschadelijk te maken is bijna inherent aan de mens zelf. Juist daarom hadden we meer moeten en kunnen leren van de holocaust.

[bewerk] Postmodernisme
Vanaf 2000 publiceert Bauman over het postmodernisme. Hij verhaalt over een wereld die voortgedreven wordt door economisch gewin, waarin het menselijke van onderschikt belang is. In zijn boek Wasted Lives (ondertitel: Modernity and its Outcasts’) beschrijft Bauman hoe elke uithoek van de wereld wordt beïnvloedt door globalisering. Door toegenomen communicatie kan iedereen kennisnemen van het leven (en soms de luxe) in andere werelddelen. Dat brengt enerzijds migratie op gang van het Zuiden naar Noorden en van het Oosten naar het Westen, maar in de meer ontwikkelde landen zien we tegelijkertijd protectionisme ontstaan: de ontwikkelde landen verdedigen hun eigen systeem. Mensen die niet kunnen meekomen in de vaart der volkeren leiden een ‘wasted live’. Bauman schets geen optimistisch beeld, volgens hem is de politiek – die lokaal is georganiseerd – niet bij machte de economische globale krachten in andere banen te leiden.

[bewerk] Moderne vloeibare tijd
De laatste jaren heeft Bauman zich toegelegd op het bestuderen en het beschrijven van de moderne vloeibare tijd en de moderne vloeibare samenleving. De Belgische cultuurwetenschapper Christophe Andrades heeft zich toegelegd op het verder analyseren van deze Baumaniaanse analyse van de westerse samenleving aan het begin van de 21ste eeuw.

[bewerk] Prijzen
Bauman ontving voor zijn werk in 1992 de Europese Amalfi Prijs voor Sociologie en Sociale Wetenschappen en de Theodor W. Adorno Prijs in 1998.

[bewerk] Werken
De namen van de werken zijn opgenomen in Engels. Voor ISBN nummer wordt verwezen naar de Engelse Wikipedia.

1959: British Socialism
1960: Class, Movement, Elite: A Sociological Study on the History of the British Labour Movement
1961: Questions of Modern American Sociology
1962: The Party Systems of Modern Capitalism
1962: The Society We Live In
1962: Outline of Sociology. Questions and Concepts
1964: Outline of the Marxist Theory of Society
1964: Sociology for Everyday Life.
1965: Visions of a Human World: Studies on the social genesis and the function of sociology
1966: Culture and Society, Preliminaries
1972: Between Class and Elite. The Evolution of the British Labour Movement. A Sociological Study
1973: Culture as Praxis
1976: Socialism: The Active Utopia
1976: Towards a Critical Sociology: An Essay on Common-Sense and Emancipation.
1978: Hermeneutics and Social Science: Approaches to Understanding
1982: Memories of Class: The Pre-history and After-life of Class
1985 Stalin and the peasant revolution: a case study in the dialectics of master and slave
1987: Legislators and interpreters - On Modernity, Post-Modernity, Intellectuals
1988: Freedom
1989: Modernity and The Holocaust
1990: Paradoxes of Assimilation
1990: Thinking Sociologically. An introduction for Everyone
1991: Modernity and Ambivalence
1992: Intimations of Postmodernity
1992: Mortality, Immortality and Other Life Strategies
1993: Postmodern Ethics
1995: Life in Fragments. Essays in Postmodern Morality
1996: Alone Again - Ethics After Certainty
1997: Postmodernity and its discontents
1998: Work, consumerism and the new poor
1998: Globalization: The Human Consequences
1999: In Search of Politics
2000: Liquid Modernity
2001: Community. Seeking Safety in an Insecure World
2001: The Individualized Society
2001: Conversations with Zygmunt Bauman
2002: Society Under Siege
2003: Liquid Love: On the Frailty of Human Bonds
2003: City of fears, city of hopes
2004: Wasted Lives. Modernity and its Outcasts
2004: Europe: An Unfinished Adventure
2004: Identity: Conversations with Benedetto Vecchi
2005: Liquid Life
2006: Liquid Fear
2007: Liquid Times: Living in an Age of Uncertainty
2007: Consuming Life

Zygomycetes

2008-08-17T11:54:00.001+02:00

De Zygomycetes vormen een klasse van schimmels (Fungi) uit de stam van lagere schimmels (Zygomycota).

De soorten uit deze klasse leven op het land als saprofyt of parasiet op planten, dieren of op mensen. De ongeslachtelijke voortplanting vindt plaats via aplanosporen (niet-sterfelijke sporen) in sporangia of via conidia; de geslachtelijke voortplanting via fusie of gametangia, die resulteren in zygosporen met een dikke wand.

[bewerk] Taxonomie
De taxonomische indeling van de Zygomycetes is als volgt:

Klasse: Zygomycetes

Orde: Basidiobolales
Familie: Basidiobolaceae
Orde: Dimargaritales
Familie: Dimargaritaceae
Orde: Endogonales
Familie: Endogonaceae
Orde: Entomophthorales
Familie: Ancylistaceae
Familie: Completoriaceae
Familie: Entomophthoraceae
Familie: Meristacraceae
Familie: Neozygitaceae
Orde: Geosiphonales
Familie: Geosiphonaceae
Orde: Glomales
Familie: Acaulosporaceae
Familie: Gigasporaceae
Familie: Glomaceae
Orde: Kickxellales
Familie: Kickxellaceae
Orde: Mortierellales
Familie: Mortierellaceae
Orde: Mucorales
Familie: Chaetocladiaceae
Familie: Choanephoraceae
Familie: Cunninghamellaceae
Familie: Gilbertellaceae
Familie: Mucoraceae
Familie: Mycotyphaceae
Familie: Phycomycetaceae
Familie: Pilobolaceae
Familie: Radiomycetaceae
Familie: Saksenaeaceae
Familie: Syncephalastraceae
Familie: Thamnidiaceae
Orde: Zoopagales
Familie: Cochlonemataceae
Familie: Helicocephalidaceae
Familie: Piptocephalidaceae
Familie: Sigmoideomycetaceae
Familie: Zoopagaceae

Zyklon B

2008-08-17T11:53:00.005+02:00

Zyklon B was de handelsnaam van een pesticide die uiteindelijk door Nazi-Duitsland gebruikt werd in een aantal gaskamers tijdens de holocaust. De naam is afgeleid van het Duitse woord voor cycloon (tropische wervelstorm).

De substantie bestond uit pellets of schijfjes houtpulp of diatomeeënaarde die geïmpregneerd waren met blauwzuur, een stabilisator en een waarschuwende geurstof. Blauwzuur (waterstof cyanide (HCN)) is namelijk een zeer vluchtige vloeistof met een kookpunt van 25,7°C. Het ruikt wel enigszins, maar niet sterk genoeg om erop te kunnen vertrouwen dat het geroken wordt voor het fataal is. De pellets gaven, zodra ze aan de open lucht blootgesteld werden, het waterstofcyanide (blauwzuur) af als damp. Blauwzuur verdampt ongeveer even gemakkelijk als ether. De functie van de korrels bestond eruit het gif hanteerbaar en makkelijker doseerbaar te maken. Het was voor de oorlog al jaren leverbaar als bestrijdingsmiddel, te gebruiken tegen veel soorten ongedierte in woningen en werd toegepast door de woning zo luchtdicht mogelijk af te sluiten en dan het product in iedere kamer te verspreiden waarna het personeel (dat gasmaskers droeg) de woning zo snel mogelijk verliet.

Inhoud [verbergen]
1 Symptomen
2 Gebruik op mensen
3 Bronnen
4 Bronnen, noten en/of referenties

[bewerk] Symptomen
Slachtoffers van dit gas voelen in eerste instantie niets. Blauwzuur blokkeert de ademhalingsketen in de cel waardoor het metabolisme in enkele minuten stopt. Het effect treedt dus bij grote doses zo snel op dat mensen vaak nauwelijks de kans hebben om symptomen te ontwikkelen, maar zwaktegevoel, misselijkheid en braken komen bij iets langzamer optredende vergiftigingen wel voor.

[bewerk] Gebruik op mensen
Het pesticide werd door de Nazi's gebruikt in de gaskamers van de holocaust in de vernietigingskampen Auschwitz Birkenau en Majdanek.

Initieel werd Zyklon B in de concentratiekampen gebruikt voor ontluizen, ter bestrijding van tyfus. In september 1941 werden in Auschwitz I de eerste experimenten uitgevoerd met het doden van mensen met behulp van het vergif. Zyklon B werd daarvoor geleverd door de Duitse bedrijven Degesch (Deutsche Gesellschaft für Schädlingsbekämpfung GmbH) en Tesch & Stabenow, onder licentie van octrooihouder IG Farben. Volgens de Duitse wet moest aan Zyklon B een waarschuwende geurstof worden toegevoegd, maar de Nazi's bevalen Degesch, in strijd met deze wet, Zyklon B te produceren zonder de waarschuwingsstof.

Na de oorlog werden twee directeuren van Tesch door een Brits oorlogstribunaal berecht en geëxecuteerd voor hun aandeel in het leveren van de stof. Zyklon B werd in eerste instantie ontwikkeld in de jaren 1920 door Fritz Haber, een Duitse voormalige jood die in 1934 moest emigreren omdat hij het nationaalsocialistische gedachtegoed niet wilde steunen.

Gebruik van het woord Zyklon is nog altijd een bron van woede voor sommige Joodse groeperingen. In 2002 moesten zowel Bosch Siemens Hausgeräte als Umbro pogingen laten varen om de term als handelsmerk te gebruiken voor hun producten.

De reden achter de naam Zyklon B is onduidelijk. Er bestond al een middel Zyklon A. Zyklon A was ook een pesticide met methyl cyanoformaat als werkzame component in tegenstelling tot Zyklon B dat blauwzuur als werkzame component had. Het lijkt waarschijnlijk dat overeenkomstige naamgeving slaat op de effectiviteit in de bestrijding van ongedierte (denk aan het schoonmaakmiddel dat als een 'witte tornado' door het huis vliegt). Productie van methyl cyanoformaat werd onder het Verdrag van Versailles verboden omdat het kon dienen als een reagens bij de productie van strijdgassen.

Zyndranowa

2008-08-17T11:53:00.002+02:00

Zyndranowa is een dorp in de Poolse woiwodschap Subkarpaten. De plaats maakt deel uit van de gemeente Dukla en telt 140 inwoners.

Zytglogge

2008-08-17T11:52:00.002+02:00

De Zytglogge-toren is een toren in de binnenstad van Bern in Zwitserland. De naam is Bernduits voor Zeitglocke, dus tijdklok of uurwerk.

Hij is gebouwd rond de 12e en 13ee eeuw. Hij heeft onder andere dienst gedaan als gevangenis en klokkentoren. Hij heeft een astronomisch uurwerk en is tegenwoordig een bezienswaardigheid. Sinds 1985 is hij onderdeel van het historische stadshart, dat staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

Zyzomys argurus

2008-08-17T11:50:00.000+02:00

Zyzomys argurus is een knaagdier uit het geslacht Zyzomys dat voorkomt in Australië. Zijn verspreidingsgebied bestaat uit vier gescheiden populaties: de Pilbara en nabijgelegen eilanden in het noordwesten van West-Australië; van de Kimberley in het noorden van West-Australië tot Noordwest-Queensland; de Tully Range in Midden-Queensland; van Cooktown tot Mount Inkerman langs de oostkust van Queensland. Meestal leeft hij in rotsachtige gebieden. In het westen van zijn verspreidingsgebied is hij algemener dan in het oosten.

Z. argurus is zowel de kleinste als de wijdstverspreide soort van zijn geslacht. De rug is goud- of grijsbruin, de onderkant wit of lichtgrijs. De voeten zijn van boven roze. De oren zijn olijfbruin. De staart is rozegrijs en wordt geleidelijk dunner en behaarder vanaf de dikke, naakte wortel tot de smalle, harige punt. De kop-romplengte bedraagt 74 tot 124 mm, de staartlengte 90 tot 122 mm, de achtervoetlengte 18 tot 24 mm, de oorlengte 16 tot 20 mm en het gewicht 35 tot 75 gram. Vrouwtjes hebben 0+2=4 mammae.

De soort is 's nachts actief. Overdag slaapt hij in diepe rotsspleten. Hij eet zaden, wortels, insecten en schimmels. De meeste jongen worden geboren in het natte seizoen (maart-mei), maar er worden het hele jaar lang jongen geboren.

Zybułtowo

2008-08-16T17:19:00.001+02:00

Zybułtowo is een dorp in de Poolse woiwodschap Ermland-Mazurië. De plaats maakt deel uit van de gemeente Grunwald.

Zyfflich

2008-08-16T17:18:00.001+02:00

Zyfflich is een dorpje in de Duitse gemeente Kranenburg, net over de Duits-Nederlandse grens bij Nijmegen. Het plaatsje heeft 516 inwoners (2007).

Zyfflich en het iets zuidelijk gelegen Wyler zijn de meest westelijk gelegen plaatsen in Duitsland langs de grens tussen Gelderland en de Duitse deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen. Zyfflich ligt in de Duffelt, direct ten oosten van de Duivelsberg, het Wijlerbergmeer en het Wylermeer, en iets ten zuiden van het Gelderse plaatsje Leuth. Het dorpje ligt aan de Jacobsweg (pelgrimsroute) van Millingen aan de Rijn naar Maastricht.

Archeologische opgravingen duiden er op dat Zyfflich al in Romeinse tijd bestond. Tussen 1002 en 1021 vestigden graaf Balderik van Upladen en zijn vrouw Adela van Hamaland hier een sticht, gewijd aan Sint-Maarten. Voor deze sticht werd een kerk in Zyfflich gebouwd dat nog steeds bestaat. Het kerkje bevat, ondanks de vele verbouwingen door de eeuwen heen, nog veel oorspronkelijke elementen en wordt gezien als een belangrijk voorbeeld van ottonische architectuur in het Rijnland. Ook de burcht Mergelp op de Duivelsberg behoorde vermoedelijk tot het sticht. In 1436 werd het sticht verplaatst naar Kranenburg.

In de 16e eeuw werd Haus Germenseel, zetel van de adellijke familie Wachtendonck, bij Zyfflich gebouwd. Het hoofdgebouw van dit slot was omgeven door een gracht. Het had vier vleugels en een ronde toren op elk van de vier hoeken. Al in de tweede helft van de 17e eeuw begon de verval in te zetten. Op afbeeldingen van het slot door Cornelis Pronck in 1731 zijn nog drie vleugels en twee torens te zien. Na een brand in het slot in de jaren 1820 werd het slot afgebroken.

In 1853-1855 werd een dijk (Querdamm) aangelegd om Zyfflich te beschermen tegen overstroming van de, ten noorden van het dorpje gelegen, Waal. Tijdens Operatie Market Garden landden Amerikaanse parachutisten op 17 september 1944 bij Zyfflich. [1] Het dorpje werd zwaar beschadigd toen het, tijdens de Slag om het Reichswald, op 9 februari 1945 door Canadese troepen werd ingenomen.

Na de oorlog, in 1949, werd een klein, onbewoond gedeelte van Zyfflich, ten westen van de dijk, geannexeerd door Nederland.

[bewerk] Wetenswaardigheden
Zyfflich staat helemaal achterin het Duitse postcodeboek.
Zyfflich is het laagste punt van Noord-Rijnland-Westfalen
Van 1794 tot 1810 was Zyfflich het noordelijkst gelegen plaatsje van Frankrijk

Zygaena minos

2008-08-16T17:17:00.001+02:00

De Zygaena minos is een dagactieve nachtvlinder uit de familie Zygaenidae, de bloeddrupjes. De spanwijdte bedraagt tussen de 33 en 37 millimeter.

Waardplanten van de rups zijn kleine bevernel en kruisdistelsoorten. De vlinder komt voor in heel Europa.

Zygmunt Bienkowski

2008-08-16T17:16:00.000+02:00

De Poolse vliegenier Zygmunt W. Bienkowski werd op 28 juli 1947 bij Koninklijk Besluit door Koningin Wilhelmina der Nederlanden begiftigd met het Vliegerkruis voor zijn "initiatief, moed en volharding" waarbij werd aangetekend dat zijn "verrichtingen in de lucht van uitnemend belang waren voor de Nederlandse Staat". Bienkowski was gevechtsvlieger bij een Pools squadron van de Britse luchtmacht en werd later gedecoreerd met de Orde Virtuti Militari.

Zygophyllaceae

2008-08-16T17:15:00.007+02:00

Zygophyllaceae is een botanische naam, voor een familie van tweezaadlobbige planten. Een familie onder deze naam wordt universeel erkend door systemen voor plantentaxonomie, en zo ook door het APG systeem (1998) en het APG II systeem (2003).

Wel is het zo dat er geen exacte overeenstemming is over de omschrijving van de familie. In APG II hoort ook Balanites tot deze familie, alhoewel deze elders wel beschouwd is als behorend tot een eigen familie (Balanitaceae). Daarentegen houdt APG II wel de mogelijkheid open het geslacht Krameria af te splitsen naar een eigen familie (Krameriaceae), en splitst definitief een groep planten af die de familie Nitrariaceae gaan vormen (eventueel plus twee satelietfamilies).

Het gaat om een niet al te grote familie van nog geen driehonderd soorten. Deze soorten variëren van kruiden tot kleine bomen: ze komen voor in warme streken, vooral in droge streken. De naam van het genus Zygophyllum betekent "jukbladig" en veerdelig samengestelde bladeren zijn inderdaad typerend voor de familie. Het bekendste geslacht in deze familie is Guaiacum.

In APG II is de familie niet geplaatst in een orde, maar enkel in een clade (eurosids I oftewel Fabiden). De APWebsite gaat wel over tot plaatsing van deze familie in de orde Zygophyllales. In het Cronquist systeem (1981) was de plaatsing in de orde Sapindales.

Zygote

2008-08-16T17:15:00.004+02:00

De zygote of bevruchte eicel is het eerste stadium juist na de versmelting van een eicel met een zaadcel (de bevruchting). De zygote is een diploïde cel die wordt gevormd uit twee haploïde cellen. Bij de mens wordt een zygote gevormd wanneer een zaadcel en eicel elkaar ontmoeten in de eileider. Snel na de vorming begint de zygote met celdelingen en wordt dan embryo genoemd. De bevruchte eicel van een mens wordt van 0 tot 2 weken een zygote genoemd, van 2 tot 8 weken een embryo en van 9 tot 38 weken een foetus.

Zyklon (band)

2008-08-16T17:15:00.002+02:00

Biografie
De naam Zyklon is een woordspeling op het woord cyclone dat naar z'n Duits vertaald als zyklon gespeld wordt. Zyklon is een nevenproject met leden uit de blackmetalbands Emperor en Myrkskog. Uit Emperor komen de bandleden Trym Torson (drums) en Samoth (gitaar). Twee leden van Myrkskog vullen de band aan namelijk Destructhor (gitaar) en Secthdamon (zang en basgitaar). De teksten worden verzorgd door een lid uit Emperor die zelf niet in Zyklon speelt namelijk Bård ``Faust`` Eithun. In tegenstelling tot Myrkskog en Emperor speelt Zyklon een experimentele vorm van black metal met industriële invloeden. De band moet niet verward worden met Zyklon-B, een andere band waarin leden van Emperor spelen. Behalve de gelijkenis in naam zijn het twee totaal verschillende bands.

[bewerk] Discografie
2001 World ov Worms (Album)
2001 Zyklon/Red Harvest (Split met Red Harvest)
2003 Aeon (Album)
2006 Storm Detonation (Live DVD)
2006 Disintegrate (Album)

Zyrjanka

2008-08-16T17:14:00.001+02:00

Zyrjanka kan verwijzen naar:

Een aantal plaatsen in Rusland, onder andere:
Zyrjanka (plaats in Jakoetië), een plaats in de Republiek Sacha (Jakoetië)
Zyrjanka (Katajski), een plaats in de oblast Koergan in het district Katajski
Zyrjanka (Joergamysjki), een plaats in de oblast Koergan in het district Joergamysjki
Een aantal rivieren in Rusland, onder andere:
Zyrjanka (rivier in Jakoetië), een rivier in de Republiek Sacha (Jakoetië)
Zyrjanka (oblast Irkoetsk), een rivier in de oblast irkoetsk
steenkoolbekken van Zyrjanka in Jakoetië
Zyrjankameer in Jakoetië
luchthaven Zyrjanka bij de plaats Zyrjanka in Jakoetië

Zythos

2008-08-16T17:06:00.005+02:00

Zythos is een Belgische vereniging van bierliefhebbers. De vereniging is voortgekomen uit de in 2002 opgeheven Objectieve Bierproevers (OBP).

Net als voorganger OBP is Zythos een verbond van een groot aantal lokale en regionale verenigingen van bierproevers. Tot de vaste activiteiten van Zythos behoren de uitgave van het blad De Zytholoog en de organisatie van het grootste bierfestival van België, het Zythos Bier Festival dat elk jaar in maart gehouden wordt in Sint-Niklaas. Daarnaast organiseert Zythos acties voor het behoud van bier als cultuurgoed, onder meer door te informeren over traditionele streekbieren en te protesteren tegen sluiting van brouwerijen door de grote concerns.

De Nederlandse tegenhanger van Zythos is PINT.

Zyzomys maini

2008-08-16T17:06:00.003+02:00

Zyzomys maini is een knaagdier uit het geslacht Zyzomys dat voorkomt in Australië. Zijn verspreidingsgebied beslaat het westen van het Arnhemland-plateau. Daar leeft hij in rotsen met bijvoorbeeld moonson-regenwoud.

De rug is lichtbruin, de onderkant wit, net als de bovenkant van de voeten. De staart is spaarzaam behaard, van boven rozebruin en van onder wit. De staartowrtel is dikker. De kop-romplengte bedraagt 100 tot 135 mm, de staartlengte 116 tot 130 mm, de achtervoetlengte 24.5 tot 29 mm, de oorlengte 17 tot 20 mm en het gewicht 70 tot 180 gram. Vrouwtjes hebben 0+2=4 mammae.

De soort is 's nachts actief; hij slaapt in rotsspleten. Hij eet zaden en fruit. Hij pakt hard fruit op en transporteert het naar een veilige plek voor hij door de harde schil heenknaagt.

Zyzomys rackhami

2008-08-16T17:06:00.001+02:00

Zyzomys rackhami is een fossiel knaagdier uit het geslacht Zyzomys dat is gevonden in Riversleigh, in het noordwesten van Queensland. Er zijn honderden tanden bekend, die zijn gevonden in wat waarschijnlijk een roestplaats van grootoorvleermuizen (Megadermatidae) was. Het is de enige fossiele soort van het geslacht; hij schijnt primitiever te zijn dan de levende soorten.

Zygaena carniolica

2008-08-16T17:05:00.004+02:00

De Zygaena carniolica is een dagactieve nachtvlinder uit de familie Zygaenidae, de Bloeddrupjes. De spanwijdte bedraagt tussen de 30 en 35 millimeter. De vlinder is te onderscheiden van zijn gelijkende soorten door de witte randen om de rode vlekken op zijn vleugels.

Waardplanten van de rups zijn planten uit het geslacht rolklaver. De vlinder komt voor in heel Europa behalve het noordelijke deel van Scandinavië.

De vliegtijd is juli en augustus. Voedselplanten van de vlinder komen uit de vlinderbloemenfamilie.

Zygalski-bladen

2008-08-16T17:05:00.001+02:00

De geperforeerde bladen die in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog door de Poolse cryptoloog van het Biuro Szyfrów, Henryk Zygalski ontwikkeld werden als hulpmiddel voor het breken van met de Enigma-codeermachine versleutelde berichten heten Zygalski-bladen.

De methode werkte door een aantal van deze bladen in verschillende posities over elkaar heen te leggen en er met een lamp onder te schijnen. Bij correcte positionering en bij afdoende versleuteld materiaal kon zodoende de oplossing ontdekt worden.

De bladen werden door de wiskundig-cryptologen met de hand vervaardigd, een arbeidsintensief proces; op 15 december 1938 was slechts 1/3 van de taak voltooid. Op deze datum introduceerden de Duitsers de vierde en vijfde rotors en vertienvoudigden daarmee het aantal benodigde bladen.

De bladen werden door het Poolse Biuro Szyfrów op de Pools-Frans-Britse conferentie van 24 juli tot 27 juli 1939 in Pyry, ten zuiden van Warschau overgedragen aan de geallieerden. Hierop werden ze verder ontwikkeld op Bletchley Park door John Jeffreys. Eind 1939 of begin 1940 werden de dan naar PC Bruno uitgeweken Poolse cryptologen voorzien van deze bladen. Mede hierdoor slaagden de Polen erin bijna dagelijks de Duitse versleutelingen te breken.

Zygodowice

2008-08-16T17:04:00.005+02:00

Zygodowice is een dorp in de Poolse woiwodschap Klein-Polen. De plaats maakt deel uit van de gemeente Tomice en telt 416 inwoners.

Zygophyllales

2008-08-16T17:04:00.002+02:00

Zygophyllales is een botanische naam, in de rang van orde: de naam is gevormd uit de familienaam Zygophyllaceae. Een orde onder deze naam wordt zelden erkend door systemen voor plantentaxonomie, en ook niet door het APG systeem (1998) en het APG II systeem (2003).

In APG II wordt er wel opgewezen dat deze naam bestaat en beschikbaar is, mocht een dergelijke orde geaccepteerd gaan worden. De APWebsite, het Tree of Life web project en de NCBI-site accepteren deze orde daadwerkelijk en het is aannemelijk dat deze ook zal staan in de 3e editie van The Plant-book, waarop de Heukels zich baseert. De samenstelling is dan

orde Zygophyllales
familie Zygophyllaceae
familie Krameriaceae

Zyklon

2008-08-16T17:03:00.003+02:00

Zyklon kan verwijzen naar:

Zyklon B, een pesticide die door Nazi-Duitsland gebruikt werd in gaskamers tijdens de Holocaust.
Zyklon (band), Noorse blackmetalband.

Zylom

2008-08-16T17:03:00.001+02:00

Zylom een Nederlands bedrijf dat online computerspelletjes produceert en aanbiedt. Zylom is een van de marktleiders in Europa in de zogenaamde "casual games", simpele spelletjes die binnen enkele minuten aangeleerd zijn. Zylom is een onderdeel van RealNetworks.

Zylom werd in 2001 opgericht in Eindhoven in Nederland. Zylom won ook buiten Nederland marktaandeel en groeide snel uit tot een van de grootste aanbieders in Europa. In 2006 werd het bedrijf overgenomen door RealNetworks voor 17,2 miljoen euro. Volgens de Deloitte Technology Fast 500 van 2006 was het bedrijf de snelste groeier in de categorie media/entertainment in de EMEA, en op de Fast 50, de ranglijst van snelst groeiende Nederlandse technologiebedrijven, haalde Zylom dat jaar een tweede plaats. [1].

Zylom biedt op zijn site gratis online spelen. Daarnaast biedt men betalende "Deluxe"-versies, die op de lokale computer worden geïnstalleerd. Na de overname door RealNetworks werd ook een abonnementsmodel ingevoerd. Daarnaast haalt het bedrijf ook inkomsten uit online reclame, en de wederverkoop aan internetportalen zoals Yahoo!, AOL of Lycos.

Zym

2008-08-16T17:00:00.001+02:00

Zym is een plaats in het district Prizren in het zuiden van Kosovo in de gemeente Dragaš ten zuiden van de stad Prizren.

Zyrjanka (plaats in Jakoetië)

2008-06-23T12:02:00.005+02:00

Zyrjanka (Russisch: Зырянка) is een nederzetting met stedelijk karakter in het noordoosten van de Russische autonome republiek Jakoetië, gelegen op het Laagland van Kolyma aan de instroom van de Jasatsjnaja in de Kolyma. Het is het bestuurlijk centrum van de oeloes Verchnekolymski. De plaats heeft een eigen luchthaven op 8 kilometer ten westen ervan.

[bewerk] Geschiedenis
Voor de komst van de Russen leefden nomadische Joekagieren in het gebied rond de plaats.

De plaats werd gesticht in 1936 bij de openstelling van het steenkoolbekken van Zyrjanka door de Gorlag van de Dalstroj als onderdeel van de Zyrjanlag. De plaats werd in hetzelfde jaar bezocht door commandant Eduard Berzin die de gekozen plaats echter ongeschikt achtteen deze liet verplaatsen naar de huidige locatie. De Goelagdwangarbeiders werden ingezet om de plaats te bouwen. Op 27 december 1940 kreeg de plaats de status van arbeidersnederzetting. Toen op 30 april 1954 de oeloes Verchnekolymski werd geformeerd, werd Zyrjanka tot het bestuurlijk centrum gemaakt.

In 2007 werd door de regering van Jakoetië besloten tot oeverwerkzaamheden om de plaats te beschermen tegen de dreigende verzwelging van de plaats door de rivieren.[1]

In 2007 waren er plannen om een 3500-kilometer lange spoorlijn vanaf Pravaja Lena (bij Jakoetsk) via Zyrjanka naar Uelen aan te leggen als verbinding naar de nog aan te leggen Beringstraattunnel onder de Beringstraat, al is het onduidelijk of hiervoor voldoende investeerders kunnen worden gevonden.

Zytglogge

2008-06-23T12:02:00.002+02:00

De Zytglogge-toren is een toren in de binnenstad van Bern in Zwitserland. De naam is Bernduits voor Zeitglocke, dus tijdklok of uurwerk.

Hij is gebouwd rond de 12 en 13de eeuw. Hij heeft onder andere dienst gedaan als gevangenis en klokkentoren. Hij heeft een astronomisch uurwerk en is tegenwoordig een bezienswaardigheid. Sinds 1985 is hij onderdeel van het historische stadshart en staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

Żywiec (biermerk)

2008-06-23T12:00:00.006+02:00

Żywiec is een Pools biermerk dat wordt gebrouwen in de gelijknamige stad in het zuiden van Polen. Het bedrijf maakt pils met een alcoholpercentage van 5,6% dat voornamelijk verkocht wordt in flessen of blikken van een halve liter. Het afzetgebied van Żywiec is heel Polen, maar er wordt ook naar enkele andere landen geëxporteerd. Żywiec wordt gezien als het populairste Poolse bier. In de brouwerij in Żywiec wordt voornamelijk Żywiec gebrouwen maar ook 16 andere biermerken.

Inhoud [verbergen]
1 Geschiedenis van het bedrijf
1.1 1856-1918
1.2 1919-1939
1.3 1939-1945
1.4 1945-1990
1.5 1991-2005
1.6 Zie ook

Geschiedenis van het bedrijf

1856-1918

Glas donker bier1856 is het officiële jaar waarin Żywiec is opgericht. In het begin maakte Żywiec niet alleen pils maar ook ale. Żywiec werd een brouwerij doordat er uit de dichtbij gelegen bronnen schoon water kon worden gehaald.

[bewerk] 1919-1939
Deze jaren waren vooral tijden van innovatie en positieversterking op de Poolse markt, ondanks de depressie van de jaren '30. In deze periode werd Żywiec gezien als een bier van een hoge standaard, een merk dat werd geassocieerd met het betere leven, een opvatting die door veel Polen werd overgenomen.

[bewerk] 1939-1945
Tijdens de Tweede Wereldoorlog valt Żywiec in Duitse handen. Deze laten het bedrijf ongemoeid en zij veranderen het recept niet. Door de vele orders vanuit Duitsland is het begin van de Tweede Wereldoorlog een bloeiperiode voor Żywiec. Wanneer in Polen het Sovjetleger oprukt, wordt door ditzelfde leger de brouwerij bijna helemaal verwoest, maar door verzet van medewerkers van het bedrijf wordt het bedrijf niet in zijn geheel met de grond gelijkgemaakt.

[bewerk] 1945-1990
Ondanks de (bijna)verwoesting van de brouwerij, wordt een jaar na de oorlog de brouwerij herbouwd. Het is moeilijk om onder het communisme te werken, maar toch wordt er winst gemaakt, zodat het bedrijf kan blijven groeien. Het bier kreeg internationale bekendheid door de goede kwaliteit van het bier. In 1956 kwam de huidige estetische vorm van Żywiec op de markt, bekend door het dansende koppel op de flessen.

[bewerk] 1991-2005
In 1994 neemt het Nederlandse Heineken het bedrijf over. Door deze overname wordt, na investeringen, de Żywiecbrouwerij de meest moderne brouwerij in Polen.

Zyzomys argurus

2008-06-23T12:00:00.004+02:00

Australische rotsrat

2008-06-23T12:00:00.002+02:00

De Australische rotsrat (Zyzomys pedunculatus) is een knaagdier uit het geslacht Zyzomys dat voorkomt in Australië. Hij leeft alleen in de MacDonnell Ranges in het zuiden van het Noordelijk Territorium. Er werd gedacht dat deze soort uitgestorven was, tot hij in 1996 herontdekt werd.

De rug is geelbruin, geleidelijk overgaand in de crèmekleurige of licht geelbruine onderkant. De lichtbruine staart is dik en behaard, met een pluim aan de punt. De vacht is dik en hard. De kop-romplengte bedraagt 110 tot 124 mm, de staartlengte 116 tot 128 mm, de achtervoetlengte 25 tot 28 mm, de oorlengte 20 tot 23 mm en het gewicht 50 tot 80 gram. Vrouwtjes hebben 0+2=4 mammae.

Jujube

2008-06-23T11:58:00.006+02:00

De jujube is de vrucht van twee nauw verwante, zeer sterk op elkaar gelijkende soorten uit de Rhamnaceae, de Indiase jujube (Ziziphus mauritiana) en de Chinese jujube (Zyzyphus jujuba). De jujube is een groenblijvende of in droge perioden bladverliezende, tot 15 meter hoge struik of boom. De hangende takken van de jujube zijn met een donzige beharing bezet en ze groeien zigzaggend tussen de opeenvolgende bladeren. De verspreide, alternerend geplaatste, 4 -5 x 6 - 9 cm grote bladeren zijn rond tot ovaal, gaafrandig of met een lichte zaagrand en van boven donkergroen en glanzend.

De jujube draagt steenvruchten die in vorm en grootte sterk variëren. Ze zijn rond tot peervormig, onrijp groen, volrijp bruin- tot goudgeel of rossig tot bijna zwart, dikwijls met bruine vlekken. Ze worden tot 4 x 6 cm groot, wilde vormen worden echter slechts zo'n 2,5 cm groot. De schil van de jujube is glad of ruw, glanzend, stevig en zo'n 1 mm dik. Het wittige vruchtvlees is matig sappig, in rijpe toestand pappig. Het ruikt fruitig en smaakt zoet naar peren.

Op de jujubebomen leven lak-schildluizen (Coccus lacca), die verzameld worden en waarvan schellak wordt gemaakt.

De Indiase jujube is inheems in India en de Chinese jujube, die onderscheiden kan worden door de kale onderzijde van het blad, is inheems in China. Beide soorten worden veel in (sub)tropische gebieden in Afrika, Amerika en Azië gekweekt.

In Nederland wordt de jujube af en toe ook op de markt aangeboden.

Zybułtowo

2008-06-23T11:58:00.002+02:00

Zybułtowo is een dorp in de Poolse woiwodschap Ermland-Mazurië. De plaats maakt deel uit van de gemeente Grunwald.

Zyfflich

2008-06-23T11:57:00.003+02:00

Zygaena minos

2008-06-23T11:56:00.005+02:00

Zygalski-bladen

2008-06-23T11:56:00.002+02:00

Zygmunt Bienkowski

2008-06-23T11:55:00.001+02:00

Zygodowice

2008-06-23T11:54:00.006+02:00

Zygodowice is een dorp in de Poolse woiwodschap Klein-Polen. De plaats maakt deel uit van de gemeente Tomice en telt 416 inwoners.

Musculus zygomaticus major

2008-06-23T11:54:00.004+02:00

De musculus zygomaticus major of grote jukbeenspier is een spier van het menselijk lichaam. Het is een spier voor gelaatsexpressies, die de mondhoeken naar boven en naar achter laten bewegen. Net als bij de meeste spieren voor de gelaatsexpressie, wordt de m. zygomaticus major geïnnerveerd door de nervus facialis (hersenzenuw VII).

De m. zygomaticus major loopt van elk jukbeen naar de mondhoeken (modioli van het gelaat). Hij beweegt de mondhoek naar boven bij een glimlach.

Lagere schimmels

2008-06-23T11:54:00.001+02:00

Lagere schimmels (Zygomycota of Wierzwammen) zijn schimmels zonder tussenschotjes in de hyfen. Wel kennen ze vaak een uitgebreid netwerk van draden (zwamvlok of mycelium). De levenscyclus van lagere schimmels bevat een geslachtelijk en een ongeslachtelijk stadium. De geslachtelijke voortplanting vindt plaats doordat twee gametangia (cellen aan het eind van de hyfen) contact met elkaar maken en fuseren in een zygospore.

De ongeslachtelijke voortplanting vindt plaats door middel van sporen.

Ook zijn lagere schimmels parasieten of leven ze op dood plantaardig materiaal.

[bewerk] Taxonomie
De taxonomische indeling van de lagere schimmels is als volgt:

Stam: Zygomycota

Klasse: Trichomycetes
Orde: Amoebidiales
Familie: Amoebidiaceae
Orde: Asellariales
Familie: Asellariaceae
Orde: Eccrinales
Familie: Eccrinaceae
Familie: Palavasciaceae
Familie: Parataeniellaceae
Orde: Harpellales
Familie: Harpellaceae
Familie: Lageriomycetaceae
Familie: Legeriomycetaceae
Klasse: Zygomycetes
Orde: Basidiobolales
Familie: Basidiobolaceae
Orde: Dimargaritales
Familie: Dimargaritaceae
Orde: Endogonales
Familie: Endogonaceae
Orde: Entomophthorales
Familie: Ancylistaceae
Familie: Completoriaceae
Familie: Entomophthoraceae
Familie: Meristacraceae
Familie: Neozygitaceae
Orde: Geosiphonales
Familie: Geosiphonaceae
Orde: Glomales
Familie: Acaulosporaceae
Familie: Gigasporaceae
Familie: Glomaceae
Orde: Kickxellales
Familie: Kickxellaceae
Orde: Mortierellales
Familie: Mortierellaceae
Orde: Mucorales
Familie: Chaetocladiaceae
Familie: Choanephoraceae
Familie: Cunninghamellaceae
Familie: Gilbertellaceae
Familie: Mucoraceae
Familie: Mycotyphaceae
Familie: Phycomycetaceae
Familie: Pilobolaceae
Familie: Radiomycetaceae
Familie: Saksenaeaceae
Familie: Syncephalastraceae
Familie: Thamnidiaceae
Orde: Zoopagales
Familie: Cochlonemataceae
Familie: Helicocephalidaceae
Familie: Piptocephalidaceae
Familie: Sigmoideomycetaceae
Familie: Zoopagaceae

Zygophyllales

2008-06-23T11:52:00.003+02:00

Zyklon

2008-06-23T11:52:00.001+02:00

Zyklon kan verwijzen naar:

Zyklon B, een pesticide die door Nazi-Duitsland gebruikt werd in gaskamers tijdens de Holocaust.
Zyklon (band), Noorse blackmetalband.

Methylcyanoformaat

2008-06-23T11:51:00.006+02:00

Methylcyanoformaat is een pesticide. Productie ervan werd onder het Verdrag van Versailles verboden omdat het kon dienen als een reagens bij de productie van strijdgassen. Contact met deze stof door inademing, inslikken, of opneming via de huid kan leiden tot ernstige symptomen zoals verlamming, ademnood, oedeem, cyanose en zelfs tot de dood. Het wordt nu hoofdzakelijk gebruikt als reagens voor bijvoorbeeld de acylering van enolaat.

Methylcyanoformaat is de werkzame component in een bestrijdingsmiddel dat vroeger bekend stond onder de naam Zyklon A.

Zylom

2008-06-23T11:51:00.004+02:00

Zyndranowa

2008-06-23T11:51:00.002+02:00

Zyndranowa is een dorp in de Poolse woiwodschap Subkarpaten. De plaats maakt deel uit van de gemeente Dukla en telt 140 inwoners.

Zyrjanka

2008-06-23T11:50:00.006+02:00

Cetirizine

2008-06-23T11:50:00.004+02:00

Cetirizine hydrochloride is een geneesmiddel (vooral gekend onder de merknaam Zyrtec) dat wordt ingezet bij de behandeling van allergie, hooikoorts, angio-oedeem en netelroos. Het is een tweede-generatie H1-receptor antagonist (antihistaminicum) en werkt door middel van het blokkeren van H1 histamine receptoren. Het is een belangrijke metaboliet van hydroxyzine en heeft dezelfde bijwerkingen waaronder een droge mond. Sinds 2001 zijn veel gebruikers van cetirizine overgestapt op levocetirizine.

Zythos

2008-06-23T11:50:00.001+02:00

ZyXEL

2008-06-23T11:49:00.004+02:00

Zyzomys maini

2008-06-23T11:49:00.001+02:00

Zyzomys rackhami

2008-06-23T11:48:00.002+02:00

Żychlin

2008-06-23T11:48:00.001+02:00

Żychlin kan verwijzen naar verschillende Poolse plaatsen en/of gemeenten:

Żychlin (stad)
Żychlin (gemeente)
Żychlin (Groot-Polen)

Zygaena carniolica

2008-06-23T11:47:00.001+02:00

Sint-jansvlinder

2008-06-23T11:45:00.003+02:00

De Sint-jansvlinder of bloeddropje (Zygaena filipendulae) is een dagactieve nachtvlinder uit de familie Zygaenidae, de bloeddropjes.

De vlinder komt in Nederland en België voor en heeft als leefgebied matig vochtige zandgrond, waar zijn waardplanten, rolklaver en andere vlinderbloemige voorkomen. De vlinder lijkt oppervlakkig op de Sint-jacobsvlinder (Tyria jacobaeae), die echter tot de Beervlinders (Arctiidae) wordt gerekend.

In Nederland komen van de Sint-jansvlinder twee ondersoorten voor, namelijk de subspecies limmenica (genoemd naar de plaats Limmen in Noord-Holland), die vooral in het westen van het land voorkomt, en de subspecies nederlandica uit het oosten van het land.

De vliegtijd is van half juni tot en met begin augustus.

Vijfvlek-sint-jansvlinder

2008-06-23T11:44:00.002+02:00

De vijfvlek-sint-jansvlinder (Zygaena trifolii) is een dagactieve nachtvlinder uit de familie Zygaenidae, de Bloeddrupjes. De vijfvlek-sint-jansvlinder overwintert als rups, soms twee keer. De poppen van deze soort hangen vrij laag verborgen in de vegetatie.

De vlinder is in Nederland en België zeldzaam maar wel verspreid over het hele gebied, alleen in Zeeuws-Vlaanderen is hij op een aantal plaatsen algemeen. Hij heeft als leefgebied matig vochtige zandgrond, waar zijn waardplanten, gewone rolklaver en andere vlinderbloemige voorkomen. In Zeeuws-Vlaanderen wordt door bermbeheer geprobeerd de soort in stand te houden, hij is erg gevoelig voor maaien op het verkeerde moment.

De vliegtijd is van half juni tot en met begin augustus.

Zygmunt Bauman

2008-06-23T11:43:00.007+02:00

Sigismund Gorazdowski

2008-06-23T11:43:00.005+02:00

De Heilige Zygmunt Gorazdowski (Sanok, Polen, 1 november 1845 - Lviv, 1 januari 1920) werd in 1871 priester gewijd voor het Oekraïense aartsbisdom Lviv. Als parochiepriester werkte hij intensief voor jongeren, zieken en armen.

Gorazdowski, auteur van een populaire catechismus, stichtte een krant, diverse charitatieve instellingen en een religieuze congregatie, de Zusters van Genade van de Heilige Jozef. Deze congregatie heeft vestigingen in Polen, Frankrijk, Duitsland, Italië, Brazilië, Congo en Kameroen en houdt zich bezig met opvoeding en de zorg voor ouderen en zieken.

Hij werd heilig verklaard op 23 oktober 2005 door Paus Benedictus XVI. Zijn feestdag valt op 1 januari.

Zygomaticus

2008-06-23T11:43:00.003+02:00

Zygomaticus kan verwijzen naar:

jukbeen (os zygomaticum)
musculus zygomaticus maior (kaakbeenspier)

Zygomycetes

2008-06-23T11:43:00.001+02:00

Zygote

2008-06-23T11:42:00.001+02:00

Juffers

2008-06-23T11:41:00.002+02:00

De juffers (Zygoptera) zijn een suborde van insecten die samen met de suborde echte libellen de orde van de libellen (Odonata) vormen. Wereldwijd zijn er zo'n 2500 soorten juffers.

Juffers zijn van echte libellen zijn te onderscheiden door een aantal kenmerken (zie ook bij de echte libellen). Ze blijven over het algemeen kleiner, dunner en hebben ook tevens kleinere en dunnere vleugels. De ogen zijn relatief klein en staan verder uit elkaar. In rust vouwt een juffer de vleugels achter de rug (met uitzondering van de pantserjuffers), terwijl een echte libel ze spreidt.

Zowel libellen als juffers kennen een onvolledige gedaanteverwisseling, de larve vervelt en wordt pas na de laatste vervelling een juffer met meestal bonte kleuren en vleugels. De larve blijft meestal klein, ongeveer twee centimeter, en heeft vaak drie veer-achtige staartkieuwen, in tegenstelling tot de echte libellen. Ze bewegen zich voort door de staart heen en weer te kronkelen, de larven van echte libellen pompen water naar binnen en persen dit aan de achterzijde weer naar buiten waardoor ze voortgestuwd worden.

[bewerk] Families
In Europa komen ruim 40 soorten voor, waarvan 25 in Nederland verdeeld over vier families, met enkele bekendere soorten:

Onderorde Zygoptera

Familie: Beekjuffers (Calopterygidae)
Soort: Bosbeekjuffer (Calopteryx virgo)
Soort: Weidebeekjuffer (Calopteryx splendens)
Familie: Pantserjuffers (Lestidae)
Geslacht: Pantserjuffers (Lestes)
Soort: Gewone pantserjuffer (Lestes sponsa)
Soort: Houtpantserjuffer (Lestes viridis)
Soort: Tangpantserjuffer (Lestes dryas)
Soort: Tengere pantserjuffer (Lestes virens)
Soort: Zwervende pantserjuffer (Lestes barbarus)
Geslacht: Winterjuffers (Sympecma)
Soort: Bruine winterjuffer (Sympecma fusca)
Familie: Waterjuffers (Coenagrionidae)
Geslacht: Vuurjuffers (Pyrrhosoma)
Soort: Vuurjuffer (Pyrrhosoma nymphula)
Geslacht: Waterjuffers (Coenagrion)
Soort: Azuurwaterjuffer (Coenagrion puella)
Geslacht: Watersnuffels (Enallagma)
Soort: Watersnuffel (Enallagma cyathigerum)
Geslacht: Grasjuffers (Ischnura)
Soort: Lantaarntje (Ischnura elegans)
Geslacht: Koraaljuffers (Ceriagrion)
Soort: Koraaljuffer (Ceriagrion tenellum)
Familie: Breedscheenjuffers (Platycnemididae)
Geslacht: Breedscheenjuffers (Platycnemis)
Soort: Blauwe breedscheenjuffer (Platycnemis pennipes)

[bewerk] Overige families
Amphipterygidae
Chlorocyphidae
Dicteriadidae
Euphaeidae
Hemiphlebidae
Isosticidae
Lestoididae
Megapodagrionidae
Perilestidae
Platystictidae
Polythoridae
Protoneuridae
Pseudostigmatidae
Synlestidae

Zyklon B

2008-06-23T11:40:00.001+02:00

Zylom

2008-06-22T14:18:00.005+02:00

Olanzapine

2008-06-22T14:18:00.003+02:00

Olanzapine (merknamen Zyprexa of Zalasta[1]) is een medicijn dat gebruikt wordt bij mensen die aan onder andere psychose lijden. Het is een atypisch antipsychoticum. Dit medicijn is verkrijgbaar met een recept bij de apotheek en is te verkrijgen in tabletten van (2 ½), 5, (7 ½), 10, 15 en 20 mg.

[bewerk] Bijwerkingen
Om de kans op tardieve dyskinesie, een ongeneeslijke bijwerking die bij langdurig gebruik van hoge doses antipsychotica kan optreden, zo klein mogelijk te maken moet zo laag mogelijk worden gedoseerd.

Zyrjanka (plaats in Jakoetië)

2008-06-22T14:18:00.001+02:00

Żywiec

2008-06-22T14:17:00.006+02:00

Żywiec is een stad in het Poolse woiwodschap Silezië, gelegen in de powiat Żywiecki. De oppervlakte bedraagt 50,57 km², het inwonertal 32.199 (2005).

Sinds 1856 wordt in deze stad het bekendste bier van Polen, Żywiec, gebrouwen.

Zyzomys

2008-06-22T14:17:00.005+02:00

Zyzomys is een geslacht van knaagdieren uit de muizen en ratten van de Oude Wereld dat voorkomt in het noorden van Australië. Ze zijn het nauwste verwant aan geslachten als Pseudomys, Conilurus, Leggadina en Leporillus.

Alle soorten leven in rotsachtige gebieden. Ze hebben lange, dikke staarten. De kop-romplengte bedraagt 74 tot 200 mm, de staartlengte 90 tot 150 mm, de achtervoetlengte 18 tot 30 mm, de oorlengte 16 tot 23 mm en het gewicht 35 tot 210 gram. Vrouwtjes van alle soorten hebben 0+2=4 mammae.

Er zijn vijf soorten:

Zyzomys argurus (langs de noordkust van Australië, vaak tot ver in het binnenland)
Zyzomys maini (Arnhemland, noordelijk Noordelijk Territorium)
Carpentarische rotsrat (Zyzomys palatilis) (noordoostelijk Noordelijk Territorium, bij de grens met Queensland)
Australische rotsrat (Zyzomys pedunculatus) (MacDonnell Ranges in het midden van het Noordelijk Territorium)
Zyzomys rackhami† (Laat-Plioceen)
Zyzomys woodwardi (Kimberley in noordelijk West-Australië)

Carpentarische rotsrat

2008-06-22T14:17:00.003+02:00

De Carpentarische rotsrat (Zyzomys palatilis) is een knaagdier uit het geslacht Zyzomys dat voorkomt in Australië. Deze soort leeft alleen in een klein stuk monsoon-regenwoud in het noordoosten van het Noordelijk Territorium, dichtbij de grens met Queensland.

De rug is grijs- of geelbruin, de onderkant wit. De staart is van boven olijfbruin en van onder wit. De wortel is wat verdikt; de punt is hariger. De kop-romplengte bedraagt 130 tot 200 mm, de staartlengte 100 tot 150 mm, de achtervoetlengte 27 tot 28 mm, de oorlengte 18 tot 19 mm en het gewicht 110 tot 140 gram. Vrouwtjes hebben 0+2=4 mammae.

Zyzomys woodwardi

2008-06-22T14:17:00.001+02:00

Zyzomys woodwardi is een knaagdier uit het geslacht Zyzomys dat voorkomt in Australië. Zijn verspreidingsgebied beslaat de Kimberley en nabijgelegen eilanden in het noorden van West-Australië. Daar leeft hij op rotsen begroeid met allerlei vegetatie.

De rug is kaneelkleurig, de onderkant wit, met een scherpe scheiding. De staart is spaarzaam behaard, van boven olijfbruin en van onder wit, en is verdikt bij de wortel. De kop-romplengte bedraagt 105 tot 170 mm, de staartlengte 95 tot 135 mm, de achtervoetlengte 25 tot 30 mm, de oorlengte 17 tot 22 mm en het gewicht 80 tot 210 gram. Vrouwtjes hebben 0+2=4 mammae.

De soort is 's nachts actief. Hij eet zaden van bomen en grassen. Er worden het hele jaar lang jongen geboren.

Zelfstandige zonder personeel

2008-06-22T14:16:00.003+02:00

Een zelfstandige zonder personeel (ZZP, ZZP-er) is een begrip dat gebruikt wordt door de Nederlandse belastingdienst en de sociale zekerheidsinstellingen. Het is geen echte ondernemingsvorm. Het gaat hier om ondernemers die geen personeel in dienst hebben. Het kan ook slaan op een freelancer.

Een ZZP-er of ZZP'er is meestal één persoon die diensten of producten verkoopt en daarvoor de klanten een factuur stuurt. Een voorbeeld is een alfahulp van de thuiszorg.

De ZZP-er is zelfstandig in die zin dat hij/zij geen arbeidsovereenkomst heeft, maar wel diensten en/of goederen levert aan klanten of opdrachtgevers. Er is geen sprake van een gezagsverhouding, waardoor hij/zij geen werknemer is en niet onder de wettelijke bepalingen voor werknemer valt.

Het Belgische equivalent is een eenmanszaak.

[bewerk] Alternatieven
Een ZZP-er en de opdrachtgever / klant kunnen, als er sprake is van een langere opdracht, ook kiezen voor een tijdelijk dienstverband, of een verloning via een (soort) uitzendbureau. Dat is echter in Nederland sinds de veranderingen in de ziektekostenverzekering per 2006 minder aantrekkelijk geworden. De ZZP-er riskeert dan bovendien zijn zelfstandigenaftrek en andere aftrekken te verliezen. Het is onder omstandigheden mogelijk een dergelijk loon dat in het verlengde van de zelfstandige activiteiten ligt, maar zeker niet de hoofdmoot van de activiteiten en/of het inkomen uitmaakt, door de belastingdienst toch te laten beschouwen als winst uit onderneming.

[bewerk] Verschillen / Voor- en nadelen
Tussen ZZP'ers en werknemers zitten de volgende verschillen:

Geen arbeidsovereenkomst maar een overeenkomst tot levering van een eindproduct of dienst.
Geen (verplichte) deelname aan werknemersverzekeringen, dus geen premies en rechten op uitkeringen voor:
WW
WIA
Vaak is het wel mogelijk zich daarvoor particulier te verzekeren.

Geen gezagsverhouding: de ZZP-er is eigen baas, en kan zelfs zijn opdrachten aan anderen uitbesteden.
Geen verplichting tot persoonlijk uitvoeren van de opdracht.
Gemiddeld minstens drie klanten of opdrachtgevers per jaar.
Minstens 1225 uur per jaar actief in zijn/haar bedrijf (ruwweg drie dagen per week gemiddeld).
Eventueel inschrijving bij de Kamer van Koophandel als bedrijf.
Mogelijk een VAR-verklaring van de Belastingdienst die een erkenning van de zelfstandigheid inhoudt en de opdrachtgevers of afnemers vrijwaart van betaling van premies en inhouding van belastingen.

[bewerk] Grensgebied
Er is wel een grensgebied waar discussie over is of degene wel zelfstandig is. Het gaat dan om mensen die diensten verlenen voor een klant die bijvoorbeeld weken, maanden of jaren duren, waarbij per tijdseenheid en niet per product gefactureerd wordt. Voorbeelden zijn: huishoudsters, butlers, tuinlieden, onderhoudspersoneel, vertalers, journalisten, adviseurs, managers, interim(personeel).

Zzyzx

2008-06-22T14:16:00.001+02:00

Zzyzx (Californië, VS) is een plaatsje in de San Bernardino County, Californië, vroeger de plaats van de Zzyzx Mineral Springs and Health Spa en nu de plaats van het Desert Studies Center. Het gebied is ook de plaats van Lake Tunedae, een van de verblijfplaatsen van de bedreigde Mohave tui chub, een karperachtige.

Zzyzx Road is een 7,2 km lange, deels verharde lokale weg in de Mojavewoestijn.

zZz

2008-06-22T14:14:00.000+02:00

zZz is een Nederlandse band uit Amsterdam, opgericht in 2000 en bestaat uit Björn Ottenheim en Daan Schinkel. Bijzonder is dat het instrumentarium van de band alleen uit een orgel en een drumstel bestaat. Het tweetal produceert hiermee donkere en broeierige orgelrock. De single Ecstacy werd gebruikt in de soundtrack van de film Phileine zegt sorry. De band won in 2005 een Essent Award en verzorgde in december 2005 het voorprogramma van Anouk in het Sportpaleis te Antwerpen en in Ahoy' Rotterdam.

Inhoud [verbergen]
1 Bandleden
2 Discografie
2.1 Singles
3 Externe links

[bewerk] Bandleden
Björn Ottenheim – zang, slagwerk
Daan Schinkel – orgel

[bewerk] Discografie
Bikini Inferno (demo, 2002)
The Sound Of zZz (2005)

[bewerk] Singles
Ecstasy (2005)

Pokemon Episode 3 : Ash Catches A Pokémon

2008-06-08T15:12:00.002+02:00

Ash, Pikachu and Misty have entered the Viridian Forest. Ash has spotted a Caterpie and thrown a Pokéball at it. Capturing it, Ash is overjoyed at his first catch. Misty, however, hates bugs and screams every time it comes near her. Meanwhile, Team Rocket is following them, ready for a fresh attempt at capturing Pikachu. Ash decides to capture another Pokémon, and manages to get a Pidgeotto. Can he, Misty, and his Pokémon, fend off Team Rocket again?

Pokemon Episode 2 : Pokémon Emergency!

2008-06-08T15:03:00.002+02:00

Finally arriving in Viridian City, Ash is cornered by Officer Jenny who asks why he is carrying Pikachu instead of having it in a Pokéball. He explains that Pikachu doesn't like Pokéballs and shows her his Pokédex proving that he is one of the Pallet Town Trainers. Jenny takes Ash to the Pokémon Center where Nurse Joy begins treatment on the injured Pikachu. Before Pikachu's treatment finishes, however, the Center is attacked by two members of Team Rocket.

Gereden: de BMW M3

2008-06-07T19:43:00.001+02:00

Eindelijk is het dan zo ver: rijden met de vierde generatie BMW M3. Onze hooggespannen verwachtingen komen grotendeels uit. Wat een briljant gumapparaat is het geworden!

Pokemon Episode 1 : Pokémon I Choose You!

2008-06-07T19:06:00.003+02:00

Ash Ketchum is finally 10 years old, old enough to become a Pokémon Trainer. He wakes up late, and arrives to Professor Oak's lab late, and all the Pokémon are gone! Ash has no choice but to take a naughty Pikachu. Pikachu won't listen or go inside it's PokéBall, so Ash must drag it along (literally). After many failed attempts at capturing some Pokémon, Ash throws a rock and it hits a Spearow. The Spearow gets angry and starts attacking them! Soon, the entire flock start chasing Ash and Pikachu! Ash, with no Pokemon that will listen to him, he must escape from the raging Spearow. Can they escape and will Ash ever earn Pikachu's trust?

Dragon Ball Z Episode 1 - The Arrival of Raditz

2008-06-07T17:48:00.003+02:00

Part 1/3

Part 2/3

Part 3/3

Five years have passed since the defeat of Piccolo, the world is enjoying a long reign of peace, but this peace is forever shattered when a mighty Saiyan warrior named Raditz comes searching of his younger brother, Goku! During his search he comes across Piccolo, and is able to withstand his attacks with incredible ease, after discovering another high power level, Raditz heads towards Kame House to confront Goku, once there he delivers a startling request. Goku must destroy one hundred earthlings by tomorrow, or his son, Gohan, will meet his demise. Raditz quickly defeats Goku and takes his son, now Goku is left with the Saiyan's agonizing task if he is ever to see Gohan.

Volkswagen Phaeton

2008-06-03T12:13:00.001+02:00

Official Volkswagen Phaeton Promotional Video

10 Steps to Buying a New Car

2008-06-03T12:07:00.001+02:00

Introduction

The following steps will tell you how to locate, price and negotiate to buy the car you want. If you still don't know what car to buy, read 10 Steps to Finding the Right Car for You and then come back after you have decided.

Step 1: Starting out.

These steps will help you to locate the specific car you want, and at a price that is fair to both you and the dealer. By now, you should have done plenty of research to determine which is the best car to suit your needs. And, you should have a good idea of what to pay for the car you want. Now you need to narrow the research even more. You will soon be finding the exact car you want to buy — with the options you have chosen — and then you will be determining a target price to pay. If you have done your homework, this will be a fairly easy process with no unexpected surprises.

Buying a car is a big investment, but it can be exciting and rewarding, especially if you feel like you got the right car at a fair price.

Step 2: Using incentives and rebates.

Today's new car market is crowded and competitive. Many new cars are offered for sale with attractive incentives to make you choose a particular model. In some cases, the cars with the best incentives are those that aren't selling very well on their own.

An incentive is anything that gives you an added reason to buy a particular car. Often, however, it comes in the form of a cash rebate or low-interest financing. A car might be selling for $22,000 but the manufacturer is offering $3,000 in customer cash for a final price of $19,000. In another example, a $22,000 car financed for five years at six percent would have a monthly payment of about $550. But with zero-percent financing, the payment is roughly $480. That's a huge savings to you.

Check the web sites for the latest incentives and rebates available for the car you want to buy. You can also watch for TV and newspaper promotions but, remember, the incentives don't apply to all models and are not offered in all regions of the country. Furthermore, your credit must be very good to get the low-interest financing. And finally, keep in mind that there are some hidden incentives paid directly to dealers to push certain cars.

Research what incentives, if any, are offered for the car you want to buy. Print out this information and keep it in your car-buying folder as you move to the next step.

Step 3: Pricing the car.

Car salesmen will usually point to a car's "sticker price" as the amount you have to pay. However, the price the dealership is willing to sell a car for is often well below the sticker price. Reseach actual price on web sites.

Step 4: Finding the exact car you want to buy.

You should now have a very specific idea of the car you want to buy. This means you know the make, model, trim level, options and color. The more flexible you can be about these specifics, the wider the range of the cars you'll find available for sale. Ultimately, the ability to consider several versions of the same model can give you additional bargaining power. For example, a shopper might be very firm about the make, model and trim level, but could accept a variety of options and colors. If you're a shopper who definitely wants hard-to-find options and a specific color, it will be more difficult to make a great deal. Why? You have no leverage as a negotiator. You have to pay the dealer's price or try to locate another identical vehicle. Obviously, if you do find the exact car you're looking for, there's no need to volunteer this information to the dealership.

In any case, locate the exact car you want by sending e-mails to the Internet managers of dealers in your area. Yyou can simultaneously solicit quotes from multiple dealers. In many cases, you will have to follow up with a phone call. Say something like: "I'm looking for a 2003 Matsura Accell. I'm not too fussy about the color but I don't want black or white. I want ABS and side airbags. What do you have on your lot?" Often the salesperson will have to check his inventory and call you back. After a few phone calls you will have a good idea of how widely available the car is. If there are several dealerships offering the same car, you will be in a better position to make a good deal.

As you make phone calls and exchange e-mails, take careful notes. You should record information about each car you locate, including the color, options, and the dealership name. This will save time as you continue through the shopping process.

Step 5: Test driving the car salesman.

As you call dealerships to locate the exact car you want to buy, you can also test drive the car salesman. In other words, you can determine if this is a person you want to do business with. It's a good idea to consider this issue ahead of time, before you get to the deal-making phase of the process.

The first way to evaluate a good salesperson is to ask yourself if you feel comfortable dealing with them. Are they impatient and pushy? Or are they relaxed and open? If you asked them about a specific car's availability, did they respond to your needs? Or did they try to steer you toward another car simply because they have too many of that model in stock? Do they return your phone calls? Do they answer your questions in a straightforward manner? Or are they evasive and confusing?

By considering these issues you should have a sense of whether or not you want to buy from this salesperson. If you feel comfortable with the individual when researching by phone, and if the dealership does indeed have the car you're interested in, set up a time to test drive the car, preferably when the dealership will not be very busy, such as a weekday morning. Before heading to the car lot, review all your notes and make sure you bring your car-buying folder. This might include your checkbook, registration and proof of insurance. Keep in mind that you're bringing these items so you'll be ready to buy a car if you get a fair deal. Don't feel obligated to purchase a car simply because you have all the necessary paperwork with you or because you test drove the car.

Step 6: If you are trading in your old car...

If you are trading in your old car to a dealer, you will probably not get as much money toward the price of a new car as you would have if you'd sold it yourself to a private party. However, trading in offers some advantages. You can solve all of your car-buying problems in one visit to the dealer. You can unload a hard-to-sell car with no newspaper ads, DMV lines or tire-kicking buyers involved. In some states, you will even pay less sales tax on a deal that involves a trade-in.

Begin the process by looking up your car's trade-in value on Free Trade-in Value. After you plug in all of the vehicle's information (mileage, options, condition and colors) you will get a specific trade-in price. This will often be slightly different from the offers you get once you are on the car lot. At a dealership the value assigned to your trade-in varies based on the time of the month, the dealer's specific inventory and the used car manager's mood.

If it's important to you to get the maximum value for your trade-in, you should visit several dealerships and solicit bids. Tell the salesperson that the sale of a new car will be contingent on the amount he or she will give you for your trade-in. Also, tell them you are visiting several dealerships. With a little legwork, you may be able to boost the price you get for your old car by several hundred dollars or more. Remember, the extra effort you spend in getting competitive bids is far less than what it would take to advertise, show and sell the car yourself.

Step 7: Negotiating for your lowest price.

Many buyers like to handle the question of price before they even go to the dealer. Internet salespeople are willing to discuss price over the phone — even by e-mail. This wasn't the case a few years ago when the salesperson wanted you in his office before he would get down to brass tacks and talk price.

It's quite possible that, in your calls to various Internet departments, the selling price of the car has already come up. Often Internet salespeople will volunteer the selling price of their car since they know this is the make-or-break factor in most buyers' decision making process. If the price they've quoted is at or below Trade-In-Value, then you are already in the right range to buy the car. If you want to try to improve the deal, you have a few options.

Everyone has their own idea of what makes a good deal, but most people just want to know they got a fair price. Here, Trade-In-Value will be your best guide. If you want to try for a rock-bottom price, start by getting bids from three local dealers. Follow this up by taking the lowest price, calling the two other dealerships and saying, "I've been offered this car at this price. If you beat it I'll buy it from you." They almost certainly will. However, keep in mind that you can't play this game forever. Eventually, they will give you a take-it-or-leave-it price. For more on getting the best price, read Negotiating 101.

Also, be warned that if you ask the dealer to cut his profit, he might try to take it back somewhere else. Remember, a good deal isn't just the lowest selling price. It's the lowest total out-the-door cost on a car that meets your needs. This means that to ensure you get a fair deal you have to be vigilant throughout the entire purchase process, even after you and the salesman agree on a price.

Step 8: Closing the deal.

If you feel good about the price you have been quoted, it's time to take a look at the big picture. Many buyers focus on the cost of the car and ignore the related expenses. Besides the cost, you will have to pay sales tax and various fees which vary from state to state.

The simplest way to estimate total cost is to ask the salesperson to fax you a worksheet and invoice before you go to the dealership. This way, you'll be able to review the figures in a relaxed environment.

Step 9: Reviewing and signing the paperwork.

At the dealership, you will be presented with the contract for your new car and a dizzying array of forms to sign. This might be done by the Internet salesperson you have been dealing with, or it could be done in a separate office by the finance and insurance (F&I) manager. If this happens, the F&I manager might try to sell you additional items such as extended service contracts, fabric protection, alarms or a LoJack vehicle locator. In most cases, we recommend turning down these extras — with the possible exception of the extended warranty, which provides peace of mind to some buyers. Additionally, it is worth noting that some states allow up to 60 days after purchase to cancel an extended warranty, but you should check local laws to confirm your options in your area.

To prepare yourself for the kinds of products that might be pushed on you, or inserted into the price without your knowledge, read High-Priced Dealer Add-ons.

If you have already seen a worksheet for the deal you've made, the contract should be a formality. Make sure the numbers match the worksheet and no additional charges or fees have been inserted. You will also be asked to sign various forms that register your new car and transfer ownership of your trade-in. Understand what you are signing and what it means. Ask questions if you don't understand, and don't ever feel like you have to hurry. Buying a car is a serious commitment and it's the F&I manager's job to ensure you are comfortable with every document involved. Remember, once you have signed there is no going back.

Step 10: Inspecting and taking possession of your new car.

Most dealerships detail the car and provide a full tank of gas. You will have one more chance to inspect the car before you take possession of it. Make sure you walk around the car and look for scratches in the paint and wheels or dents and dings on the body. If you are paying for floor mats make sure they are included. If anything is missing, or if any work needs to be done, ask for a "Due Bill" that puts it in writing. You will then be able to come back and get the work done later.

As you drive away inhaling that new-car smell, there is only one more thing to be done: enjoy your new car.

Filmverslag Ckv: The Brothers Grimm

2008-05-27T11:13:00.001+02:00

Inleiding:
Ik ben dinsdag 25 oktober samen met mijn zusje naar de bioscoop in Lelystad geweest om naar de film The brothers Grimm te kijken. Deze film sprak me erg aan, omdat het iets sprookjes-achtigs heeft maar ook wat griezeligs. En verder vond ik het aanbod van films in de bioscoop in Dronten en Lelystad niet erg leuk.

Samenvatting:
Het verhaal gaat over de broers Jake en Will Grimm. Toen de twee broers nog jong waren werd hun jongere zusje ziek. Will en zijn moeder bleven samen thuis en Jake zou medicijnen gaan halen, maar kwam thuis met ''magische bonen''. De magische bonen werkten niet en hun zusje stierf, dit kon Will zijn broer Jake nooit meer vergeven. Jaren later reizen de twee broers van stad naar stad, waar ze dan hun sprookjes tot ''werkelijkheid'' doen laten komen. Ze houden zo de mensen voor de gek en vragen geld om hun eigen creaties te verdrijven. Zo worden de twee broers erg beroemd en verdienen veel geld. Tot dat er iets eigenaardigs gebeurt in het kleine dorpje Marbaden. Ze worden gedwongen door Delatombe een gazant van Napoleon om daar te onderzoeken wat er aan de hand is. Daar aangekomen hoefden ze niet echt te rekenen op de medewerking van de bewoners van het dorpje. Behalve de pelsenjager, zij hielp hen de weg te vinden door het bos en vertelde over wat zij van het verhaal af wist. Er bleek een koningin al eeuwen in een toren te zitten. Zij wou door het stelen van 12 jonge meiden levens haar eeuwige jeugd te vinden. Ze liet de vader van de pelsenjager de meiden voor haar halen. Toen de broers Grimm er achter waren gekomen dat de koningin de oorzaak van de vermiste meisjes was vertelden ze het meteen in dorp. En samen met de dorpelingen vluchtten ze weg uit het dorpje. Maar Napoleon hielt dit tegen en stuurde ze terug. Hierdoor kreeg de koningin de kans om haar twaalfde meisje te krijgen, waardoor de Grimms ervoor moesten zorgen dat ze het zouden stoppen. Maar de koningin had alle wapens in haar macht, waardoor de Grimms ten einde raad waren. Uit eindelijk komt Will Grimm in de macht van de koningin en sterft. Delatombe herinnert opeens dat hij het verhaal kende en kwam met een oplossing om het te stoppen. Het kon alleen gestopt worden met een kus van ware liefde. Dus Jake kuste de pelsenjager en alle meiden kregen hun leven terug. Alleen Will bleef nog steeds dood, toen moest de pelsenjaagster Will kussen en toen kwam hij ook tot leven. De kwaadaardige koningin ging ten onder door het breken van haar spiegel, en zo leefden ze nog lang en gelukkig.

Personages:
Jake Grimm:
Dit personage wordt gespeelt door Heath Ledger. Hij speelt een personage dat zeer bijgelovig is en leeft in zijn eigen fantasie wereldje. Hij schrijft ook veel sprookjes op in een boek en bewaard deze zorgvuldig. Het is een nogal wat onzeker personage, en voelt zich schuldig om de dood van zijn zusje. Ook snakt hij naar steun van zijn broer, omdat sinds de dood van zijn zusje zijn broer hem nooit vergeven heeft.

Will Grimm:
Dit personage wordt gespeelt door Matt Damon. De personage die hij speelt doet zich voor als een zekere man die niet snel weg deinst voor dingen, en ook zeer nuchter is en niet zoals zijn broer Jake Grimm in allerlei fantasie verhalen gelooft.Diep van binnen worstelt hij met vele gevoelens en angsten. Na de dood van zijn zusje uitte hij veel frustraties op zijn broer, maar deze werden eigenlijk veroorzaakt omdat hij bang was ook nog zijn broer eens te moeten verliezen. Verder is dit personage veel bezig met het streven naar roem en succes.

De moeder van de broers Grimm:
De moeder van de broers Grimm komt maar heel even in de film voor, maar ze komt over als een lieve zorgzame vrouw.

Het zusje van de broers Grimm:
Het zusje van de broers Grimm komt ook maar heel even voor in de film. Maar ondanks ze maar heel even in de film voorkomt speelt ze toch een zeer grote betekenis in de relatie van de broers Grimm.

Napoleon:
Dit personage wordt gespeelt door Jonathan Pryce. Het is een personage dat erg nuchter is en niet in allerlei sprookjes gelooft. Hij is ook zeer bang voor rellen in zijn land, want hij houd erg van zijn macht en wilt deze macht ten koste van alles behouden.

Delatombe:
Dit personage wordt gespeelt door Peter Stormare. Delatombe is een gazant van Napoleon. In het begin van de film speelt hij een rol van de slechterik. Hij is de uitvinder van martelmachines en buit de mensen echt uit. Later in de film komt hij tot bekering door de relatie die ontstaat tussen hem en de broers Grimm.

De pelsen - jager:
Dit personage wordt gespeelt door Lena Headey. De mensen uit haar dorp denken dat er een vloek op haar rust daarom leeft ze afgezondert en blijft ze op afstand van de mensen. Zij is de enige persoon die durft de broers Grimm door het bos te leiden. Ze weet als enige ook het verhaal achter de vermissing van de meisjes. Ze speelt een wat mysterieuse knappe vrouw, die de sleutel lijkt te zijn naar de oplossing van het mysterie.

De kwaadaardige koningin:
Dit personage wordt gespeelt door Monica Bellucci. Dit personage is een zeer kwaadaardig persoon en ook zeer ijdel. Ze is al lange tijd ''dood'' maar kan geen rust vinden waardoor ze eeuwen lang rottent in haar toren zit. Ze is uit op de eeuwige jeugd want ze wilt weer de mooiste van het land zijn, en zij is de oorzaak van de vermissing van de jonge meisjes.

Genre:
Fantasie:
Er gebeurt veel wat niet in het dagelijks leven zou kunnen gebeuren, bijvoorbeeld dat de bomen kunnen lopen.

Sprookje:
Omdat de broers Grimm in het echte leven veel bekende sprookjes geschreven hebben, is er in deze film veel gebruik gemaakt van die sprookjes.

Horror:
Er zitten "enge" stukken in de film, bijvoorbeeld een koningin die al duizende jaren ligt te rotten maar toch leeft.

Thriller:
Er zit echt een spannende verhaallijn in die er voor zorgt dat je gedurende de hele film er geboeit naar blijft kijken.

Aktie:
Er gebeurt bijna op ieder moment wel wat.

Komedie:
Er zitten ook veel grappige momenten in de film dat je echt moet lachen.

Tijdsbepaling:
Het speelt zich af in de tijd dat Frankrijk onder leiding van Napoleon het land Duitsland bezette. Dit weet ik omdat het in de film naar voren komt dat Napoleon daar de macht in het land Duitsland heeft.

Plaatsbepaling:
De film is opgenomen in Tsjechië en de Verenigde Staten, maar het verhaal speelt zich af in Duitsland. Dit weet ik omdat de plaatsen in de film genoemt woorden Duitse plaatsen zijn, en omdat er Duitse namen in de film gebruikt worden waaronder de achternaam Grimm. Maar ook omdat er in de film letterlijk wordt vermeld dat het in Duitsland afspeelt.

Reacties:
Onder de film was het echt heel stil, ik heb zelden mee gemaakt dat het zo stil in de bioscoop was. Dit wilt wel zeggen dat de film de mensen erg boeide en intresseerde. Ook heb ik na de film nog mensen gevraagd naar hun mening over de film en deze waren allemaal zeer positief. Mijn zusje waarmee ik naar deze film toe ben geweest vond de film ook zeer leuk.

Recensies:
Regie: Terry Gilliam | Cast: Heath Ledger (Jacob Grimm), Matt Damon (Wilhelm Grimm), Peter Stormare (Cavaldi), Jonathan Pryce (Delatombe) e.a. | Speelduur 125 minuten

Die arme Terry Gilliam. Met The Brothers Grimm moest de regisseur zich opnieuw op de filmkaart proberen te zetten, en aan de eerste foto’s en beelden te zien, leek hem dat te gaan lukken. Het uiteindelijke resultaat heeft het publiek verdeeld, maar over het algemeen kan de conclusie worden getrokken dat de grote boze wolf flink heeft huisgehouden.

Grimm flopte, zoals meerdere Gilliam-producties sneuvelden aan de kassa. Zo staat zijn The Adventures of Baron Munchausen nog steeds te boek als een van de grootste mislukkelingen uit de filmgeschiedenis. Een ander, extremer voorbeeld: zijn film over Don Quichote is überhaupt nooit afgemaakt. Moeder natuur maakte moes van alle peperdure sets, financiers deden moeilijk (tja, Gilliam had al een reputatie) en hoofdrolspeler Jean Rochefort moest halverwege afhaken, omdat zijn gezondheid het niet meer toeliet. Zijn droomproject viel in duigen. Over dit mislukken is wel een fraaie documentaire gemaakt, Lost in La Mancha, maar uiteindelijk is het allemaal weggegooid geld gebleken. Het ex-Monty Python lid kon dus wel weer een hit gebruiken. Het doet dan ook buitengewoon pijn om te zien hoe hij het nu weer verknald heeft. The Brothers Grimm is zo’n film waarbij je je best doet hem goed te vinden. Dat wil maar moeilijk lukken.

Buitengewoon pijn, omdat Gilliam met wél geslaagde werken heeft laten zien een fascinerend buitenbeentje onder collega’s te zijn. Brazil, The Fisher King en Twelve Monkeys waren overduidelijk films die ontsproten waren uit het brein van een tamelijk geniale fantast. Zelfs van een hinderlijke freakshow als Fear and Loathing in Las Vegas kan gezegd worden dat hij afwijkend durft te zijn. Dat hij afwijkt van een regisseur als Tim Burton, met wie hij vaak vergeleken wordt, is de manier waarop hij zijn ‘sprookjes’ voorziet van een aanstekelijke zwartgalligheid. Je krijgt het idee dat hij mensen uitlacht terwijl hij ze toch bewondert. Dat hij zou uitkomen bij de gebroeders Grimm is niet verwonderlijk. Het zijn het een soort ‘ghostbusters’ die hun geld verdienen door denkbeeldige monsters en ander gespuis in het leven te roepen om ze vervolgens zelf te ‘verslaan’. Die poppenkast levert ze uiteindelijk een klus op waarin ze de confrontatie aanmoeten met échte tovenarij.

De grappen, allemaal gebaseerd op het feit dat de broertjes nu natuurlijk met hun mond vol tanden staan, zijn voor de hand liggend en nogal braaf. Misschien moet de schuld dan worden gelegd bij scriptschrijver Ehren Krueger (The Ring, The Skeleton Key) die zijn schrijfwerk te vaak voorziet van een iets te zelfverzekerde gevatheid. Als komisch talent komt vooral Ledger nog wel een eind, maar als duo met Damon zijn ze niet aanstekelijk genoeg. Daar komt bij dat Jonathan Pryce en Peter Stormare zo vreselijk overacteren dat ze zelfs de camp overstijgen. Echt grappig is het allemaal niet. Als schouwspel is The Brothers Grimm dan nog het meest geslaagd met studiodecors die niet onderdoen voor de baanbrekende doeken uit Sleepy Hollow. Maar de steeds irritanter en onevenwichtiger wordende toon, waarbij flauw gooi- en smijtwerk ineens plaatsmaakt voor een scène waarin een paard een kind verorbert, staat de amusementswaarde ernstig in de weg. Het is een ratjetoe, waar geen Gilliam-fan wijzer van wordt en waar een groot publiek zijn schouders bij zal ophalen, of de regisseur daar nu schuldig aan is of niet. Je had hem zo graag het voordeel van de twijfel willen geven.

http://www.filmtotaal.nl/module.php?section=newsDetails&newsID=5792

De twee broers
Die zwei Brüder
Gebroeders Grimm - sprookjesnummer 060
Er waren eens twee broers; de één was rijk, de ander arm. De rijke was goudsmid en had een slecht karakter; de ander verdiende de kost met bezems binden en hij was goed en aardig. De arme had twee kinderen, tweelingen, die als twee druppels water op elkaar leken. De twee jongens gingen nu en dan naar het huis van hun oom en kregen soms een beetje eten dat over was gebleven.

Nu gebeurde het eens dat de arme man naar het bos was gegaan om rijshout te halen. Toen zag hij een vogel die helemaal van goud was en zo mooi als hij nog nooit had gezien. Hij nam een steentje, gooide het naar de vogel en raakte hem precies, maar er viel alleen één gouden veer af en de vogel vloog weg. De man nam de veer op en bracht die naar zijn broer. Die bekeek het en zei: "Het is zuiver goud," en hij gaf hem er veel geld voor.

De volgende dag klom de man in een berkeboom om wat dunne twijgen af te snijden en daar vloog diezelfde vogel weg. En toen de man keek waar hij vandaan was gekomen, zag hij een nest waar een ei in lag dat van goud was. Hij nam het ei mee naar huis en bracht het weer naar zijn broer en die zei weer: "Het is zuiver goud," en hij woog het en gaf hem ervoor wat het waard was. Ten slotte zei de goudsmid: "Ik zou die vogel zelf wel willen hebben."

De arme broer ging nu voor de derde maal naar het bos en hij zag de gouden vogel weer in de boom zitten. Toen nam hij een grote steen en trof hem, waardoor de vogel naar beneden viel. Hij bracht hem bij zijn broer en hij kreeg er een heleboel goud voor. "Nu ben ik geholpen," dacht hij en hij ging tevreden naar huis.

De goudsmid was listig en slim. Hij wist best wat voor een soort vogel het was en hij riep zijn vrouw en zei:

"Braad die gouden vogel voor mij en zorg ervoor dat er niets verloren gaat - ik heb zin hem helemaal alleen op te eten."

De vogel was namelijk geen gewone vogel, maar een zeer bijzondere: wie het hart en de lever at, vond iedere morgen een goudstuk onder zijn hoofdkussen. De vrouw maakte de vogel klaar, stak hem aan het braadspit en liet hem braden.

Nu gebeurde het, dat terwijl hij boven het vuur hing en de vrouw voor ander werk even de keuken uit moest, de kinderen van de arme bezembinder binnenkwamen en een paar keer aan het spit draaiden. En toen er juist twee stukjes uit de vogel in de pan vielen, zei de één:

"Die paar stukjes eten wij op, ik heb zo’n honger, en niemand zal er immers iets van merken."

Toen aten ze de twee stukjes op, maar de vrouw kwam weer binnen en zag dat ze wat aten en vroeg:

"Wat eten jullie daar?"

"Een paar stukjes die uit de vogel zijn gevallen," antwoordden ze.

"Dat was het hart en de lever," zei de vrouw verschrikt. En opdat haar man niets zou merken en niet heel boos zou worden, slachtte ze dadelijk een haantje en nam daar het hart en de lever uit en stopte die in de gouden vogel. Toen hij gaar was, bracht ze hem naar de goudsmid en die at hem helemaal alleen op en liet niets over. Toen hij echter de volgende morgen onder zijn kussen voelde en verwachtte dat hij er een goudstuk zou vinden, was er net zo min iets te vinden als anders.

Maar de twee kinderen wisten niet welk een geluk hen ten deel was gevallen. Want toen zij de volgende morgen opstonden, viel er al rinkelend iets op de grond en toen ze het opraapten, bleken het twee goudstukken te zijn. Zij brachten ze naar hun vader die heel verbaasd was en zei: "Hoe kan dat nou?" En toen ze er de volgende morgen weer twee vonden, en zo elke dag, ging hij naar zijn broer en vertelde hem de wonderbaarlijke geschiedenis.

De goudsmid begreep onmiddellijk wat er gebeurd was en dat het de kinderen waren die het hart en de lever van de vogel hadden opgegeten. Om zich te wreken en omdat hij jaloers en hardvochtig was, zei hij:

"Jouw kinderen hebben een verbond gesloten met de duivel. Neem het goud niet aan en laat ze niet langer in je huis, want de duivel heeft macht over hen en kan jou ook nog wel eens in het verderf storten."

De vader vreesde de duivel en hoe moeilijk hij het ook vond, hij bracht de tweeling diep het bos in en met een bezwaard hart liet hij ze daar alleen achter. Nu zwierven de beide kinderen in het bos en zochten de weg naar huis. Ze konden die echter niet vinden en ze verdwaalden steeds verder. Eindelijk kwamen ze een jager tegen en die vroeg:

"Zeg, kinderen, waar wonen jullie?"

"Wij zijn de kinderen van de arme bezembinder," antwoordden ze en ze vertelden hem dat hun vader hen niet langer in huis wilde hebben, omdat er elke morgen een goudstuk onder hun hoofdkussen lag.

"Maar," zei de jager, "dat is toch zo erg niet, als jullie maar flinke jongens blijven en niet gaan luieren."

De goede man vond de jongens aardig en omdat hij zelf geen kinderen had nam hij ze mee naar huis en zei:

"Ik zal jullie vader zijn en jullie opvoeden."

Zo leerden ze bij hem het jagersvak en het goudstuk dat ze ieder morgen bij het opstaan vonden, bewaarde hij voor hen voor als ze het later eens nodig zouden hebben.

Toen ze groot waren geworden nam hun pleegvader hen op een dag mee naar het bos en zei:

"Vandaag moeten jullie proefschieten, want dan kan ik jullie je eigen gang laten gaan en tot volleerde jagers benoemen."

Ze gingen met hem mee naar een standplaats in het bos en wachtten heel lang, maar er kwam geen wild voorbij. Toen keek de jager naar boven en zag een troep wilde ganzen in driehoeksvorm aan komen vliegen en hij zei tegen een van de jongens: "Schiet er nu van elke hoek één af." Dat deed hij en zo volbracht hij zijn proefschot. Weldra kwam er nog een vlucht ganzen aan, maar deze vloog in de vorm van het cijfer twee. Toen beval de jager de andere ook om van elke hoek er één te treffen en hem lukte dit proefschot ook. Nu zei de pleegvader: "Ik verklaar jullie vrij, jullie zijn volleerde jagers."

De twee broers gingen samen het bos in en overlegden met elkaar en spraken iets af. En ‘s avonds bij het avondeten zeiden ze tegen hun pleegvader: "We beginnnen niet met eten, we nemen geen hap, voordat u een verzoek van ons heeft ingewilligd." Hij zei: "En wat is dat dan voor verzoek?" "Wij zijn nu volleerd, maar we hebben nog niet veel van de wereld gezien. Sta ons toe dat wij weggaan en gaan reizen." Toen zei de oude man vol vreugde: "Jullie praten als echte jagers, wat jullie vragen was ook steeds mijn wens; ga dus reizen, het zal jullie goed gaan." Daarop aten en dronken ze vrolijk met elkaar.

De dag van het vertrek brak aan. De pleegvader gaf hun ieder een goed geweer en een hond en liet ieder van hen van de gespaarde goudstukken zoveel nemen als hij maar wilde. Een eind ging hij nog met hen mee, maar bij het afscheid gaf hij hun een blinkend mes en zei:

"Wanneer jullie ooit uit elkaar gaan, steek dan dit mes op de plaats waar jullie wegen zich scheiden in een boom; wie terugkeert kan daaraan zien hoe het zijn afwezige broer is vergaan, want de kant waarlangs hij is weggegaan zal roesten wanneer hij sterft, maar blinkend blijven zolang hij leeft."

De beide broers liepen nu verder en verder en kwamen in zo’n groot bos, dat ze er onmogelijk in één dag doorheen konden. Ze overnachtten dus in het bos en aten wat ze in hun knapzak hadden; de volgende dag kwamen ze er echter ook nog niet uit. Daar ze niets meer te eten bij zich hadden, zei een van hen: "We moeten maar iets schieten want anders lijden we honger." Hij laadde zijn geweer en keek om zich heen. Nu kwam er een oude haas aangesprongen en hij legde aan, maar de haas riep:

"Lieve jager, laat mij leven,
ik zal je twee jongen geven."

En hij sprong in het struikgewas en bracht hun twee jonge haasjes. De diertjes sprongen echter zo vrolijk en waren zo aardig, dat de jagers het niet over hun hart konden krijgen ze te doden. Ze hielden hen bij zich en de haasjes volgden hen op de voet. Toen sloop er een vos voorbij en ze wilden aanleggen, maar de vos riep:

"Lieve jager, laat mij leven:
ik zal je twee jongen geven."

Hij bracht hun twee jonge vosjes en de jagers wilden die ook niet doden en ze gaven hen de haasjes tot gezelschap en zij volgden hen op de voet. Het duurde echter niet lang of daar stapte een wolf uit het struikgewas. Weer legden de jagers aan, maar de wolf riep:

"Lieve jager, laat mij leven:
ik zal je twee jongen geven."

De twee jonge wolfjes mochten bij de andere diertjes spelen en zo volgden ze hen allemaal op de voet. Daarop kwam een beer die ook liever wat langer wilde blijven rondlopen en riep:

"Lieve jager, laat mij leven:
ik zal je twee jongen geven."

De twee beertjes werden bij het gezelschap gevoegd en nu waren ze al met z'n achten. Maar wie kwam daar aan? Een leeuw en hij schudde zijn manen. Maar de jagers lieten zich niet bang maken en legden op hem aan. Maar ook de leeuw sprak net als de anderen:

"Lieve jager, laat mij leven:
ik zal je twee jongen geven.’

En ook hij haalde zijn jongen te voorschijn en zo hadden de jagers twee leeuwtjes, twee beertjes, twee wolfjes, twee vosjes en twee haasjes die hen allemaal op de voet volgden en hen dienden. Natuurlijk hielp dat allemaal niet voor de honger en daarom vroegen ze de vossen: "Hoor eens, jullie sluipertjes, breng ons eens iets te eten, jullie zijn toch zo listig en geslepen?" Zij antwoordden: "Niet ver hier vandaan is een dorp waar we al verschillende kippetjes hebben weggehaald, we zullen jullie de weg wel wijzen."

Ze gingen nu naar het dorp, kochten er wat eten en lieten ook de dieren voeren en daarna trokken ze verder. De vossen wisten in de omgeving goed de weg, vooral daar waar de kippenrennen waren en ze konden de jagers overal op de goede plaats brengen.

Ze trokken nog wat rond, maar ze konden geen werk vinden waar ze samen dienst konden nemen, en dus zeiden ze:

"Er zit niets anders op, we moeten scheiden."

Ze verdeelden de dieren, zodat ieder één leeuw kreeg, één beer, één wolf, één vos en één haas en toen namen ze afscheid. Ze beloofden elkaar broederlijke trouw tot in de dood en het mes dat hun pleegvader hun had meegegeven, staken ze in een boom. Toen trok de één naar het oosten en de ander naar het westen.

De jongste kwam met zijn dieren in een stad aan die helemaal met zwart floers was bedekt. Hij ging naar een herberg en vroeg de waard of hij zijn dieren onderdak voor de nacht kon geven. De waard gaf hem een stal met een gat in de wand en de haas kroop naar buiten en haalde een kool en de vos haalde een kippetje. En toen hij die had opgegeten ging hij ook de haan nog halen, maar de wolf en de beer en de leeuw waren te groot om door het gat te kruipen.

Toen bracht de waard hen naar een wei, waar een koe lag te herkauwen en daar mochten ze naar hartelust eten. Pas toen de jager voor zijn beesten had gezorgd, vroeg hij aan de waard waarom de hele stad zo met rouwfloers omhangen was. De waard zei:

"Omdat morgen de dochter van onze koning zal sterven."

"Is ze dan zo ziek?" vroeg de jager.

"Nee," zei de waard, "ze is zo gezond als een vis, maar toch moet ze sterven."

"Hoezo?" vroeg de jager.

"Buiten de stad ligt een hoge berg en daarop woont een draak die elk jaar een jonge maagd moet hebben, omdat hij anders hier het hele land verwoest. Nu zijn alle jonge meisjes al geofferd en er is niemand meer over behalve de dochter van de koning, maar er is geen genade en ze moet aan hem overgeleverd worden en morgen gebeurt dat."

De jager zei:

"Waarom wordt die draak niet gedood?"

"Ach," antwoordde de waard, "er zijn al zoveel ridders die dat geprobeerd hebben, maar ze hebben er allemaal het leven bij verloren; de koning heeft degene die de draak overwint, zijn dochter tot vrouw beloofd en ook zal hij na de dood van de koning het koninkrijk erven."

De jager zei daar verder niets op, maar de volgende morgen nam hij al zijn dieren met zich mee en ging met hen de Drakenberg op. Bovenop stond een klein kerkje en op het altaar stonden drie volle bekers met daarbij het opschrift:

"Wie deze bekers leegdrinkt,
wordt de sterkste man op aarde
en hij kan het zwaard hanteren,
dat voor de drempel begraven ligt."

De jager dronk nog niet, maar ging eerst naar buiten om het zwaard in de grond te zoeken, maar hij was niet sterk genoeg om het op te tillen. Hij ging weer naar binnen en dronk de bekers leeg en toen kon hij het zwaard optillen en hij kon het heel goed hanteren.

Toen het uur kwam waarop de jonkvrouw aan de draak moest worden overgeleverd, begeleidde de koning, de maarschalk en de hele hofhouding haar naar buiten. Vanuit de verte zag ze de jager op de Drakenberg staan, zij dacht dat de draak haar al stond op te wachten en ze durfde de berg niet op, maar omdat de stad anders verwoest zou worden, besloot ze tenslotte de zware gang te maken. De koning en de hofhouding keerden in diepe rouw huiswaarts, maar de maarschalk moest blijven staan en uit de verte toekijken.

Toen de koningsdochter boven op de berg was gekomen, trof ze daar niet de draak aan, maar de jeugdige jager. Hij troostte haar en zei dat hij haar wilde redden, hij bracht haar naar het kerkje en sloot haar daarin op. Het duurde niet lang of met een geweldig gedruis kwam daar de zevenkoppige draak aangestormd. Toen hij de jager zag verwonderde hij zich en zei:

"Wat doe jij hier op de berg?"

De jager antwoordde:

"Ik wil met je strijden."

De draak zei:

"Reeds menig ridder heeft hier zijn leven gelaten en met jou zal ik ook korte metten maken."

En hij spuwde vuur uit zeven muilen. Dat vuur moest het droge gras laten ontvlammen en de jager laten stikken in gloed en rook, maar de dieren kwamen aangelopen en trapten het vuur uit. Toen stormde de draak op de jager af, maar hij zwaaide zijn zwaard zodat het suisde in de lucht en hij sloeg hem drie koppen af. Toen werd de draak pas echt boos, verhief zich in de lucht en spuwde vurige vlammen over de jager uit en wilde zich op hem neerstorten, maar de jager trok nogmaals zijn zwaard en hakte hem nogmaals drie koppen af. En hoewel het beest neerstortte probeerde het toch weer op de jager af te stormen, maar de jonge jager sloeg hem met zijn laatste krachten zijn staart af en omdat hij toen niet meer vechten kon, riep hij zijn dieren erbij die de draak in stukken scheurden.

De strijd was ten einde, de jager opende het kerkje en hij zag de prinses op de grond liggen. Ze had uit angst en schrik tijdens het vechten het bewustzijn verloren. Hij droeg haar naar buiten en toen ze weer bijkwam en haar ogen opende, liet hij haar zien hoe de draak in stukken was gescheurd en hij vertelde haar dat ze nu bevrijd was. Ze was blij en zei:

"Nu word je mijn lieve echtgenoot, want mijn vader heeft mij beloofd aan degene die de draak doodt."

Daarop deed ze haar kralen ketting af en verdeelde de kralen onder de dieren om hen te belonen en de leeuw kreeg het gouden slotje. Haar zakdoek echter, waar haar eigen naam op stond, gaf ze aan de jager, die naar de draak toeging en de zeven drakentongen uit de zeven drakenkoppen sneedt en ze in de zakdoek wikkelde en ze goed bewaarde.

Toen dat gebeurd was voelde hij zich door het vuur en de strijd zeer vermoeid en hij zei tegen de prinses:

"We zijn beiden moe, laten we even gaan slapen."

Zij stemde toe en ze gingen samen op de grond liggen. De jager zei tegen de leeuw: "Houd de wacht en zorg ervoor dat niemand ons overvalt als we nog slapen," en toen sliepen ze beiden in. De leeuw ging ernaast liggen om te waken, maar hij was ook moe van het vechten, zodat hij de beer riep en zei:

"Ga jij naast me liggen, ik ben slaperig, komt er wat, maak me dan wakker."

De beer ging naast hem liggen, maar hij was ook moe en riep de wolf en zei:

"Ga jij naast me liggen, ik moet wat slapen, en als er wat gebeurt, roep me dan."

De wolf ging dus naast hem liggen, maar ook de wolf was moe, en hij riep de vos en sprak:

"Ga jij eens naast me liggen, ik moet even slapen, als er wat gebeurt, roep me dan."

Dus ging toen de vos daarnaast liggen, maar ook de vos was moe, en hij riep de haas en zei:

"Ga jij naast me liggen, ik moet nu even slapen, en als er wat gebeurt, maak me dan wakker."

Toen ging de haas naast hem zitten, maar die arme haas was ook al moe, en hij had niemand die hij kon vragen voor hem te waken, en zo sliep hij in. Daar sliepen nu de prinses, de jager, en de leeuw, en de beer, en de wolf en de vos, en de haas, en ze sliepen allen de slaap der rechtvaardigen.

Maar de maarschalk die van ver had moeten toezien, had gemerkt, dat de draak niet met de prinses weggevlogen was, en toen alles op de berg zo stil werd, vatte hij moed en ging naar boven. Daar lag de draak in stukken en verscheurd ter aarde, niet ver daarvan de prinses, en een jager met allemaal dieren, allemaal in diepe slaap. En daar hij een lelijke, goddeloze kerel was, nam hij zijn zwaard, en hakte de jager ‘t hoofd af, en nam de prinses op de arm en droeg haar de berg af.

Ze werd wakker en schrok, maar de maarschalk zei:

"Je bent in mijn macht, en je moet zeggen, dat ik de man was, die de draak doodde."

"Dat kan ik niet," zei ze, "want de jager heeft het gedaan met zijn dieren."

Toen trok hij zijn zwaard en dreigde haar te doden, als ze niet deed wat hij zei, en zo dwong hij haar, dat ze het beloofde. Daarop bracht hij haar bij de koning. Die was buiten zichzelf van blijdschap, toen hij zijn eigen kind weer levend voor zich zag, terwijl hij verwacht had, dat ze door het ondier zou zijn verscheurd. De maarschalk zei tegen hem:

"Ik heb de draak gedood, en de jonkvrouw en het hele rijk bevrijd, nu eis ik haar op als vrouw, zoals het was afgekondigd."

De koning vroeg aan de prinses:

"Spreekt hij de waarheid?"

"Ach ja," antwoordde ze, "het zal wel waar zijn, maar ik wil de voorwaarde, dat de bruiloft pas over jaar en dag gevierd wordt," want ze dacht: in die tijd zal ik wel iets van mijn lieve jager horen.

Op de Drakenberg echter lagen nog alle dieren rij aan rij naast hun dode meester, en sliepen, en toen kwam er een grote hommel, die ging op de neus van de haas zitten, maar de haas veegde hem weg met zijn poot en sliep door. Weer kwam de hommel, maar de haas veegde hem weer weg en sliep door. Toen kwam de hommel voor de derde keer, stak hem in zijn neus en toen werd de haas wakker.

Zodra de haas wakker was, wekte hij de vos, en de vos de wolf, en de wolf de beer, en de beer de leeuw. En toen de leeuw wakker werd, en zag dat de prinses weg was en zijn meester gedood, begon hij verschrikkelijk te brullen en riep:

"Wie heeft dat gedaan? Beer, waarom heb je me niet wakker gemaakt?"

En de beer vroeg aan de wolf:

"Waarom heb je me niet gewekt?"

En de wolf aan de vos:

"Waarom heb je me niet gewekt?"

En de vos aan de haas:

"Waarom heb je me niet gewekt?"

Alleen de arme haas kon de schuld op niemand anders gooien. En toen wilden ze hem allemaal aanvallen, maar hij zei:

"Dood mij nu niet. Ik zal onze meester weer levend maken. Ik weet ergens een berg, en op die berg groeit een plant, en die plant, in de mond gestoken, kan alle ziekten en alle wonden weer genezen. Maar die berg ligt tweehonderd uur hier vandaan."

Maar de leeuw zei:

"In vierentwintig uur moet jij heen en terug gelopen zijn en die plant hier brengen."

De haas sprong weg met grote sprongen, en werkelijk, in vierentwintig uur was hij terug en hij had de plant bij zich. De leeuw zette eerst het hoofd van de jager weer op zijn hals, toen stak de haas hem de plant in de mond, weldra groeide alles weer aaneen, het hart ging slaan, en het leven keerde weer.

De jager werd wakker en schrok, toen hij de prinses niet meer zag, en hij dacht: misschien is ze weggegaan, terwijl ik sliep, om me kwijt te zijn. De leeuw had inderhaast het hoofd verkeerd om opgezet, maar dat merkte hij niet onder zijn treurige gedachten over de prinses, pas ‘s middags toen hij eten wilde, merkte hij dat zijn mond aan de kant van zijn rug was, en daar begreep hij niets van en hij vroeg de dieren wat er in zijn slaap gebeurd was?

Toen vertelde de leeuw hem, dat ze allemaal van moeheid waren ingeslapen, en bij ‘t ontwaken hadden ze hem dood gevonden, met afgeslagen hoofd, de haas had de levensplant gehaald maar in de haast hadden ze zijn hoofd verkeerd om opgezet; maar hij wilde de fout graag goedmaken. Hij haalde het hoofd van de jager er af, draaide het om, en de haas genas alles weer met de plant.

Maar de jager was niet vrolijk, hij trok de wereld in en liet zijn dieren dansen voor de mensen. Nu gebeurde het, dat hij precies na een jaar weer in dezelfde stad kwam, waar hij de prinses van de draak had verlost, en nu was de stad helemaal behangen met rood scharlaken. Toen zei hij tegen de waard:

"Wat betekent dat? Het vorig jaar was de stad met rouwfloers overdekt, en wat moet nu dat rood scharlaken?"

De waard antwoordde: "Het vorig jaar zou onze prinses aan de draak worden uitgeleverd, maar de maarschalk heeft de draak overwonnen en gedood, en nu zal morgen de bruiloft worden gevierd; daarom was het eerst rouw en nu is er feest in voorbereiding!"

De volgende dag, de bruiloftsdag, sprak de jager tegen de middag tegen de waard:

"Gelooft u wel, heer waard, dat ik vanmiddag het brood van de koning bij u eten zal?"

"Nu," zei de waard, "al zou je daar honderd goudstukken op verwedden, ik geloof, dat dat niet waar is!"

De jager nam de weddenschap aan, en zette er een buidel met evenveel goudstukken tegenin. Dan riep hij de haas, en zei:

"Ga jij er eens op uit, lieve springer, en haal me wat van het brood, dat de koning eet."

Nu was het haasje het minst van allen, hij kon de boodschap door geen ander laten doen, dus hij moest zelf de benen nemen.

"Ach," dacht hij, "als ik zo alleen door de straten moet springen, dan gaan alle slagershonden achter me aan."

Zoals hij vreesde, gebeurde het ook, alle honden kwamen achter hem aan en wilden zijn mooie velletje hebben. Maar hij maakte sprongen – je hebt het nooit zo gezien! – en hij vluchtte in een schildwachtershuisje, zonder dat de soldaat het zag. Daar kwamen de honden en wilden hem eruit jagen, maar de soldaat wilde geen gekheid, en sloeg er met de kolf van zijn geweer zo op los, dat ze blaffend en huilend wegliepen.

Toen de haas merkte, dat de lucht gezuiverd was, sprong hij het slot binnen, regelrecht naar de prinses. Hij ging onder haar stoel zitten en krabbelde aan haar voet. Toen zei ze: "Ga weg!" want ze dacht, dat het de hond was. Nog eens krabbelde de haas aan haar voet. Ze zei weer: "Ga weg!" want ze dacht, dat het de hond was. Maar de haas liet zich niet van de wijs brengen en krabbelde voor de derde keer. Toen keek ze naar beneden en herkende de haas aan zijn halsband. Dadelijk nam ze hem op schoot, dan droeg ze hem naar haar eigen kamer, en vroeg:

"Lief haasje, wat wou je?"

Hij antwoordde:

"Mijn meester, die de draak gedood heeft, is hier en zendt mij, dat ik vragen moet om brood, dat de koning eet."

Nu was ze blij en ze liet de bakker komen en beval hem, een brood te brengen zoals de koning het at. Het haasje zei: "Maar dan moet de bakker het ook voor me dragen, zodat de slagershonden me niets doen." De bakker bracht het tot aan de deur van de gelagkamer, daar ging de haas op zijn achterpoten staan, nam het brood op zijn voorpoten en bracht het aan zijn meester. Nu zei de jager:

"Kijk eens, mijnheer de waard, die honderd goudstukken heb ik gewonnen."

De waard was verbaasd, maar de jager zei weer:

"Ja, beste waard, dat brood heb ik nu, maar nu wil ik ook eten van het vlees van de koning."

De waard zei: "Dat zou ik wel eens willen zien" maar hij wedde niet meer. De jager riep nu de vos en zei: "Vosje, ga jij eens naar ‘t paleis en haal een stuk wildbraad, zoals de koning dat altijd eet." De rode vos wist beter sluipwegen, hij ging om de hoeken en kroop door de gaten, zonder dat een hond hem zag, maar hij ging achter de stoel van de prinses zitten en krabbelde aan haar voet. Ze keek om en herkende de vos aan de halsband, nam hem mee in haar kamer en zei:

"Vosje, wat wou je?"

Hij antwoordde:

"Mijn meester, die de draak gedood heeft, is hier en gebiedt dat ik vragen moet om een stuk wildbraad van de tafel van de koning."

Toen liet ze de kok komen, die moest een stuk wildbraad klaarmaken en voor de vos dragen tot aan de deur; daar nam de vos hem de schotel af, zwaaide met zijn staart eerst de vliegen weg die op ‘t wild waren gaan zitten, en bracht het dan bij zijn meester.

"Kom eens kijken, beste waard," zei de jager. "Hier heb ik dus brood en wild. Maar nu wil ik ook van ‘t dessert hebben, tenminste: dat van de koning."

Nu riep hij de wolf en zei: "Lieve wolf, ga eens het dessert van de koning voor me halen." De wolf ging recht toe recht aan naar ‘t kasteel, want hij was voor niemand bang, en toen hij in de kamer van de prinses kwam, trok hij haar van achteren aan haar gewaad, zodat ze omkeek. Ze herkende hem aan zijn halsband en nam hem mee naar haar eigen vertrek en zei:

"Lieve wolf, wat wou je?"

Hij gaf ten antwoord:

"Mijn meester, die de draak heeft gedood, is hier, en ik moet vragen om het dessert, zoals de koning dat op tafel krijgt."

Weer liet ze de kok komen, en hij moest dessert klaarmaken als voor de koning, en moest dat voor de wolf tot aan de deur van de herberg brengen, toen nam de wolf hem de schotel af en bracht die aan zijn heer.

"Kijk nu eens, beste waard!" zei de jager, "hier heb ik nu brood en wild en dessert; maar nu wil ik ook suikerwerk eten als de koning."

Nu riep hij de beer, en zei: "Lieve beer, je likt zo graag wat zoets op, ga jij mij eens het suikergoed halen, dat de koning altijd eet." De beer draafde naar het kasteel, iedereen ging hem uit de weg; maar toen hij langs de wacht kwam, hield die zijn geweer voor hem en wilde hem niet voorbij laten gaan. Maar hij ging rechtop staan en gaf hem met zijn poten links en rechts een paar van die oorvijgen met zijn grote poten, zodat de hele wacht in elkaar viel; en toen ging hij meteen naar de prinses, ging achter haar staan en gromde een beetje. Ze keek om, herkende de beer en zei hem, mee te gaan naar haar kamer, en zei:

"Lieve beer, wat wou je?"

Hij antwoordde:

"Mijn meester, die de draak gedood heeft is hier, ik moet vragen om het suikergoed, waaraan de koning gewend is."

Ze liet de suikerbakker komen, die moest suikergoed maken, net als voor de koning, en hij moest het voor de beer dragen tot de deur van de herberg; de beer likte eerst de suikererwtjes op die eraf gerold waren, toen ging hij op z’n achterste poten staan, nam de schotel en bracht die bij zijn heer en meester.

"Ziet u het, beste waard!" zei de jager, "nu heb ik brood, vlees, nagerechten en suikergoed, maar daarbij wil ik de wijn drinken, die de koning zelf drinkt."

Toen schreed de leeuw statig door de straten, de mensen liepen voor hem weg, en toen hij bij de wacht kwam, wilden ze hem de weg versperren; hij brulde éénmaal en toen liepen ze allemaal weg. Nu ging de leeuw naar de kamer van de koning en klopte met zijn staart op de deur. De prinses kwam opendoen en bijna schrok ze van de leeuw, maar ze herkende hem aan het gouden slot van haar halsband, en ze zei hem, mee te gaan naar haar eigen kamer, en daar zei ze:

"Lieve leeuw, wat wou je?"

Hij antwoordde:

"Mijn meester, die de draak gedood heeft, is hier; ik moet vragen om de wijn van de koning."

En nu liet ze de schenker komen, die moest de leeuw wijn geven, zoals de koning hem dronk. De leeuw zei: "Ik ga wel mee om te zien of ik de goede wel krijg." Nu ging hij met de schenker naar beneden, en toen ze daar kwamen, wilde de schenker hem tappen, wat de dienaren van de koning dronken, maar de leeuw zei: "Ho! ik wil eerst eens proeven" en hij tapte een half maatje en sloeg het in één teug naar binnen.

"Neen," zei hij, "dat is niet het ware."

De schenker zag hem scheef aan, maar hij ging naar een ander vat en wilde daaruit tappen – uit ‘t vat voor de maarschalk namelijk. De leeuw zie: "Ho! eerst wil ik proeven," en hij tapte een half maatje en dronk het op,

"Wel beter," zei hij, "maar nog het ware niet."

Toen werd de schenker boos en zei: "Wat weten zulke stomme dieren nou van wijn!" De leeuw gaf hem een pats achter zijn oren, zodat hij onzacht op de grond viel, en toen hij weer overeind kwam, bracht hij de leeuw stilzwijgend naar een kleine, aparte kelder. Daar lag de wijn van de koning, waarvan verder niemand kreeg. De leeuw tapte eerst een half maatje en proefde, toen zei hij:

"Dat kan wel goed zijn," en hij liet de schenker daar zes flessen mee vullen. Ze gingen weer naar boven, maar toen de leeuw weer uit de kelder kwam in de buitenlucht, zwaaide hij enigszins heen en weer en was een beetje dronken, en de schenker moest de wijn tot bij de deur dragen. Daar nam de leeuw de hengselmand in zijn muil en bracht hem bij zijn meester. Nu zei de jager:

"Kijk nu eens. Daar heb ik brood, vlees, nagerecht, suikergoed en wijn, precies als de koning het heeft, nu ga ik met al m’n dieren eten."

En hij ging zitten, at en dronk en gaf aan de haas, de vos, de wolf, de beer en de leeuw ook te eten en te drinken, en hij was in een goede stemming, want hij begreep dat de prinses nog van hem hield. En toen hij gegeten had, zei hij:

"Mijn beste gastheer, nu heb ik gegeten en gedronken, juist als de koning eet en drinkt, nu wil ik naar het hof van de koning gaan en trouwen met de prinses."

De waard vroeg:

"Hoe kan dat nu, ze heeft al een bruidegom en vandaag is de bruiloft?"

Toen haalde de jager de zakdoek te voorschijn, die de prinses hem op de Drakenberg gegeven had, en waarin de zeven tongen van het ondier gewikkeld waren, en hij zei: "Wat ik hier in de hand heb, dat zal me helpen." De waard keek ernaar en zei: "Al geloof ik alles, dit geloof ik niet, en ik wil er m’n huis en hof onder verwedden." De jager nam een tas met duizend goudstukken, zette die op tafel en zei: "Dit zet ik in."

Nu zat de koning aan de koninklijke tafel te eten, en zei tegen zijn dochter: "Wat moesten toch al die wilde dieren, die bij je kwamen en in mijn kasteel zo maar in- en uitliepen?" Ze antwoordde: "Ik mag het niet zeggen, vader. Maar als u het weten wilt, laat dan de meester van deze dieren halen, daar zult u goed aan doen."

De koning zond een lakei naar de herberg en liet de vreemdeling uitnodigen, en die lakei kwam juist toen de jager de weddenschap met de waard was aangegaan. Hij zei:

"Kijk eens, beste waard, daar zendt de koning z’n lakei en laat mij halen; maar zo ga ik niet."

En tegen de lakei zei hij:

"Ik doe de koning het verzoek, dat hij mij behoorlijke en koninklijke kleren zendt, een karos met zes paarden en lakeien om me te bedienen."

Toen de koning dat antwoord vernam, zei hij tegen zijn dochter: "Wat zal ik nu doen?" Zij zei: "Laat hem zo afhalen als hij het wil, het zal de goede manier zijn." Dus zond de koning een stel koninklijke gewaden, een karos met zes paarden en lakeien om hem te bedienen. Toen de jager dat alles aan zag komen, zei hij:

"Ziet de waard wel, hoe ik word afgehaald, zoals ik het verlangde?"

en hij trok de gewaden aan, nam de zakdoek met de drakentongen mee en reed naar ‘t paleis. De koning zag hem aankomen en vroeg zijn dochter: "Hoe zal ik hem ontvangen?" En de prinses zei: "U moet hem tegemoet gaan, daar zult u goed aan doen!" De koning ging hem tegemoet en geleidde hem naar boven en alle dieren er achteraan. De koning wees hem een zetel naast hemzelf en zijn dochter; de maarschalk zat, als bruidegom, aan haar andere kant, maar die herkende hem niet.

Nu werden juist de zeven koppen van de draak vertoond en binnengebracht, en de koning vertelde: "Deze zeven hoofden heeft de maarschalk de draak afgehouwen, en daarom geef ik hem vandaag mijn dochter tot vrouw." De jager stond op, keek in de zeven muilen en zei:

"Waar zijn dan de zeven tongen van de draak?"

Nu schrok de maarschalk, hij verbleekte en wist niet wat hij zeggen moest; eindelijk zei hij in zijn angst:

"Draken hebben geen tongen."

De jager zei: "Leugenaars moesten geen tong hebben, maar drakentongen zijn het waarmerk van de overwinnaar," en hij vouwde de doek open en daar lagen ze erin, alle zeven, en hij deed elke tong in de muil waar hij in hoorde, en ‘t paste precies. Toen liet hij ‘t doekje zien – en de naam van de prinses stond erin en hij toonde het aan de prinses en vroeg haar aan wie ze haar zakdoekje had gegeven, en toen antwoordde ze:

"Aan hem, die de draak gedood heeft."

En toen riep hij alle dieren, nam van elk de halsband af en van de leeuw het gouden slot, liet het de prinses zien en vroeg van wie dit was. Ze antwoordde: "De halsbanden en het gouden slot waren van mijn ketting, en ik heb het verdeeld onder de dieren, die de draak hielpen overwinnen." Nu zei de jager:

"Toen ik vermoeid van de strijd gerust heb en ben ingeslapen, toen is de maarschalk gekomen en heeft mij mijn hoofd afgeslagen. Toen heeft hij de prinses weggedragen en het doen voorkomen, dat hij het geweest was die de draak had gedood; en dat het een leugen was, bewijs ik met de tongen, de zakdoek en de halsketting."

En verder vertelde hij hoe op wonderbaarlijke wijze de dieren hem hadden genezen, hoe hij een jaar lang met hen had rondgereisd, eindelijk weer hier was gekomen, waar hij het bedrog van de maarschalk had vernomen door ‘t verhaal van de herbergier. Nu vroeg de koning aan zijn dochter:

"Is dat waar, dat deze man de draak heeft gedood?"

En toen zei ze:

"Ja, dat is waar, nu mag ik de schande van de maarschalk bekennen, want het is buiten mijn schuld voor de dag gekomen; hij had mij gedwongen erover te zwijgen. Maar dat was de reden, dat ik mij afzijdig hield en pas najaar en dag de bruiloft wilde houden."

Nu liet de koning twaalf raadsheren roepen. Zij moesten recht spreken over de maarschalk; en hun vonnis was, dat hij door vier ossen moest worden verscheurd. Zo werd de maarschalk terechtgesteld; maar de koning gaf zijn dochter aan de jager en maakte hem stadhouder van het rijk. De bruiloft werd met grote feesten gevierd, en de jonge koning liet zijn vader en zijn pleegvader halen en belaadde hen met geschenken. De waard vergat hij evenmin; hij liet hem bij zich komen en zei tot hem:

"Ziet u, beste waard, ik heb de prinses getrouwd en huis en hof zijn van mij."

"Ja," zei de waard, "zo is het terecht."

Maar de jonge koning zei:

"Er is niet alleen recht, er is ook genade, en genade gaat voor recht. Huis en hof zul je behouden, en de duizend goudstukken geef ik je erbij ten geschenke."

Nu waren de jonge koning en de jonge koningin heel blij en ze leefden heel gelukkig. Dikwijls ging hij op jacht, want dat was zijn grootste genoegen, en de trouwe dieren moesten met hem mee. In de buurt was een bos, en men zei dat het daar niet pluis was; wie daar eenmaal in kwam, raakte er niet zo gauw weer uit. Maar de jonge koning had grote lust, erin te jagen, en hij hield zolang aan bij de oude koning dat die het toestond.

Nu reed hij er met groot gevolg heen, hij bereikte het bos en zag er een groot, sneeuwwit hert in. Hij zei tot zijn gevolg: "Blijf hier wachten tot ik terugkom, ik wil dat prachtige wild jagen." En hij reed het bos in, en alleen zijn dieren gingen mee. Het gevolg bleef wachten, en wachtte tot de avond, maar hij kwam niet terug. Ze reden toen naar huis en zeiden tegen de jonge koningin:

"De jonge koning heeft in het betoverde bos een wit hert gejaagd; en hij is niet teruggekomen."

Ze was nu zeer bezorgd over hem. Maar hij was aldoor achter het witte hert aangejaagd, en nooit kon hij ‘t inhalen. Als hij dacht dat het op schotsafstand was, dan zag hij het meteen weer in de verste verte wegspringen. Eindelijk verdween het dier geheel en al. Nu merkte hij, dat hij heel diep in ‘t bos was geraakt; hij nam de hoorn en blies erop. Maar er kwam geen antwoord, want zijn gevolg kon het niet meer horen. En nu de nacht viel, begreep hij dat hij deze nacht niet thuis zou zijn, dus steeg hij van ‘t paard, maakte bij een boom een vuur aan, en wilde daarbij overnachten.

Hij zat bij ‘t vuur en zijn dieren waren naast hem komen liggen. Toen meende hij even een menselijke stem te horen: hij keek om, maar hij zag niets. Vlak daarop hoorde hij weer een steunen, alsof het van bovenkwam. Hij keek omhoog, en zag een oude vrouw in de boom, ze jammerde aanhoudend:

"Hu, hu, hu, wat heb ik het koud!"

Hij zei:

"Kom eraf en warm je, als je ‘t zo koud hebt."

Maar ze zei:

"Nee! die dieren bijten natuurlijk!"

"Ze doen je niets, oud moedertje," gaf hij ten antwoord, "kom maar beneden."

Maar het was een heks. En ze zei:

"Ik zal je een roe toegooien, als je hen daarmee op hun rug slaat, zullen ze mij niets doen."

Toen gooide ze hem een kleine roe toe, en hij sloeg er hen mee, en meteen lagen ze stil en waren veranderd in steen. En toen de heks zich van de dieren verzekerd had, sprong ze de boom uit, raakte ook hem met een staf aan en veranderde ook hem in steen. Toen lachte ze, sleepte hem en de dieren naar een kuil, waar al meer van die stenen lagen.

Nu de jonge koning ook de volgende dag niet terugkwam, werden de angst en de zorg van de jonge koningin steeds groter. Maar nu gebeurde het, dat juist in deze tijd de andere broer, die toen ze uit elkaar gingen de weg naar het Oosten genomen had, in het koninkrijk aankwam. Hij had een betrekking gezocht als jager, en geen gevonden. Toen was hij blijven rondtrekken, en had zijn dieren laten dansen.

Intussen was het hem ingevallen dat hij eens naar het mes wilde gaan kijken, dat ze bij hun scheiding in een boomstam hadden gestoten; want hij wilde weten, hoe het met zijn broeder ging. Hij ging er heen; en zie, de kant van zijn broer toonde een zijde die half verroest was en half blank. Hij schrok en dacht:

"Mijn broer moet een groot en gevaarlijk ongeluk hebben gehad. Maar misschien kan ik hem nog redden. Want de helft van het mes is nog blank."

Hij trok met zijn dieren in westelijke richting. Hij kwam bij de stadspoort en daar trad hem de wacht tegemoet en vroeg, of ze voor hem een boodschap zouden brengen aan zijn jonge vrouw: want de jonge koningin was al sedert enige dagen in grote angst omdat hij wegbleef en zij vreesde, dat hij in het betoverde bos was omgekomen. Want de wacht dacht niet anders, dan dat hij de jonge koning zelf was, zo leek hij op hem, en hij had ook dezelfde dieren achter zich aan.

Toen merkte de jongen, dat ze hem voor zijn broer hielden, en hij dacht: "Het beste is, dat ik doe of ik ‘t ben, dan kan ik hem gemakkelijk redden." Dus liet hij zich door de wacht naar het slot brengen, en werd met grote vreugde ontvangen. De jonge koningin dacht niet anders of het was haar eigen man, en ze vroeg hem, waarom hij zo lang weggebleven was. Hij antwoordde:

"Ik was verdwaald in een bos, en ik kon niet eerder een uitweg vinden."

‘s Avonds werd hij naar het koninklijke bed geleid, en hij legde een tweesnijdend zwaard tussen de jonge koningin en hemzelf in; ze wist niet waarom hij dat deed, maar ze durfde niets te vragen.

Hij bleef een paar dagen en viste zo uit, hoe de zaak stond met dat betoverde bos, eindelijk zei hij:

"Ik wil daar nog eens gaan jagen."

De koning en de koningin wilden het hem uit ‘t hoofd praten, maar hij stond erop en trok met groot gevolg weg. In het bos gekomen, ging het hem net als zijn broer: hij zag een wit hert, en zei tegen zijn gevolg:

"Blijf hier wachten tot ik terugkom, ik wil op dat prachtige wild jagen," reed het bos in, en de dieren achter hem aan. Maar hij kon het hert niet onder schot krijgen, en raakte zo diep het bos in, dat hij er moest overnachten. En toen hij een vuur gemaakt had, hoorde hij boven zijn hoofd kreunen:

"O, o, o, wat heb ik het koud!"

Hij keek omhoog, en daar zag hij diezelfde heks boven in de boom. Hij zei:

"Als je zo koud bent, kom dan naar beneden, oud moedertje, dan kun je je warmen."

Ze antwoordde:

"Nee, want die dieren bijten."

Maar hij zei:

"Ze doen niets."

Toen riep ze:

"Ik zal een roetje naar beneden gooien, als je hen daarmee slaat, dan doen ze mij niets."

Toen de jager dat hoorde, vertrouwde hij het oude mens niet en sprak:

"Mijn dieren sla ik niet, kom maar naar beneden of ik kom je halen."

Toen riep zij:

"Wat denk je wel? Jij doet me niks."

Hij antwoordde echter:

"Als je niet komt, schiet ik je naar beneden."

Zij zei:

"Schiet maar, voor jouw kogels ben ik niet bang."

Hij legde aan en schoot, maar de heks was zo gehard tegen loden kogels, dat ze afketsten, en ze lachte en riep:

"Treffen doe je me toch niet!"

Maar de jager wist raad. Hij scheurde drie zilveren knopen van zijn jas en laadde daar de buks mee, want haar kunsten waren tegen zilver niet bestand, en toen hij vuurde, stortte ze met een gil omlaag. Nu zette hij de voet op haar en zei:

"Ouwe heks, als je niet dadelijk bekent, waar je mijn broer hebt gelaten, dan pak ik je met allebei mijn handen op en gooi je in ‘t vuur."

Ze werd heel bang, smeekte om genade en zei eindelijk: "Hij ligt met al zijn dieren, versteend, in de kuil." Nu dwong hij haar mee te gaan, terwijl hij haar dreigde: "Ouwe meerkat," zei hij, "nu zul je mijn broer en alle schepsels die hier liggen, weer levend maken, of ik verbrand je."

Toen nam ze de staf en raakte de stenen beelden aan. Zijn broer en de dieren werden weer levend, en nog veel anderen: kooplui, handwerkers, herders, stonden weer op, dankten hem voor hun verlossing en gingen huiswaarts. Maar toen de tweelingbroers elkaar weerzagen, kusten zij elkaar en waren verheugd en blij. Maar zij grepen de heks, bonden haar vast en legden haar in ‘t vuur, en toen ze verbrand was, ging het bos vanzelf open, was licht en doorzichtig, en je kon het koningsslot in de verte, op drie uur afstand, zien liggen.

Nu gingen de beide broeders samen naar huis, en vertelden elkaar onderweg hun avonturen. En toen de jongste zei, dat hij voor de koning het hele land bestuurde, zei de ander:

"Dat heb ik gemerkt, want toen ik in de stad kwam en voor jou werd aangezien, kreeg ik koninklijke eer; de jonge koningin hield me voor haar echtgenoot, ik moest naast haar aan tafel zitten en naast haar slapen,"

Toen de andere dat hoorde, werd hij zo jaloers en zo woedend, dat hij zijn zwaard trok en zijn broer het hoofd afsloeg. Maar toen die daar zo dood neerlag en de ander het rode bloed zag vloeien, had hij berouw: "Mijn broeder heeft mij verlost," riep hij, "en nu heb ik hem gedood!" en hij jammerde luid. Daar kwam de haas aangesprongen en bood hem aan, één van de wonderdadige planten te halen, hij sprong erheen en bracht hem op het goede moment: de dode werd weer tot leven gebracht en merkte niets van de wond.

Daarop trokken ze weer verder. En de jongste zei:

"Je ziet er net zo uit als ik, je bent koninklijk gekleed als ik, en de zelfde dieren volgen zowel jou als mij: we zullen door de twee tegenover elkaar liggende poorten de stad binnengaan en van twee kanten komend, tegelijk bij de oude koning aankomen."

Zo scheidden ze, en in het paleis kwamen tegelijkertijd twee boodschappers van de ene en van de andere poort, die beide meldden, dat de jonge koning met zijn dieren van de jacht terug was. De koning zei:

"Dat kan niet, de poorten liggen een uur van elkaar."

Maar ondertussen kwamen de beide broeders van twee kanten in de tuin van het paleis, en kwamen beiden naar binnen. Toen sprak de koning tot zijn dochter:

"Zeg jij het – wie is je echtgenoot? De één is precies de ander, ik kan het niet zien."

Zij werd heel angstig en kon het niet zeggen, maar tenslotte dacht ze aan de halsbanden die ze de dieren had gegeven, en zij zocht en vond bij de ene leeuw het gouden slotje, en toen riep ze vrolijk:

"Hij, wie deze leeuw volgt, dat is mijn eigen man."

De jonge koning lachte en zei: "Ja, dat is de echte," en ze gingen allen aan tafel, aten en dronken en waren vrolijk, ‘s Avonds toen de jonge koning ging slapen, sprak zijn vrouw: "Waarom heb je de vorige nachten aldoor dat tweesnijdend zwaard tussen ons in gelegd? Ik dacht dat je me wou doodslaan." Toen begreep hij hoe trouw zijn broeder was geweest.

EINDE

http://www.digischool.nl/ckv1/literatuur/grimm.htm

Bron van deze versie:
"De sprookjes van Grimm; volledige uitgave" vertaald door M.M. de Vries-Vogel. Unieboek BV - Van Holkema & Warendorf, Weesp, 1984.

Toelichting:
Dit sprookje is het langste van de sprookjes van Grimm en is bijzonder rijk aan beelden. Het vertoont een vermenging van drie afzonderlijke verhalen: 1. het sprookje van de tovervogel, 2. het sprookje van de drakendoder en 3. het verhaal van de tweelingen. Het wordt echter beheerst door het tweeling-motief.

'Iedere morgen vinden de broers een goudstuk'. Goud is in sprookjes de wijsheid en deze zin houdt verband met de uitspraak: 'Ga maar slapen, de morgen is wijzer dan de avond,' die men in vele sprookjes aantreft. Het opeten van de lever en het hart van een wondervogel vinden we ook in De groente-ezel. Ook in dat sprookje treft degene die de organen eet iedere morgen een goudstuk onder zijn hoofdkussen aan. Het verhaal van de wondervogel komt reeds voor in de Voorindische sprookjesverzameling Kathâsaritsâgara en was in de 18e eeuw in Europa bekend.

Het motief van het "levensteken" is ook al in de "1001 Nacht" te vinden.

Het motief van de strijd met de draak is van mythologische oorsprong; veel overeenkomsten vertoont de Perzische sage van Goesjtap in het Sjâhnâme van Firdausi.

De motieven van de levensplant (zie ook nr. 121, De koningszoon die nergens bang voor was) en van de heks die mensen in steen verandert, behoren tot het volksgeloof.

De ene broer gaat naar het oosten, de ander naar het westen. Ze vertegenwoordigen samen de mensheid. De broer die naar het oosten gaat beleeft niet veel, maar... hij redt de andere omdat hij het kwaad doorziet. Zie ook de aantekeningen bij 'Het zingende botje', waar ook twee broers ieder een andere richting opgaan. Opvallend is een tekstuele slordigheid: wanneer de tweeling de wijde wereld intrekt krijgen ze van hun vader een geweer en een hond mee. Die hond komt in de rest van het sprookje niet meer voor: alleen de haas, de vos, de wolf, de beer en de leeuw volgen hen op de voet.

Het tweesnijdende zwaard tussen de tweelingbroer en de prinses symboliseert de kuisheid. Dit motief wordt ook in de Siegfried-sage gebruikt.

In de Pentamerone van Basile vinden we ook al versies van de 'De twee broers', nl. in de verhalen 'Lo mercante' (De zonen van de koopman, dag 1, vertelling 7 ) en 'La cerva fatata' (Het betoverde hert, dag 1, vertelling 9).

'De twee broers' vertoont ook overeenkomsten met de Griekse mythe van Perseus: niet alleen het doden van de draak en het redden van de prinses (Andromeda), maar ook het veranderen in steen. Verder vinden we overeenkomsten met het Oudegyptische Bata-sprookje (ca. 1250 v. Chr.). Het komt daarnaast in verschillende delen van Azië en Afrika voor.

Men weet niet zeker wie het onderstaande verhaal heeft opgetekend, maar het werd bijgedragen door Friederike Mannel uit Allendorf en staat als aantekening bij KHM 60.

http://www.beleven.org/verhalen/data/verhaal.php?id=5060

Gebr. Grimm "Kinder - und Hausmärchen".
De broers Grimm, Jacob (1785 - 1863) en Wilhelm (1786 - 1859), waren vanuit hun vak - ze waren beiden taalgeleerden - geïnteresseerd in folklore, en dan vooral in de Duitse. Oorspronkelijk waren ze beiden bezig met het verzamelen van sprookjes, maar later zorgde Wilheim voor het belangrijkste aandeel, omdat Jacob o.a. door zijn hoogleraarschap in Göt- tingen en zijn werk aan de "Deutsche Grammatik" in beslag genomen werd. Die verandering in taakverdeling tussen beide broers is merkbaar in de sprookjes: Jacob wilde de eigenlijke vorm zo strak mogelijk handhaven, Wilhelm had de neiging de sprookjes wat 'afgeronder' en wat kinderlijker te noteren. In vergelijking met de eerste druk zijn de latere versies meer versierd door Wilhelms creatieve inbreng. De sprookjes van Grimm zijn volkssprookjes, die een aantal vaste kenmerken hebben. Omdat ze oorspronkelijk mondeling werden overgeleverd, bijvoorbeeld van moeder op kinderen, onder het werk of in herbergen, is de vorm eenvoudig en een auteur is niet bekend. Van één sprookje bestaan vaak vele varianten: de meeste vertellers legden hun eigen accenten, ze lieten wat weg of verzonnen er iets bij.
Deze sprookjes vertellen over onderwerpen, die voor een heel volk belangrijk zijn, die onderwerpen zijn niet voortgekomen uit wat één auteur belangrijk vindt, zoals bij cultuur-sprookjes het geval is.
Om die onderwerpen te behandelen heeft het volkssprookje een strakke compositie:
het begint met een situatie van evenwicht,
dat evenwicht wordt verstoord en de held treedt op. Hij krijgt hulp van magische krachten en herstelt daarmee het evenwicht.
Tenslotte wordt hij beloond met rijkdom en macht, meestal door een huwelijk met een mooie prinses. Samen leven ze dan nog lang en gelukkig, want zo hoort het in sprookjes en zeker in de zgn. toversprookjes, die bij de Gebr. Grimm rijk vertegenwoordigd zijn.
De optredende figuren zijn vaak extreem getypeerd: de held heeft geen fouten, de schurk doet niets goed. Wanneer de verhoudingen zo duidelijk liggen, is dat voor verteller en toehoorder plezierig overzichtelijk!
Vaak worden hele stukken tekst waarin afzonderlijke gebeurtenissen worden beschreven, in vrijwel ongewijzigde vorm herhaald. Ook dat vormt een steunpunt voor de verteller.
Volkssprookjes zijn meestal heel oud en over een groot geografisch gebied verspreid. Vooral de toversprookjes werden pas laat opgetekend. De eerste bundels dateren uit de 16e en 17e eeuw: Straparola (16e eeuw) en Perraults "Contes de ma Mère I'Oye" (17e eeuw). Er waren al wel meer algemene sprookjesbundels in Europa, bijvoorbeeld de Gesta Romanorum uit de 12e eeuw.

Anne Provoost De Roos en het Zwijn
Thema's: Historische verhalen, Middeleeuwen, Seksualiteit, Sprookjes, Vlaanderen

Omvang:
112 bladzijden

Leeftijd:
15+

ISBN:
90 214 7864 1

Prijs:
f 25,00/500 BF

Flaptekst:
Op de achterkant van dit boek staat:
De Roos......Van haar wordt gezegd dat ze de mooiste vrouw ter wereld is. Ze heeft rode lippen, een sneeuwwitte huid en handen als kostbare schelpen.In de Onze-Lieve-Vrouwekerk staan heiligenbeelden die naar haar beeld zijn geschapen. Mensen denken dat ze op de Heilige Maagd Maria lijkt, maar de waarheid is dat de Maagd op haar lijkt; de beeldhouwers zijn het haar met tranen in de ogen komen opbiechten.
Het Zwijn......Zijn gezicht is verminkt. Hij heeft een bochel. De vingers van zijn rechterhand zijn afgehouwen zodat de hand op een hoef lijkt. Hij draagt geen hemd maar een zwarte, zorgvuldig gevoerde tuniek, zo op zijn huid, die aan zijn polsen met een rij knopen sluit.De rok is vooraan open en als hij opstaat, wordt zijn rechterbeen met de wollen kous eronder zichtbaar. Hij vraagt haar met hem te dineren. Ze stemt toe. Nooit heeft ze een lelijker man ontmoet. Door met hem te eten zal haar boetedoening snel voorbij zijn.
De Roos en het zwijn is geïnspireerd op De Schone en het Beest een sprookje opgetekend door Gianfresco Straparola in de eerste helft van de 16de eeuw. Provoost laat zien hoe het bestaan niets is dan een oefening in het verdwijnen en hoe sommige verhalen nooit eindigen.

CKV-1 Wereldliteratuur klas 4.
De sprookjes van Grimm zijn internationaal, stammen dus niet alleen uit Duitsland. Sprookjes worden overal in de wereld verteld, maar hebben dan wel vaak dezelfde grondmotieven als onaantastbare kern. Voor de Europese sprookjes geldt, dat die kern optimistisch is: de held heeft dus altijd succes.
Door de eeuwen heen is het volkssprookje wel enigszins veranderd. Het reële element is verdwenen: grote armoede kennen wij niet meer, evenmin het geloof aan magie. In de Middeleeuwen en ook nog daarna was bijvoorbeeld het geloof aan weerwolven en heksen heel reëel, nu is daar voor ons niets werkelijks meer bij. Bovendien is het sprookje in de loop der eeuwen wat verkinderlijkt: ook Wilhelm Grimm heeft daartoe bijgedragen. Hij schuwde de moraal, waar het kind wat van moest leren, niet.
Het wensdroomelement is gebleven, maar dus wat irreëler dan vroeger. Sprookjes overwinnen alles, maken het onmogelijke mogelijk. Tijd en ruimte worden zelfs relatief: landschappen zijn nooit als bestaand herkenbaar en gaan heel gemakkelijk in elkaar over waar dat voor het verhaal nodig is. De tijd is eerder een soort gelijkenis dan een absoluut begrip. In een sprookje kan in een dag meer gebeuren, dan reëel in een jaar mogelijk is. Het tijdstip van handelen wordt, evenmin als de plaats, nooit exact aangegeven: "Er was eens. . ." is een veel voorkomend begin. Eigennamen worden bijna nooit genoemd, wel worden veel op- tredende figuren met hun beroep aangeduid. Bij sommige sprookjes vinden we dan nog het Middeleeuwse gildewezen terug: de leerling, de gezel en de meester.
Het onderzoek naar sprookjes, hun ontstaan en hun opbouw, gebeurt op veel verschillende manieren, vanuit veel verschillende uitgangspunten: sociologisch, psychologisch, literair, stilistisch etc.

http://www.digischool.nl/ckv1/literatuur/grimm.htm

Bronnen:
http://www.cuttingedge.be/movies/terrygilliam/brothersgrimm
http://www.filmtotaal.nl/module.php?section=newsDetails&newsID=5792
http://www.beleven.org/verhalen/data/verhaal.php?id=5060
http://www.digischool.nl/ckv1/literatuur/grimm.htm

Slot:
Ik heb erg genoten van de film, in het begin was het een beetje lastig te volgen door de snel afwissellende korte fragmenten. Maar vanaf 20 minuten was de film echt fantastisch ik heb zeer genoten. Vooral omdat er van alles wel wat in de film was. Wat me het meest facsineerde was dat het veel sprookjes bevatte maar dan op een griezelige manier. Want je herkende er onder andere de volgende sprookjes in: Roodkapje, Doornroosje, Sneeuwwitje, Assepoester , De 12 jagers en Hans en Grietje. Alleen het maken van het verslag vond ik wat lastig, omdat ik niet echt dingen kon opschrijven onder de film omdat je dan meteen stukken van de film mist. Dus het is diep in je geheugen graven naar wat je nog weet van de film.